«Putin uçun yengil ğalaba». Trampning Rossiya prezidenti bilan muloqotiga jahon matbuoti qanday munosabat bildirdi?
|01:09 / 21.05.202512 3739 min
Trampni qöllovçi OAV ham bu muloqotdan «heç qanday aniq natija körinmayotgani»ni qayd etgan.
ALEXANDER KAZAKOV/POOL/AFP via Getty ImagesALEXANDER KAZAKOV/POOL/AFP via Getty Images
19 may kuni Vladimir Putin va Donald Tramp uçinçi marta telefon orqali Ukraina masalasini muhokama qildi – bu safar ularning suhbati ikki soatdan köproq davom etdi. Ikkala prezident ham uni muvaffaqiyatli va foydali deb ta’rifladi, Tramp esa hatto uni «ajoyib» deb atadi. Ammo jahon matbuoti uning natijalariga tanqidiy baho berib, suhbatni Vladimir Putinning navbatdagi ğalabasi deb baholadi.
Donald Trampning Vladimir Putin bilan muloqotidan oldin Amerika yetakçisi Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyga qönğiroq qilgan. Wall Street Journal manbasiga köra, ular özlarining diplomatik strategiyalarini yana bir bor soliştirgan, bundan taşqari, Zelenskiy Trampni Putinni 30 kunlik otaşkesimga köndirişga çaqirgan. Keyin Tramp öşa paytda Soçidagi «Sirius» öquv markazida bölib turgan Putinga qönğiroq qilgan.
Suhbat tarjimani hisobga olgan holda ikki soat davom etdi – bu tört oy içida ikki prezidentning telefon orqali eng uzoq davom etgan muloqoti böldi.
Muloqot yakunlari haqida avvaliga Vladimir Putin jurnalistlarga ança vazmin ohangda gapirib berdi, keyin esa Tramp bu haqda ijtimoiy tarmoqlarda yaqqol entuziazm va optimizm bilan yozdi.
Ularning bayonotlaridagi gaplar bir-biriga töliq mos kelmaydi. Putin faqat Moskva Kiyev bilan öt oçişni töxtatişni öz içiga olişi mumkin bölgan ehtimoliy tinçlik töğrisidagi memorandum ustida işlaşni boşlaşga tayyorligini aytdi. Tramp esa Moskva va Kiyevning tinçlik böyiça muzokaralari «darhol», ikki tomon işlab çiqqan şartlar asosida boşlanişi haqida yozgan.
Putin va Tramp örtasidagi suhbatni tahlil qilarkan, jahon matbuoti optimizm uçun jiddiy sabablar topa olmadi.
«Heç qanday aniq natija yöq»
Köplab naşrlar Putin va Tramp muloqot yakunlari böyiça biror kelişuvga erişa olmaganiga e’tibor qaratmoqda. Ikki soatlik muloqot – va heç qanday muayyan natija yöq, deya ta’kidlaydi fransuzlarning Le Monde naşri.
Tramp va Putinning telefon muloqoti Rossiya-Amerika munosabatlarida Tramp – kiçik hamkor ekani haqidagi oğriqli eslatma böldi, deb
Hatto oçiqçasiga Trampni qöllovçi konservativ Fox News ham «aynan qanday natijalarga erişilgani hozirça noma’lum ekani»ni qayd etgan.
Rossiya prezidenti bilan suhbatda sezilarli yutuqlar yöqligi Trampning şaxsiy xarizmasi va muzokaralar olib boriş mahoratiga bölgan işonçi hozirça AQŞ va Rossiya örtasidagi çuqur kelişmovçiliklarni bartaraf eta olmasligi va prezident Putin tomonidan boşqariladigan murakkab siyosiy motivlarga ta’sir qila olmasligini körsatdi, deb yozadi New York Times.
Tramp yana «öz şaxsiyatining kuçi» va Putin bilan munosabatlari tarixiga e’tibor qaratmoqda, deb yozadiAssociated Press. Ammo «şaxsiyat kuçi» uruşni tugatiş uçun yetarli emas: duşanba kuni ikki prezident örtasidagi telefon suhbati har qanday ehtimoliy yutuq qançalik uzoq ekanini körsatdi, deb hisoblaydiCNN.
«Mana sizga Donald Trampning Rossiya prezidenti Vladimir Putinni Ukrainadagi uruşga çek qöymoqçi ekanini isbotlaşga majbur qilayotgan „şaxsiyat kuçi“», — deb kinoya bilan yozdi naşr.
Xotirjam Putin uçun yengil ğalaba
Bir narsaga amin böliş mumkin: Putin Tramp bilan muloqoti yakunlaridan mamnun bölişi kerak, deya xulosa qiladi nemislarning Spiegel naşri.
Amerika prezidenti özining zudlik bilan öt oçişni töxtatiş haqidagi talablari va Moskva buni rad etgan taqdirda yangi sanksiyalar qöllaş tahdidlarini eslamadi ham, deb yozadi britanlarning Guardian naşri: aftidan, Tramp yana Kremlga bosimni susaytirdi.
Rossiya va Ukraina özaro kelişib olişi kerakligini aytib, Tramp «Kremldagi dösti» tarafini oldi, deb hisoblaydiCNN telekanali şarhlovçilari.
CNN, şuningdek, Tramp yana Ukrainadagi uruş xarajatlaridan şikoyat qila boşlaganini ta’kidlab, AQŞ Kiyevga Jo Bayden ma’muriyati davridagidek harbiy yordam körsatmasligini qayd etdi. Bu yordamsiz Ukrainaning Rossiya bosqinini qaytariş borasidagi sa’y-harakatlari jiddiy çeklanadi, deya ta’kidlaydi telekanal.
Putin va Trampning telefon orqali muloqotlari ikki yetakçining şaxsiy aloqasini mustahkamlaşga yordam beradi, deya ta’kidlaydi matbuot. Guardian Putin avval ham bir neça bor Trampni omma oldida maqtagani va hatto Amerika prezidentiga xuşomad qilganini eslatgan. Rossiya prezidenti ötgan yil yozida prezidentlikka nomzodga suiqasd uyuştirişga urinişdan keyin «dösti uçun» ibodat qilganini aytgan. Duşanba kungi telefon muloqotida ham Putin Tramp bilan şaxsiy munosabatlarni yölga qöyişda davom etdi va uni ön birinçi nabirasi tuğilgani bilan tabrikladi.
Soçidagi musiqa maktabini Trampga qönğiroq qiliş joyi sifatida tanlab, Putin öziga bölgan işonçni va kelişuv mavzusiga befarqligini körsatmoqçi böldi, deb hisoblaydi Guardian. Uning kekkayişi jang maydonida kiçik, ammo barqaror oldinga siljiş, yevropaliklarning Moskvaning xatti-harakatlariga nomuvofiq munosabati va Rossiya iqtisodiyotining uruş ehtiyojlariga tobora moslaşib borayotgani bilan boğliq, deb yozadi Guardian.
Britaniyadagi boşqa bir gazeta — Times bu fikrni takrorlaydi. Befarqlikning bunday namoyişi — siljiş kuzatilmayotgan tinçlik jarayoniga yana bir zarba böldi, deya şarhlaydi Times telefon muloqoti uçun tanlangan joyni.
AQŞ muzokaralardan çiqadimi?
Telefon muloqoti oldidan Oq uy matbuot kotibi Kerolayn Levit va AQŞ vitse-prezidenti Jyey Di Vens agar tomonlar mojaroni tinç yöl bilan hal qilişga jiddiy yondaşmasa, AQŞ öt oçişni töxtatişga urinişdan voz keçişini yana bir bor ta’kidladi.
«Tango uçun ikki kişi kerak, – dedi Vens Rossiya va AQŞ prezidentlari örtasidagi telefon suhbatidan biroz oldin. – Biz [uruşni] töxtatişga urinib köramiz, lekin buning iloji bölmasa, ertami-keçmi aytamiz: bilasizmi, şu vaqtgaça urinib körişdan ma’no bor edi, lekin endi biz bu bilan şuğullanmaymiz».
Financial Times naşrining Kremlga qönğiroqdan keyin Trampning Zelenskiy va Yevropa yetakçilari bilan suhbatidan xabardor bölgan manbalariga köra, AQŞ prezidenti Vaşington mojaroda vositaçilik qilişdan uzoqlaşişini va Rossiya va Ukrainaga öt oçişni töxtatiş böyiça mustaqil kelişuvga erişiş imkonini berişini aniq qilib aytgan.
Gazetaning manbasiga köra, Yevropa yetakçilari Tramp ularga Putin bilan muloqoti haqida gapirib berganida taajjubga tuşişgan.
Tramp Putin bilan suhbatdan söng Truth Social ijtimoiy tarmoğidagi postida Vatikan keyingi muzokaralar uçun maydon bölişga tayyorligini eslatdi.
«Tramp, aftidan, özining vositaçilik vazifasini oliy kuçga — papaga — zör iştiyoq bilan topşirganga öxşaydi», deya kinoya qiladiNew York Times.
Atlantic jurnali esa Trampning muzokaralardan çiqişga tayyorligida ijobiy jihatlarni körmoqda: uning mualliflari fikriça, Putin Trampning tinçlikparvar böliş istagidan vaqtni çöziş va AQŞning Kiyevga yangi qurollar yetkazib berişiga yoki Rossiyaga qarşi yangi sanksiyalar kiritişiga yöl qöymaslik uçun foydalanmoqda.
Sanksiyalar qamçisi va şirinligi
Assosiated Press xabariga köra, Tramp sanksiyalar va ularning bekor qilinişidan Rossiya uçun qamçi va pryanik sifatida foydalanmoqda.
Biroq, FT naşri öz manbasiga tayanib yozişiça, Amerika prezidenti yevropalik hamkasblariga Putin Rossiyani tinç yöl bilan tartibga soliş böyiça barça urinişlarni rad etgan taqdirda ham, AQŞ Rossiyaga qarşi yangi sanksiyalar joriy etişiga va’da bermagan.
Lekin bu sanksiyalar siyosatiga nuqta qöyildi, degani emas. Atlantic’ning yozişiça, agar AQŞ muzokaralar jarayonidan çiqsa, respublikaçilar zaif körinişni yoqtirmaydigan Trampga bosim ötkazişi yoki boşqa davlatlar Ukrainani qöllab-quvvatlaşni kuçaytirişi mumkin.
Yevropa siyosatçilari allaqaçon Moskvaga yangi sanksiyalar va’da qilmoqda. 20 may, seşanba kuni Germaniya mudofaa vaziri Boris Pistorius Bryusselda Yevropa Ittifoqining boşqa mamlakatlaridagi hamkasblari bilan uçraşuv oldidan Putin vaqtni çözayotganini va yangi sanksiyalar joriy etilişi kerakligini aytdi, deb xabar berdi Reuters axborot agentligi.
