“Yodli setka” – bu teriga yod eritmasini panjara shaklida surtish amaliyoti. Odatda. u bo‘yin, ko‘krak, orqa qism, oyoq yoki tovon sohalariga qo‘llanadi. Aholi orasida bu usul “shamollashni davolaydi”, “isitmani tushiradi”, “immunitetni kuchaytiradi” degan qarashlar mavjud. Aslida yod teri orqali ma’lum darajada so‘riladi, ammo bu miqdor kasallikni davolashga yetarli bo‘lmaydi.

Yodli setka (povidone-iodine) aslida tashqi teriga qo‘llanadigan antiseptik vosita bo‘lib, asosan bakteriyalar va ba’zi boshqa mikroorganizmlarga qarshi ishlaydi. U teri infeksiyalarini oldini olish va davolashda keng qo‘llanadi: keciklar, chandiqlar, tirnalishlar, yallig‘langan teri, shuningdek, jarrohlik oldi yoki jarrohlikdan keyingi teri tayyorgarligida samarali hisoblanadi.

Yod moddasining antiseptik ta’siri esa bakteriyalarni yo‘q qilish yoki ularning ko‘payishini to‘xtatishga qaratilgan bo‘lib, terini himoya qiladi.

Manbalarda qayd etilishicha, yodli setka faqat tashqi hudud uchun mo‘ljallangan antiseptik, ya’ni u bakteriyalarni teri yuzasida yo‘q qiladi, ammo virusli shamollash yoki gripp kabi kasalliklarni bartaraf eta olmaydi. Yodni tananing istalgan qismiga surtish shamollashni to‘xtatmaydi. Aksincha, ayrim hollarda (me’yordan ortiq ishlatilganda) teri kuyishi, allergik reaksiyalarga olib kelishi mumkin. Ayniqsa, bolalar terisi juda nozik bo‘lgani uchun bunday muolajalardan o‘ta ehtiyotkorlik bilan foydalanish zarur.

Uni terining katta maydonlariga surkash yoki uzoq muddat qo‘llash tavsiya etilmaydi, bolalar, homilador va emizikli ayollarning ortiqcha foydalanishi qalqonsimon bez faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Chunki yod moddasining me’yordan ko‘p miqdori organizmda gormonlar muvozanatini buzadi. Shu sababli yodli setka faqat tashqi qo‘llanadigan antiseptik vosita sifatida ishlatiladi va uning virusli kasalliklarni oldini olish yoki davolash uchun samaradorligi ilmiy jihatdan isbotlanmagan.

Noto‘g‘ri qo‘llash oqibatlari

Ba’zi hollarda odamlar yodli setkani har kuni yoki kuniga bir necha marta surtishadi. Bu esa:

  • teri kuyishi;