Germaniyaning titan yetkazib beruvchi kompaniyasi Rossiyadagi biznesini to‘xtatganini ma’lum qildi

Titan qorishmalaridan yasalgan mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi va yetkazib beruvchi, shtab-kvartirasi Myunxenda joylashgan Germaniyaning Hermith GmbH kompaniyasi Rossiya bilan biznes aloqalarini uzdi, yetkazib berish, ishlab chiqarish va RF bilan bog‘liq tuzilmalarda ishtirokini to‘xtatdi. Bu haqda Hermith vakili 20 noyabr kuni DW’ning so‘roviga javoban ma’lum qildi. So‘rov Correctiv nemis portalida kompaniya tilga olingan tahliliy material chop etilganidan keyin yuborilgan edi.

«Yevropa Ittifoqi sanksiyalari va Rossiyaning javob choralari, eksport litsenziyalarini berish tartibi, to‘lovlarni amalga oshirish murakkablashishi, shuningdek hamkorlikni to‘xtatish zarurati bilan bog‘liq ma’naviy omillar faoliyatni davom ettirishni deyarli yo‘qqa chiqardi. Shu sababli Rossiyadagi operatsiyalar to‘xtatildi», – deya ma’lum qildi Hermith.

Kompaniya vakili hamkorlik aniq qachon to‘xtatilganini aytmadi, faqat «urush boshlanganidan keyin» ro‘y berganini bildirish bilan cheklandi. Gap Rossiyadagi biznesni qayta tuzish haqida emas, balki yetkazib berish va mahsulotlardan to‘liq voz kechish haqida borayotganini Hermith alohida urg‘uladi. Kompaniya Rossiyaning o‘rniga xomashyo yetkazib beruvchi sifatida Xitoydagi ishlab chiqaruvchilarni tilga oldi.

Hermith o‘zini «Yevropadagi yetakchi titan ishlab chiqaruvchi va yetkazib beruvchilardan biri» deb ataydi. Kompaniya ma’lumotlariga ko‘ra, u yiliga taxminan 1000 tonna titan mahsulotlari ishlab chiqaradi va 300 tonna atrofida zaxira omboriga ega. Kompaniya 2004 yilda rossiyalik tadbirkor Aleksey Rasskazov tomonidan tashkil etilgan. U 90-yillarda Rossiyada bank sektorida ishlagan, keyinroq Yevropa fondlari va tuzilmalarida turli lavozimlarni egallagan, shundan so‘ng Germaniyada o‘z kompaniyasini ochgan. Biznesmen titanning dunyodagi asosiy ishlab chiqaruvchi va eksportchilari qatoriga kiradigan Rossiya bilan juda qattiq bog‘langan edi. Rasskazov Germaniya fuqaroligiga ham ega.

2017 yilda Bavariya kompaniyasi «Rosatom» tarkibidagi «Chepetskiy mexanicheskiy zavod» (ChMZ) bilan Yevropaga 1000 tonnaga yaqin titan mahsulotlari yetkazib berish bo‘yicha uzoq muddatli shartnoma imzolagan. Bitim o‘sha paytdagi Bavariya bosh vaziri, Germaniyaning sobiq ichki ishlar vaziri Xorst Zeyexofer va Rossiya iqtisodiy rivojlanish vaziri Maksim Oreshkin ishtirokida tuzilgan.

Hermith’ning Rossiya bilan hamkorligi bu bilan cheklanib qolmagan: 2019 yilda kompaniya «Rosatom»ning «TVEL» yonilg‘i kompaniyasi hamkoriga aylandi. 2021 yilda esa shu kompaniya bilan birgalikda aviatsiya uchun quvurlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan Hermith Aerospace qo‘shma korxonasini tuzdi. Rasskazov o‘shanda ularning mahsuloti Airbus, Embraer va Bombardier kabi yirik aviasozlik kompaniyalarini qiziqtirganini aytgan edi. Bitim imzolanganidan yarim yil o‘tib, Rossiya Ukrainaga hujum boshladi.

«Urush biz uchun chin ma’noda zarba bo‘ldi. Vaziyat holat beqaror, dinamika salbiy», – degan edi Rasskazov 2022 yil iyul oyida. U biroq ishlab chiqarish va yetkazib berish davom etayotganini ham aytgan. Kompaniya hozirdagi bayonotida bu aloqalar oxir-oqibat uzilganini ta’kidlaydi.

Hermith shuni ham urg‘uladiki, kompaniya faoliyati doimo ichki va tashqi nazorat ostida bo‘lgan va harbiy, mudofaa yoki xavfsizlik sohasidagi korxonalar bilan bog‘liq emas. Bundan tashqari, kompaniya vakili ta’kidlashicha, Yevropada Rossiyadan titan eksport qilishga nisbatan hech qachon sanksiyalar joriy etilmagan, chunki bu xomashyo YeIda strategik muhim resurs sifatida qayd etilgan. Kompaniya izohlashicha, urush boshlangach, Rossiya bilan biznes yuritish qiyinlashgan, jumladan, mijozlar xomashyoning kelib chiqishi Rossiyadan ekanini bilib qolganida norozilik bildirgani uchun ham muammolar kuchaygan.

Garchi G‘arb Rossiya eksportining katta qismiga nisbatan sanksiyalar joriy etgan bo‘lsa-da, titan va undan tayyorlangan mahsulotlar deyarli cheklovlarga uchragani yo‘q. The Washington Post gazetasi yozishicha, urushning birinchi ikki yilida G‘arb kompaniyalari Rossiyadan deyarli 700 mln yevro qiymatida titan sotib olgan. Aviatsiya sanoati uchun juda muhim bo‘lgan Rossiya xomashyosini tezda almashtirish juda mushkul.

Fransiya prezidenti Emmanuel Makron shaxsan Kanada bosh vaziri Jastin Tryudodan Airbus kabi bir qator kompaniyalarga Ottava joriy etgan sanksiyalarga qaramay, Rossiya titanidan foydalanishga ruxsat berishni so‘ragani haqida Reuters agentligi xabar qilgan. Urushgacha Airbus Rossiyaning «VSMPO-Avisma» kompaniyasidan o‘z titaniga bo‘lgan ehtiyojining taxminan 60 foizini, Boeing esa 40 foizini qoplagan. Keyinchalik Yevropa kompaniyasi bu ko‘rsatkichni 20 foizgacha tushirgani, Amerika ishlab chiqaruvchisi esa Rossiyadan yetkazib berishdan butunlay voz kechgani ma’lum qilingan. Biroq WP ma’lumotlariga ko‘ra, Boeing bilan ishlovchi ayrim yetkazib beruvchilar orqali Rossiya titanining kelishi davom etgan.

AQSh uchun Rossiyaga bog‘liqlikni kamaytirish Yevropaga nisbatan osonroq, chunki Amerikada titan mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi o‘z korxonalari bor, deb ta’kidlagan edi Reuters sharhlovchisi, metallurgiya bo‘yicha ekspert Endi Xoum.

G‘arb sanksiyalari ostiga «Chepetskiy mexanicheskiy zavod» ham tushmadi — u Germaniyaning Hermith kompaniyasi bilan hamkorlik qilgan Rossiya korxonalaridan biri edi. Shu bilan birga, «Dose» tahliliy markazi yozishicha, ushbu zavod Rossiya Sanoat va savdo vazirligi huzuridagi yashirin mudofaa korxonalari reyestriga kiritilgan.