Tramp Ukraina uchun 800 milliard dollarlik kelishuv tayyorlamoqda

Volodimir Zelenskiy va Donald Tramp o‘n yil ichida Ukrainani tiklash uchun 800 milliard dollar jalb qilishni nazarda tutuvchi «farovonlik» shartnomasini imzolamoqchi, deb yozdi The Telegraph G‘arb rasmiylariga tayanib. Gap xususiy kompaniyalarning kreditlari, grantlari va investitsiyalari haqida ketmoqda.

Ukraina va AQSh prezidentlari 19-23 yanvar kunlari Davosda bo‘lib o‘tadigan Jahon iqtisodiy forumida yakuniy kelishuvga erishishi va bitim tuzishi taxmin qilinmoqda. Dastlab, Zelenskiy kelasi hafta Oq uyga borib, u yerda AQSh bilan iqtisodiy farovonlik rejasini, shuningdek, Ukraina uchun urushdan keyingi xavfsizlik kafolatlari to‘g‘risidagi shartnomani imzolashni rejalashtirgan edi. Ammo Yevropadagi ittifoqchilar Zelenskiyning Tramp bilan uchrashuvi uchun eng yaxshi muqobil sifatida Davosni taklif qilishdi, deydi nashr suhbatdoshlari.

The Telegraph ma’lumotlariga ko‘ra, farovonlik rejasi o‘tgan bahorda tuzilgan foydali qazilmalar bo‘yicha kelishuv asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, bu kelajakda amerikalik investorlarga Ukrainadagi tog‘-kon loyihalarida ishtirok etishda imtiyozlar beradi. Kiyevdagilar Vashingtonni Ukrainani urushdan keyingi tiklashda ishtirok etishga taklif qilish – Trampni ishonchli xavfsizlik kafolatlarini taqdim etishga undaydi, deb hisoblamoqda.

Volodimir Zelenskiy Bloomberg uchun bergan intervyusida Ukrainani tiklash bo‘yicha urushdan keyingi keng ko‘lamli chora-tadbirlar to‘plami doirasida AQSh bilan erkin savdo bo‘yicha ehtimoliy kelishuvni muhokama qilayotganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu kelishuv Ukrainaning ba’zi sanoat hududlari uchun AQSh bilan savdoga «nol» bojlarni nazarda tutadi, bu esa mamlakatga qo‘shni davlatlarga nisbatan «juda jiddiy imtiyozlar» beradi va chet el investitsiyalarini jalb qilishi mumkin. Ukraina rahbarining fikricha, bunday kelishuv iqtisodiy xavfsizlikning qo‘shimcha kafolati bo‘lib ham xizmat qiladi.

Bunday erkin iqtisodiy zona Donbassning ayrim hududlarida paydo bo‘lishi va har ikki tomondan qo‘shinlarni xavfsiz masofaga olib chiqishni nazarda tutuvchi murosali yechimga aylanishi mumkin, degan Ukraina prezidenti. Ammo bu variant Rossiya tomonidan ham shunday qadamlar bo‘lishini, shuningdek, Ukraina aholisi muhokamasidan o‘tkazishni talab qiladi. Muqobil ssenariy esa qo‘shinlarni olib chiqmasdan harbiy harakatlarni to‘xtatish va keyinchalik bahsli masalalarni diplomatik yo‘l bilan hal qilishni nazarda tutadi.

Zelenskiy, shuningdek, Amerika tomoniga hududiy masalalar bo‘yicha o‘z pozitsiyasini yetkazgani va Rossiya yanvar oyi oxirigacha Kiyev va Vashington tomonidan kelishilgan 20 banddan iborat tinchlik rejasiga o‘z javobini berishini kutayotganini aytgan.

Shu bilan birga, The Telegraph manbalariga ko‘ra, Tramp Rossiya prezidenti Vladimir Putindan tobora ko‘proq hafsalasi pir bo‘lmoqda va uni Zelenskiydan ko‘ra Ukrainadagi tinchlik uchun katta to‘siq deb hisoblamoqda. Putin «shunchaki vaqtni cho‘zayotgani» tufayli Tramp ma’muriyatidagilarning pozitsiyasi Yevropa bilan tobora yaqinlashib bormoqda. Moskvaning muzokaralardagi «ikki qadam oldinga – bir qadam orqaga» strategiyasi esa Trampni «charchatdi», degan nashr suhbatdoshlaridan biri.

Rossiya bayrog‘i ostidagi neft tankerlari qo‘lga olinishi va Tramp Rossiya nefti xaridorlariga ikkilamchi sanksiyalar qo‘llash to‘g‘risidagi yangi qonun loyihasini qo‘llab-quvvatlashi – Putinga urushni to‘xtatish vaqti kelgani haqida yuborilayotgan signallardir. «Tramp qamchi va shirin kulcha prinsipi bo‘yicha harakat qiladi. Va men o‘ylaymanki, unda shirin kulcha umuman qolmadi», – degan AQSh prezidentiga yaqin bo‘lgan manba.