“Surxondaryo ekishga tayyor, boshqa hududlarda harorat hali past” – iqlimshunos Erkin Abdulahatov Kun.uz studiyasida ob-havo bilan bog‘liq joriy vaziyatni tahlil qildi va O‘zbekistonning qaysi hududlari chigit ekishga tayyor ekani borasida ma’lumotlar bilan bo‘lishdi.
- Kunlar isidi, bodomlar ham gullab ketdi. Dehqonchilikni boshlasak bo‘ladimi?
- To‘g‘ri, hozir ikkinchi o‘n kunligida, mart oyining ikkinchi o‘n kunligi juda issiq harorat fonida boshlandi. Lekin shunda ham shamol hozir ancha sovuq, tog‘ etaklarida va tog‘li hududlarda ham kechqurunlar nol darajadan past harorat kutilyapti. Ammo asosiy mintaqalarda, ekin ekiladigan hududlarimizda harorat yuqori, yigirma darajaga yaqinlashyapti. Shunga qaramay, juda ko‘p hududlarimizda yer hali chigit ekish uchun tayyor emas. Janubiy viloyatlarimizda o‘n to‘rtinchi mart holatiga, masalan, Termiz, Sherobod, Sho‘rchi va ko‘plab boshqa joylarimizda tuproqning o‘n santimetr chuqurlikdagi harorati o‘n to‘rt darajaga yaqinlashgan yoki undan yuqori. Bu degani Surxondaryo uchun yer ancha tayyor.
Shamolga surilganingiz sayin harorat pasayib ketadi. Nukus, ya’ni Qoraqalpog‘iston Respublikasida 5 daraja, bu yer tayyor emas degani, yoki Jizzax viloyatida ham past, 6, 7, 8 daraja kuzatilyapti. Buxoro viloyati hududlarida harorat ozgina yuqoriladi, 10 daraja, lekin bu ham chigit ekish uchun yetarli emas. Vodiy viloyatlari qurg‘oqchilik yuz bergani uchun tuproq harorati yuqori kuzatilyapti. Shuning uchun ham Vodiyda daraxtlar ham gullab yubordi. Qish iliq kelgani, tuproq tagida namlik kam bo‘lgani uchun tuproq harakati va namligi ta’sir qiladi.
Surxondaryo viloyatida tuproq namligi hozir taxminan 90 foiz. 5, 10 santimetr chuqurlikdagi namlik biroz yuqoriroq, ya’ni hozir biz 80 foizga yaqinroq natijani ko‘ramiz. Shimol hududlarida, masalan, Xorazmda, namlik qariyb 80 foizdan pastroq va respublikaning boshqa hududlarida ham namgarchilik yuqori emas. Vodiy viloyatlarida tuproq namligi kamroq, chunki quruq qishda yog‘ingarchilik juda kam kuzatildi. Shuning uchun kelayotgan 5-6 kunlik davrda yuqori harorat kutilmoqda.
G‘arbiy hududlardan issiq havo oqimlari kirib kelayotgani sababli 12 mart holatiga Turkiya va Yevropaning g‘arbiy qismi, Rossiyaning sharqiy qismi, Moldova, Ukraina hamda boshqa mamlakatlarda o‘ttiz darajali issiqlik kuzatildi, shu jumladan Turkiyada ham bu rekord darajada. Tungi haroratlar ham xuddi yoz kabi bo‘lib bormoqda, ayniqsa Krasnodar hududlarida.
Mana shunday issiqlik bizga, O‘zbekistonga, 17-18 mart kunlarida kirib keladi. 18-19 mart kunlari hattoki Xorazm va Qoraqalpog‘iston Respublikasida kunduzgi harorat o‘ttiz darajaga ko‘tarilishi mumkin. Bu juda ham yuqori hisoblanadi mart oyining ikkinchi o‘n kunligi uchun va bu yuqori haroratlar ketidan, albatta, bahor oylarida sovuq havo oqimining kirib kelishiga moyillik mavjud.
