Jahon kobalt işlab çiqariş hajmining ösişi toza energetikaga ötiş bilan boğliq talab ortişiga mos ravişda davom etmoqda. Kobalt jadal sur’atlar bilan zamonaviy jahon iqtisodiyotining asosiy unsurlaridan biriga aylandi. U texnologiyalar asosidadir — elektromobillar va smartfonlar uçun akkumulyatorlardan tortib, qayta tiklanuvçi manbalardan olinadigan energiyani yirik miqyosda saqlaş tizimlarigaça.
Sönggi ma’lumotlar Kongo Demokratik Respublikasi (KDR) jahonda kobalt qazib oliş böyiça mutlaq yetakçilikni saqlab qolayotganini körsatmoqda: ötgan yili u 220 ming tonna mahsulot berdi. Heç bir boşqa davlat bu hajmga yaqinlaşa olmayapti: Indoneziya 28 ming tonna bilan ikkinçi örinni egallamoqda, Rossiya, Kanada, Filippin, Avstraliya, Kuba, Papua – Yangi Gvineya, Turkiya va Madagaskar kabi mamlakatlar esa ança kiçik hajmlarni ta’minlamoqda.
Dunyoda qazib olinayotgan kobaltning 70 foizdan ortiği KDR hissasiga töğri keladi. Şu bilan birga, sönggi ön yillik mobaynida global talab deyarli ikki barobarga oşdi — asosan elektromobillar işlab çiqarişining jadal ösişi hisobidan.
Xalqaro energetika agentligi hisob-kitoblariga köra, energetik texnologiyalar uçun kobaltga bölgan talab 2030 yilga borib 60 foizgaça ösişi mumkin — bu elektromobillar va energiyani saqlaş tizimlarini joriy etiş sur’atlariga boğliq böladi. Akkumulyator yaratuvçilari kobalt miqdori kamroq bölgan variantlarni izlaşda davom etayotganiga qaramay, kobalt hali ham köplab zamonaviy akkumulyator texnologiyalarida barqarorlik, xavfsizlik va yuqori samaradorlikni ta’minlovçi hal qiluvçi komponent bölib qolmoqda.
AQŞ va Yevropa Ittifoqi tomonidan ortgan qiziqiş şu mintaqalarning yagona davlatdan keladigan yetkazib beruvlarga qaramlikni kamaytirişga qaratilgan sa’y-harakatlari bilan uyğun kelmoqda. Şu orada, Xitoy kobaltni qayta işlaş sohasida yetakçi rolini saqlab qolmoqda, bu esa strategik murakkablikka yana bir qavat qöşadi.
Indoneziyaning jahon işlab çiqaruvçilari orasida ikkinçi öringa çiqişi mamlakatning nikel–kobalt sektoriga yönaltirilgan ulkan investitsiyalar bilan boğliq. Bu sektor tez sur’atlar bilan rivojlanayotgan akkumulyator sanoatini qöllab-quvvatlamoqda. Şu bilan birga Avstraliya, Kanada va Filippin diversifikatsiyalangan xomaşyo manbalarini qidirayotgan işlab çiqaruvçilar uçun işonçli yetkazib beruvçi sifatida özini namoyon etişga intilmoqda.
