Jahon banki Yevropa va Markaziy Osiyo mamlakatlari bo‘yicha “Tadbirkorlik, texnologiya va innovatsiyalar orqali o‘sishni tezlashtirish” nomli hisobot e’lon qildi. Unda ushbu mintaqadagi rivojlanayotgan davlatlar qancha muddatda yuqori daromadli davlatlar darajasiga yetishiga oid prognoz o‘rin olgan. Unga ko‘ra, O‘zbekiston Markaziy Osiyo davlatlari orasida eng so‘nggi bo‘lib bu maqsadga erishishi mumkin.
Bank 2023 yildagi narxlar bo‘yicha yuqori daromadli davlatlardagi aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yalpi milliy daromad – 14 005 dollarni target qilib olgan. Prognozlarga ko‘ra, bu chegaraga Qozog‘iston va Turkmaniston 40 yilda, Qirg‘iziston 70 yil, O‘zbekiston va Tojikiston 100 yildan ko‘proq vaqtda yetishi mumkin.
Bu prognozga mintaqa davlatlarining oxirgi 10 yildagi o‘rtacha iqtisodiy o‘sishi asos bo‘lgan. Iqtisodchi Mirkomil Xolboyevning tushuntirishicha, 10 yillik davr olinganda pandemiyadagi pasayish, shuningdek davr boshida Qozog‘iston hamda Qirg‘iziston (daromadlari)da kuzatilgan chuqur pasayishlar o‘rtacha o‘sishga sezilarli ta’sir qilgan.
“Agar daromadlarning (jon boshiga GNI) pandemiyadan keyingi davrdagi o‘rtacha o‘sishini olsak, hisob-kitoblarimga ko‘ra, jon boshiga daromadlar Qozog‘istonda 2026 yilning o‘zida 14 ming dollarlik darajadan o‘tadi. Shuningdek, Turkmaniston 2034 yilda, Tojikiston 2037 yilda, O‘zbekiston esa 2042 yilda bu darajadan o‘tishi mumkin. Ya’ni O‘zbekiston baribir mintaqada bu darajaga eng oxirgi yetadigan mamlakat bo‘ladi (so‘nggi 4 yildagi o‘rtacha o‘sish bilan)”, – deydi u.
Ma’lumot uchun, 2024 yilda O‘zbekiston aholisining umumiy daromadlari 896,3 trillion so‘mni tashkil etgan. Nominal ko‘rinishda o‘sish 18,5 foizga, real o‘sish sur’ati esa (inflatsiya hisobiga) 8,1 foiz bo‘lgan. Aholi jon boshiga umumiy daromadlar 16,1 foiz (inflatsiya hisobiga 5,9 foiz) – yiliga 20 mln so‘mdan 24,1 mln so‘mgacha (oyiga 2 mln so‘m) oshdi. Dollarning o‘rtacha yillik kursi 12500 so‘m deb olinsa, bu miqdor 1,6-1,9 ming dollarni tashkil qilgan.
