2025 yil özbek futboli uçun e’tiborli voqealarga boy böldi. Sönggi ön yillik, yangi asr, umuman, futbolimiz tarixida şu paytgaça kuzatilmagan hodisalar birgina yilga siqqanining özi – muxlislar uçun esda qolarli davr bölganini körsatadi. Quyida bu voqealar birma-bir eslab ötiladi.
Abduqodir Husanov APLda
Bir yil oldin şu paytlarda Abduqodir Husanovga «Mançester Siti» qiziqayotgani haqidagi xabarlar çiqqanida köpçilik bu röy berişiga işonmagandi. Özbekistonlik himoyaçi u paytlarda «Lans»da endi özini körsata boşlagan, uning mahoratiga özbek muxlislarida şubha bölmasa-da, birdaniga eng çöqqiga, Pep Gvardiolaning «qöliga» borib tuşişni Husanovning özi ham orzu qilgan bölsa-da, bu şu qadar tez röy berişini özi ham kutmagani tayin.
Ammo bu sodir böldi. 2025 yil boşida butun dunyo özbekistonlik himoyaçi haqida bilib oldi, tarmoqlardan Özbekiston milliy jamoasi, Husanovning öyinlari haqida ma’lumotlar qidira boşlaşdi. Husanov fevral oyidayoq «Çelsi»ga qarşi debyut qildi, keyin bir qator öyinlarda boşlanğiç tarkibda tuşib, jamoa uçun qiyin davrda özini körsatdi. U mavsum davomida asosiy tarkibdan tuşib qoldi, ammo bu normal holat – «Mançester Siti» kabi top-jamoa röyxatida böliş, deyarli hamma öyinda qaydnomadan örin oliş ham juda katta voqea. Erling Holand bilan birga maşğulotlar esa heç qaysi rasmiy öyin bermaydigan tajribani taqdim etişi şubhasiz.
2025 yilda Abduqodir Husanov jami 19 öyinda «Mançester Siti» libosida köriniş berdi – APLda 11, Çempionlar Ligasida 3, içki kubok öyinlarida 4 va klublar örtasidagi jahon çempionatida 1 marta. Angliya kubogida «Leyton Oriyent» darvozasiga gol ham urdi. Kilian Mbappe, Vinisius, Muhammad Saloh, Son Hyong Min, Aleksandr Isak, Viktor Yokereş kabi nomdor hujumçilarga qarşi harakat qildi. Eng muhimi, aynan 2025 yilda Husanov ismi endi futbol olami uçun begona emas, uning ustunliklari, kamçiliklari ma’lum va doim himoyani kuçaytiriş maqsadida transfer bozoriga çiqqan top-jamoalar uçun variant sifatida tilga olinaveradi.
U17 jamoasi – Osiyo çempioni
Özbekiston ösmirlar jamoasi oxirgi bor 2012 yilda, Dilşod Nuraliyev qöl ostida qit’a çempioniga aylangandi. Islom Ismoilov şogirdlari tarixda ikkinçi marta mana şunday sovringa ega bölişdi.
Mavzuga oid
Finaldagi voqealarning fantastik rivoji esa bu çempionlikning qadrini yanada oşirdi. Maydon egalari bölmiş Saudiya Arabistoni vakillariga qarşi finalda ikki futbolçi çetlaştirilişi oqibatida son jihatdan ozçilik bölib qolib ham 2 gol uriş olamşumul voqeaga aylangan va bu qahramonlik internet olamida şov-şuv kötargandi.
Bu jamoa mundialda ham uyaltirib qöymadi. Irlandiya, Paragvay va Panama kabi jamoalardan taşkil topgan guruhda 6 oçkoni qölga kiritib, 2-örin bilan pley-offga yöllanma oldi. 1/16 finalda esa ança kuçli hisoblangan Xorvatiya bilan tengma teng öyin körsatib, penaltilar seriyasida ustun kelişdi. Nimçorak final bosqiçida esa Yevropaning yana bir jamoasi – Italiya kutib oldi. Öyin yevropaliklarning 3:2 hisobidagi ğalabasi bilan yakunlandi.
«Paxtakor»ning tarixiy ğalabasi
Saudiya Arabistonining «Al Hilol» klubini Osiyoning «Real»i deb ataşadi. Mamlakat futboliga katta pullar oqimi kirib kelib, köplab mahalliy jamoalarda yevropalik yulduzlar paydo bölganidan keyin ham uşbu jamoa öz maqomini saqlab qoldi va ayni damda eng kuçli tarkiblardan biriga ega. Yevropadagi öyinlari orqali bizga taniş bölgan Leonardo, Malkom, Milinkoviç-Saviç, Neveş, Kulibali, Bunu kabi futbolçilarni ortiqça taniştirişga hojat bölmasa kerak. «Hilol» iyun oyidagi klublar örtasidagi jahon çempionatida «Real» bilan durang öynab (1:1), «Mançester Siti»ni mağlub etgani (4:3) ham köp narsadan dalolat beradi.
Mart oyida, Osiyo Elit çempionlar ligasi nimçorak finalida «Paxtakor» aynan şu jamoani 1:0 hisobida doğda qoldira oldi. Töğri, uşbu jamoa Toşkentdagi öyinga biroz pastroq nazar bilan qaragan bölişi mumkin, zero javob öyinida arablar yirik hisobda (4:0) ustun kelib, keyingi bosqiçga ötgandi, lekin rasmiy, yuqorida nomlari sanalgan futbolçilar maydonda bölgan tarkib ustidan ğalaba qozonişning özi ham esda qolarli natija. Nafaqat minimal hisob, umuman öyin böyiça ham, yaratilgan vaziyatlar, xavfli zarbalar böyiça ham öşa kuni «Paxtakor» ustun kelgandi.
Özi «Al Hilol» ayni damda 14 öyinlik ğalabali seriyaga ega va umuman 2025 yilda juda kam yutqazdi. Saudiyaning boşqa superklublari – «An Nasr», «Al Ittihod», «Al Qodisiya», «Al Ahli» hamda «Fluminense» kabi jamoalar safida «Paxtakor» ham bor.
Darvoqe, bu röyxatdan «Nasaf» ham joy olişi mumkin edi. Sentyabr oyida, OÇLning yangi mavsumi guruh bosqiçi doirasida Qarşida keçgan öyinda mezbonlar «Al Hilol» bilan öyinning 79-daqiqasigaça 2:2 hisobini qayd etib turgan va qolgan vaqt mobaynida ğalabani ilib ketiş imkoniyati bor edi. Ammo bu yil «Nasaf»niki emasdi.
Özbekistonda ilk mundial
Mustaqillikdan keyingi davrdagi futbolimiz, u yaratayotgan kayfiyat, çiqarilgan qarorlar, umuman, futbolga bölgan munosabat böyiça ölçansa, doim asosiy mezon – milliy jamoaning jahon çempionati final bosqiçiga çiqişi hisoblangan. Boşqaça söz bilan aytganda, mamlakat futboli mazmuni va mohiyati aynan mana şu maqsad atrofida qurilgan, şu böyiça baholab kelingan.
Demak, şu nuqtayi nazardan qaraganda, 2025 yilda eng muhim voqea röy berdi – jahon çempionati yöllanmasi qölga kiritildi. Ötgan yilda qöyilgan poydevor bahordagi qiyin pallalarga ham doş berdi. Avvaliga Sreçko Katanets, keyin esa kerakli paytda eng muhim işni amalga oşirgan Temur Kapadze heç qaçon öçirilmaydigan zarvaraqlarga öz ismlarini yozib qöyişdi. Eron va BAA maydonidagi ğalabadan ham qadrli bölgan ikki durang jamoani muddatidan oldin jahon çempionati iştirokçisiga aylantirdi.
Şu yil dekabr oyidagi qur’a natijalariga köra Özbekiston mundialdagi ilk uçraşuvini Kolumbiyaga qarşi, ikkinçi öyinni esa turnir favoritlaridan biri, Kriştianu Ronaldu boşçiligidagi Portugaliyaga qarşi ötkazişi ma’lum böldi. Sönggi turdagi raqib esa mart oyidagi qit’alararo pley-off orqali aniqlanadi. Katta ehtimol bilan, bu bosqiçdan Kongo ötib keladi. Guruh bosqiçida esa 1-2 örinlardan taşqari, eng yaxşi uçinçi örin egalari ham pley-offga çiqişi mumkin.
Fayzullayev uçun rekord summa
«Istanbul Boşoqşehir» Turkiya Superligasida sönggi yillarda közga köringan jamoa, bir marta çempion bölgan, Çempionlar Ligasida ham qatnaşgan bölsa-da, doimiy grand klublar qatorida sanalmaydi. Bu jamoada turli davrlarda töp surgan ança maşhur futbolçilar ham asosan erkin agent sifatida yoki ijara asosida kelgan. Ya’ni çetdan qaraganda, Rajab Erdöğan muxlisi bölgan va turk xukumati tomonidan qöllab-quvvatlanadigan kuçli klubdek körinsa-da, Turkiyada futbol Özbekistondagidan boşqaçaroq. «Istanbul Boşoqşehir» nisbatan ança kamtar, moliyaviy çeklangan klub.
Aynan şu klub özbekistonlik Abbos Fayzullayev uçun 7,5 million yevro pul töladi va bu «Boşoqşehir» uçun rekord summadir. Ança jiddiy mablağdan voz keçilganining özi jamoaning Abbosga bölgan işonçi yuqori ekanidan darak beradi.
Dastlabki oylarda xujjatlaştiriş bilan muammolar, keyin esa jarohat tufayli Abbos kutilgan darajani körsata olmadi. Ammo sönggi öyinlarda Fayzullayev ham xuddi Şomurodov kabi porlay boşladi. Jarohatdan keyin ilk bor boşlanğiç tarkibda tuşgan öyinida «Qosimpoşo» darvozasiga jarimadan çiroyli gol urgandi, oxirgi turda esa navbatdagi goli bilan «Gaziantep» ustidan qozonilgan yirik ğalabaga (5:1) hissa qöşdi. Umid qilamizki, 2026 yil Abbos Fayzullayevning yili böladi.
Kannavaroning kelişi
Sreçko Katanets uzoq vaqt milliy jamoa boşqaruvida yaxşi işlagan bölsa-da, ötgan yil oxirlarida sezilarli pasayiş kuzatildi. Ham öyinda, ham natijalarda bu yaqqol körina boşlagaç, ÖFA uçun mas’uliyatli palla, qiyin dilemma paydo böldi – barçasini mundial uçun imkoniyatni saqlab turgan futbolçilarning öziga havola qiliş yoki vaziyatni önglaş uçun muhim qarorni qabul qiliş. Gap şundaki, Sreçko Katanets salomatligidagi muammolar tufayli bor imkoniyatini işga sola olmayotgandi, şu bilan birga, qandaydir keskin özgarişlar jamoaga yomon ta’sir qilişi mumkin edi.
Eng yaxşi yeçim topildi – futbolçilarga begona bölmagan, ança iste’dodli mutaxassis Temur Kapadzega işonç bildirildi. Yoş murabbiy avvalgi uslubni ham buzmagan holda, öz qaraşlarini va foyda berişi mumkin bölgan kiçik özgarişlarni amalga oşirib, yakunda mundial yöllanmasini qölga kiritdi.
Endi esa yana bir mas’uliyatli holat paydo böldi. Temur Kapadzening tajribasiga işoniş mumkinmi yoki muhim final bosqiçi uçun jahon futboli muhitiga yaqinroq bölgan, umuman katta darajada futbol qanday öynalişi, nimaning hisobiga ğalabalar kelişi mumkinligini biladigan tajribali murabbiy kerakmi?
Rahbariyat Ioaxim Lyov, Paulu Bentu kabi mutaxassislar bilan muzokaralardan söng Fabio Kannavaro variantida töxtaldi va kelişuv amalga oşdi. Futbolçi sifatida jahon çempioni va «Oltin töp» sohibi bölgan italiyalik mutaxassis oktyabr oyidan boşlab jamoada faoliyat yuritmoqda. Ba’zi tasdiqlanmagan ma’lumotlarga qaraganda, Kannavaro variantini ÖFAga FIFA prezidenti Janni Infantino tavsiya qilgan. Kelişuvdan söng aynan Infantino birinçilardan bölib Özbekiston va Kannavaroga muvaffaqiyat tilab videomurojaat bilan çiqqanini e’tiborga olsak, bu ma’lumot rost böliş ehtimoli yuqori.
Xullas, jahon çempionatiga jamoani Fabio Kannavaro olib boradi va bu ham Özbekistonga bölgan e’tiborni oşirişiga şubha yöq.
Ikki sovrin
Milliy jamoa muxlislarni mundial yöllanmasi bilan xursand qilganidan taşqari, bir qator örtoqlik turnirlarida ham ğalabalarga erişdi. Şu paytgaça milliy jamoa faqat Hirosimadagi Osiyo öyinlarida, şuningdek, 2001 yili Malayziyada ötkazilgan «Mardeka» kubogida xalqaro sovrinlarga ega bölgandi.
Ha, sentabr oyida Toşkentda taşkil qilingan an’anaviy KAFA kubogi ham, noyabr oyidagi Dubaydagi turnirça ham örtoqlik maqomida bölsa-da, jamoada turnir formati tajribasi bölişi, qandaydir sovrin uçun harakat qiliş könikmasi juda muhim edi. Buning ustiga, bu turnirlarda Eron va Misr kabi raqiblar ortda qoldirilganini ham e’tiborga oliş kerak.
Har ikki turnir finalida Eron doğda qoldirildi. Eng ahamiyatlisi, ança kuçli va tajribali hisoblangan Misrga qarşi öyin böldi. Aynan şu öyindan keyin agar qur’ada omad kelsa, bu futbolçilar ba’zi raqiblarga qarşi munosib öynay olişiga işonç paydo böldi. Oston Örunov esa Muhammad Saloh maydonda bölgan öyinda ikki gol bilan eng yaxşi vingerga aylandi.
«Neftçi»ning uzoq kutilgan çempionligi
Özbekiston çempionatidagi dastlabki 4 mavsumda çempionlikni heç kimga bermagan, asr boşida ham tengsiz bölgan «Neftçi» jamoasi nihoyat 24 yillik tanaffusdan söng 6-çempionlikni nişonladi. Farğonaliklar oxirgi marta 2001 yilgi mavsumda Yuriy Sarkisyan qöl ostida şohsupaga çiqqan edi. Umuman, jamoaning avvalgi barça sovrinlari aynan Yuriy Vazgenoviç bilan boğliq, demak, endi Farğona futbolida yangi davrga qadam qöyilmoqda. Yakunlangan mavsumning 29-turida öz maydonida «Qizilqum» ustidan 4:1 hisobida yirik ğalabaga erişgan farğonaliklar rasman sovrinni özlariniki qilib olişdi.
Aytiş mumkinki, bu tarixiy ğalaba uçun poydevor uzoq muddatda va bosqiçma-bosqiç qöyib borilgan, jamoa ança tajribali, raqobatbardoş tarkibga ega bölgan, umuman olganda, çempionlik uçun yetilgandi.
Çempionlik sönggi turlarda hal böldi, mavsum tugaşiga 2 tur qolganda ham 4 jamoada ğoliblik uçun imkoniyat saqlanib qolgandi va bu poygada farğonaliklar baribir birinçi bölişdi.
Igor Sergeyevning qaytişi
«Paxtakor» hujumçisi Igor Sergeyev faoliyatida ilk bor mamlakat çempioni töpurariga aylandi. Ayniqsa, ikkinçi davrada yaxşi formaga kirib olgan Igor yakunda «Paxtakor» 2-öringa kötarilib olişi va kubok sohibi bölişiga munosib hissa qöşdi. Gol+pas tizimida Igor Sergeyevning körsatkiçi – 20+2. Bu borada faqat «Söğdiyona»ning makedoniyalik legioneri Lyupçe Doriyev u bilan teng natija körsatdi (16+6).
Ba’zi statistik faktlar esa Sergeyevning töpurarligi mahalliy futbol uçun qançalik muhim ekanini körsatadi. Sönggi 6 mavsumda legioner Dragan Çeran töpurarlikni heç kimga bermay kelgandi. Undan oldin esa «Paxtakor»ning boşqa legioneri Tiagu Bezerra 17 gol bilan töpurar bölgan. Bu davrda mahalliy hujumçilar goleadorlik xususiyatlarini namoyiş qila olişmadi, ayniqsa sönggi ikki mavsumda eng köp gol urgan özbekistonlik futbolçi bu körsatkiçni 10 tadan oşira olmagan (Örunov, 2023 – 9 ta, Hojimirzayev, 2024 – 10 ta). Oxirgi marta futbolimizda mahalliy töpurar 2017 yilgi mavsum töpurari Marat Bikmayev bölgandi – 23 gol.
Qiziği, 2007-2017 yillar oraliğida özbek hujumçilari biror marta 20 ta gol ura olmagandi. Umuman, aynan mahalliy futbolçilarga urğu berilayotganining sababi milliy jamoaga munosib hujumçilarning bölişidir. Eldor Şomurodovga örinbosarlar tariximiz uçun muhim bölgan kelasi mavsumda juda kerak.
Eldor Şomurodovning Turkiyada oçilişi
Eldorning Turkiyadagi faoliyati dastlab u qadar muvaffaqiyatli boşlanmagandi. U «Istanbul Boşoqşehir»dagi ilk golini 9-öyinga kelib urgan, jamoaning özi esa yevrokuboklardan çiqib ketiş bilan birga, Turkiya Superligasida quyi poğonalarda borayotgandi. Ammo Sergen Yalçin boş murabbiylikdan ketib, örniga Nuri Şahin kelgaç, özbekistonlik hujumçining öyini oçilib ketdi va jamoa natijalari ham yaxşilana boşladi.
«Kelişimdan oldin Şomurodov köproq qanotda öynatilgan. Biz esa asosan markazda tuşiryapmiz. Töqqizliklar turliça böladi va Eldor Zelkedan farqliroq uslubdagi futbolçi. Uning öyin intellekti juda yuqori. Şuning uçun uni markazga tortib, erkinlik berdik», – dedi Nuri Şahin sönggi matbuot anjumanlaridan birida.
Eldor bunday e’tiborga munosib javob berdi. Keyingi 15 uçraşuvda unda 11 gol va 3 assist. Ayni paytda hammasi bölib 12+3 qayd etayotgan Şomurodov töpurarlar bahsida ham, gol+pas böyiça ham Superliganing eng yaxşisi bölib turibdi. Mauro Ikardi, Temmi Abraham, Vikor Osimhen, Leroy Sane, Yusuf An-Nosiriy, Marko Asensio kabi yulduzlar yiğilgan ligada eng yaxşi hujumçi böliş – katta muvaffaqiyat. Tağin bu körsatkiçlarni Turkiyaning doimiy peşqadam grandlari emas, örtamiyona jamoasida körsatayotgani ham alohida yutuq. Şomurodov jamoasining 27 golidan 15 tasida bevosita iştirok etgan.
Agar Eldor şu tempda davom etsa Yevropa kuçli ligalarida töpurar bölgan ikkinçi özbekistonlik futbolçiga aylanadi (Maksim Şatskix ikki marta Ukraina çempionati töpurari bölgan).
E’tibor bergan bölsangiz, ötayotgan yil bir futbolçimizning olamşumul transferi bilan boşlanib, boşqasining katta sahnalardagi muvaffaqiyatlari bilan tugamoqda. Bu ham yangi yil uçun umidlar qilişga yöl oçadi. Öylaymizki, muvaffaqiyatlar şu yilda qolib ketmaydi va yangi yilda yutuqlar odatga aylanib, kelasi maqolamiz yanada uzunroq böladi.
