Isroilga xalqaro bosim davom etmoqda: XJS orderlarni kuçida qoldirdi, Sloveniya sanksiya joriy qildi

Karim Xon Isroil boş vaziri Binyamin Netanyahu va Rossiya prezidenti Vladimir Putinni hibsga oliş uçun order berilişida asosiy iştirokçilardan bölgan.

Bu – uruş jinoyatlari böyiça xalqaro tribunalga qarşi kiritilgan misli körilmagan jazo çorasi hisoblanadi. Sanksiya ostidagi sudyalardan ikkitasi aynan Isroilning orderlarni bekor qiliş haqidagi iltimosini rad etgan sud hay’atida qatnaşgan.

XJSning uşbu qarori yangragan kunlarda Sloveniya ham Isroilning ikki nafar öta öng qanotdagi vazirlarini — Itamar Ben-Gvir va Betsalel Smotriçni «persona non grata» deb e’lon qildi. Isroil milliy xavfsizlik va moliya vazirlarining ikkalasi ham «genotsidga da’vat qiluvçi bayonotlar» berganlikda ayblanmoqda.

Uşbu jiddiy ayblov Sloveniya taşqi işlar vaziri Tanya Feyjon tomonidan e’lon qilindi. Reuters'ga köra, Sloveniya uşbu çora-tadbirni körgan birinçi Yevropa Ittifoqi davlati böldi.

Isroil hukumati bu qarorga hozirça izoh bermadi. Ilgariroq esa Tel-Aviv Ğazodagi uruş böyiça genotsid ayblovlarini rad etib, 2023 yil 7 oktyabrdagi Hamas hujumiga javoban özini himoya qilişga majbur bölganini ta’kidlab kelayotgandi.

Tanya Feyjonning aytişiça, Sloveniya bu qarorni Bryusselda ötgan Yevroittifoq taşqi işlar vazirlari yiğilişida Isroilga qarşi qöşma çoralar böyiça kelişuvga erişilmagaç, mustaqil ravişda qabul qilgan:

«Bugun hukumat özining birinçi milliy çoralaridan birini e’lon qildi — ikki isroillik vazir endi Sloveniya hududida xuş körilmaydigan şaxslar hisoblanadi. Bunday çora Yevropa Ittifoqida birinçi marta qöllanyapti. Biz yangi bosqiçga ötmoqdamiz», - deya ta’kidladi u. Feyjon boşqa çoralar ham körilayotgani, ammo hozirça tafsilotlar oçiqlanmasligini aytdi.

Tanya Feyjonning aytişiça, bu — Ğazodagi çidab bölmas vaziyatni yaxşilaş va tinç aholi azobini tugatiş uçun Isroil hukumatiga bosim ötkaziş çorasi hisoblanadi.

Sloveniya hukumati bayonotida aytilişiça, ikki isroillik vazir:

• Ğarbiy Sohilda noqonuniy yahudiy posyolkalarni kengaytirişni oçiq qöllab-quvvatlamoqda;
• Falastinliklarning majburiy köçirilişini yoqlamoqda;
• Falastin tinç aholisiga nisbatan zöravonlikka çaqirmoqda.

Ötgan yili Sloveniya Falastin davlatining mustaqilligini tan olgan edi. 2024 yil iyun oyida esa Buyuk Britaniya, Norvegiya, Avstraliya, Yangi Zelandiya va Kanada ham ayni ikki isroillik vazirga qarşi sanksiyalar joriy qilgan, ularni falastinliklarga qarşi zöravonlikni qözğatganlikda ayblagandi.

Isroilning 2023 yil oktyabrdan buyon Ğazoda olib borayotgan uruşi natijasida 58 000 dan ortiq falastinlik halok bölgan, 100 mingdan ortiq insonlar jarohatlangan. Ğazo sektori deyarli vayron bölib, millionlab insonlar uysiz qolgan.

Ma’lumot uçun, «Persona non grata» bu — lotinça ibora bölib, «yoqimsiz şaxs» yoki «xuş körilmaydigan şaxs» degan ma’noni anglatadi. Bu atama odatda biror davlat boşqa bir davlat vakilini rasmiy ravişda öz hududida istamasligini bildirganida qöllanadi.

Agar biror davlat boşqa davlat fuqarosini (odatda amaldorlar böladi) «persona non grata» deb e’lon qilsa, bu şaxs öşa davlatga kiriş huquqiga ega bölmaydi, unga viza ham berilmaydi. Agar u mamlakatda bölsa — çiqib ketişga majbur böladi.