Boltiq dengizida Litva–Latviya optik kabeli shikastlandi

Boltiq dengizida Litva va Latviya o‘rtasida optik kabel shikastlangan. Bu haqda dushanba, 5 yanvar kuni mahalliy LRT radiosi efirida Inqirozlarni boshqarish milliy markazi (IBMM) rahbari Vilmantas Vitkauskas xabar qildi. Uning aytishicha, shikastlanish Latviyaning hududiy suvlarida, Liyepaya portidan bir necha kilometr uzoqlikda sodir bo‘lgan va iste’molchilar uchun hech qanday uzilishlarga olib kelmaydi.

“Eng muhimi — muvozanat ta’minlanganini ko‘rish. Operatorlarimiz bizga iste’molchilar uchun hech qanday muammo yo‘qligini aytdi: internet-trafik oqimlari boshqa nuqtalar orqali qayta taqsimlandi — quruqlikdan Polsha orqali, shuningdek Shvetsiya bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri kabel ham bor. Bizda muqobil yo‘llar bor va iste’molchilar hech qanday uzilishni sezmaydi”, — dedi IBMM rahbari.

Vitkauskasga ko‘ra, shikastlangan optik kabel Litva va Latviyaning muhim infratuzilmasi bir qismi bo‘lib, iste’molchilarni Skandinaviya mamlakatlari bilan internet aloqasi bilan ta’minlaydi. Shvetsiya pensiya jamg‘armalari tomonidan boshqariladigan xususiy Polhem Infra kompaniyasiga tegishli kabelning shikastlangani IBMM tomonidan 2 yanvar kuni mahalliy vaqt bilan soat 23:00 atrofida qayd etilgan. Latviya politsiyasi matbuot xizmati LETA agentligiga ma’lum qilishicha, shikastlanish haqidagi axborot Litvadan kelib tushgan.

Latviya xizmatlari aybdorni aniqlash va ma’lumot uzatishni tiklash uchun kabelni ta’mirlash bo‘yicha choralar ko‘rgan. “Biz bu ma’lumotni latviyalik hamkasblarimizga uzatdik, hozir ular tergov o‘tkazyapti: ehtimoliy qoidabuzarni aniqlayapti, muayyan kemaning egalari va ekipaji bilan muzokaralar olib boryapti. Tergov natijalarini kutamiz, uning tez yakunlanishiga umid qilamiz”, — dedi IBMM rahbari. LRT qayd etishicha, u Latviya hokimiyati olib borayotgan tergovga zarar yetkazmaslik uchun batafsil ma’lumotlarni oshkor qilmagan.

LRT radiosi Latviya bosh vaziri Evika Silinyaga tayanib xabar qilishicha, Liyepaya porti yaqinidagi kabel shikastlanishi yuzasidan Latviya Jinoyat qonuni 187-moddasi 1-qismi bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atilgan — umumiy foydalanishdagi elektron aloqa tarmog‘i simini yoki uskunalarini qasddan yo‘q qilish yoki shikastlash holati sifatida.

Latviya politsiyasi aniqlashtirishicha, shikastlanishga sababchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan aybdor — nomi keltirilmagan kema. Qirg‘oq qo‘riqlash xizmati tahlil qilgan ma’lumotlarga ko‘ra, kema avval faol bo‘lmagan kabel ustidan o‘tgan, keyin esa kursini faol va keyinchalik shikastlangan kabel tomon o‘zgartirgan. Kema yoki uning ekipaji ushlangani haqida xabar berilmagan, ammo ekipaj politsiya bilan hamkorlik qilayotgani aytiladi.

Keyinroq, 5 yanvar kuni Reuters agentligi Latviya hokimiyati ma’lumotlariga tayanib, Latviya politsiyasi hozircha Liyepaya portida turgan kema bilan Boltiq dengizidagi suvosti kabeli shikastlanishi o‘rtasida bog‘liqlikka dalil topmaganini, biroq tergov davom etayotganini xabar qildi.

Latviya bilan Shvetsiya o‘rtasidagi yana bir optik tolali kabel 2025 yil 26 yanvarda shikastlangani haqida Latviya davlat radio va televideniye markazi (LVRTC) xabar bergan edi. Ushbu kabel Latviyaning Venspils shahrini Shvetsiyaning Gotland oroli bilan bog‘lagan. Shvetsiya prokuraturasi diversiya gumoni bilan tergov boshlagan. Idora qaroriga ko‘ra, bu ishga aloqador bo‘lishi mumkin deb topilgan kema ushlangan. Stokholm kema haqida tafsilotlarni keltirmagan.

Latviya bosh vaziri Silinya mazkur hodisa yuzasidan mas’ul xizmatlar yig‘ilishini chaqirgan. Uning shvetsiyalik hamkasbi Ulf Kristersson esa Stokholm, Riga va NATO tergov doirasida “yaqin hamkorlik qilayotganini” aytgan.

Latviya Dengiz kuchlari qo‘mondoni admiral Maris Polenss matbuot anjumanida o‘sha avariya joyi yaqinida bo‘lgan kemani latviyalik harbiylar tekshirganini bildirdi. Uning aytishicha, gap Panama bayrog‘i ostida yuruvchi, hozir Rossiya tomon yo‘l olgan Michalis San kemasi haqida ketmoqda. “Biz palubada hech qanday shubhali faollikni yoki shikastlanishlarni qayd etmadik”, — dedi Polenss.

Bundan oldin Finlandiya hokimiyati 2024 yil 25 dekabrda Boltiq dengizida Estlink 2 kabeli uzilishiga aloqador bo‘lishi mumkin deb gumon qilingan kemani ushlagan. Finlandiya qirg‘oqni qo‘riqlash xizmati Kuk orollari bayrog‘i ostida yuruvchi Eagle S tankerini qo‘lga olgan. Helsinkida kema Finlandiya bilan Estoniya o‘rtasidagi kabelni shikastlagan bo‘lishi mumkin, deb hisoblanadi.

17 noyabrda Litva va Shvetsiya o‘rtasida suvosti aloqa kabeli shikastlangan. Ertasi kuni esa Finlandiya va Germaniyani bog‘lovchi kabel ishdan chiqqan. Muhim infratuzilma xavfsizligi bilan shug‘ullanuvchi Cinia fin kompaniyasi kabel uzib yuborilgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qilgan.

The Washington Post gazetasi 2025 yil 19 yanvarda manbalarga tayanib xabar qilishicha, AQSh va YeI razvedka xizmatlari oxirgi oylarda Boltiq dengizida sodir bo‘lgan suvosti kabellari shikastlanishlari ehtimol, Rossiya tomonidan diversiya emas, balki tasodifiy hodisalar bo‘lgan, degan xulosaga kelgan.