Kogonlik fermer o‘z misolida sohadagi muammolarni ochiqladi: hokimlik va boshqa idoralarning ishiga aralashuvi, bosimlar, moliyaviy qiyinchiliklar, sohani bo‘g‘ayotgan boshqa illatlar haqida gapirdi. Norjon Hodiyeva dardini ayta olmayotgan ko‘plab hamkasblari nomidan so‘z yuritib, islohotlar mahalliy hokimiyat tuzilmalariga yetib bormayotgani, oqibatda fermerlar omon qolish uchun doimiy kurash holatida ekanini aytmoqda.
“Men gapiryapman, chunki ko‘pchilik erkak fermerlar bularni ayta olmaydi. Ular qarzga botib, botqoqqa botib ketyapti”, deb ta’kidladi qariyb 18 yildan beri ishlab kelayotgan “Behruz Feruz zamini” fermer xo‘jaligi rahbari Norjon Hodiyeva. “Bu bosimlar fermerlar oyoqqa turib olishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun ataylab qilinadi, mahalliy idoralarning o‘zaro til biriktirishi oqibatida fermerlar yakkalanib, himoyasiz qolmoqda. Ular uchun fermerning rejasi to‘lmasligi kerak, botqoqqa botishi kerak. Bu ishlar ko‘pincha fermerlarning bankrot bo‘lishiga olib keladi. Fermer dodini kimga aytsin? Xudoga aytadi-yu, o‘tiradi, boshqa iloji yo‘q. Yoki oxiri bankrot bo‘lib, sohadan chiqib ketishi kerak”, – deydi u.
Moliyaviy mustaqillik va banklar bilan bog‘liq muammolar
Fermer hikoyasining markaziy mavzularidan biri — moliyaviy muammolar, ayniqsa, faoliyat uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan qishloq xo‘jaligi kreditlari masalasi.
“Bank meni boshqarmasin, oladigan pulimni o‘zim tasarruf qilay”, — deydi Norjon Hodiyeva.
Fermer ayol, agar moliyaviy erkinlik berilsa, dehqonlar hosildorlikni keskin oshirishi mumkinligiga ishonch bildirar ekan, agrar sohadagi ishlatilmayotgan ulkan salohiyatga e’tibor qaratdi.
“Bizga ham boshqa davlatlardagidek pulimizni o‘z ixtiyorimizga bersin. 1 milliard so‘m kredit olsam, o‘sha 1 milliardni to‘liq qo‘limga topshirsin. Ana o‘shanda men paxta rejasini 200 foiz qilib bajarib beraman. Amalda kreditlar ataylab kechiktirilib, eng zarur agrotexnik tadbirlarni o‘tkazish imkonsiz bo‘lib qolganda ajratiladi. Bu esa, o‘z navbatida, hosilning nobud bo‘lishiga olib keladi”, — deydi fermer.
“Poyezd o‘tib ketgandan keyin pul beradi bank! Dorini o‘z vaqtida sepish, agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida bajarish kerak, lekin ular pulni bermaydi. Mablag‘larni olish jarayoni fermerlar uchun haqoratli tus olgan, xalq rizqi bo‘lgan yerni haydash uchun kerakli sarmoyani so‘rab, yolvorishga majburmiz. Bankka kamera o‘rnatsangiz, fermerlarning yalinib o‘tirganini ko‘rasiz. Axir u o‘z tomorqasi yoki ro‘zg‘ori uchun ishlayotgani yo‘q, bu — xalqning rizqi! Ber pulni, nomard!”
