Bundestag Germaniyada boshpana berish qoidalarini qat’iylashtirdi

Hujjatni hukumatdagi kuchlar — XDI/XSI xristian partiyalari bloki va Germaniya Sotsial-demokratik partiyasi (GSDP) deputatlari qo‘llab-quvvatladi, unga qarshi esa o‘ta o‘ng “Germaniya uchun muqobil”, shuningdek “Ittifoq-90/Yashillar” va So‘l partiya a’zolari ovoz berdi. Natijada Germaniyada hukmron “katta koalitsiya” 2024 yilda YeI darajasida qabul qilingan islohotni milliy qonunchilikka ko‘chirdi.

Islohotning asosiy elementlari — keluvchilarning shaxsini majburiy tekshirish, shuningdek qochqin maqomini olish ehtimoli past bo‘lgan mamlakatlardan kelganlarning boshpana so‘rovlarini YeIning tashqi chegaralarida ko‘rib chiqishdir. Yevropaning markazida joylashgan Germaniya uchun bu, asosan, xalqaro aeroportlar va dengiz portlariga nisbatan tatbiq etiladi. Rad etilgan taqdirda, boshpana so‘rovchilari o‘sha joyning o‘zidayoq deportatsiya qilinishi mumkin.

Yevropa Ittifoqining boshqa bir davlatida boshpana so‘raganlar uchun tartib-taomillar qisqartirilishi kerak. Ayrim hollarda migrantni u uchun javobgar bo‘lgan davlatga qaytarish uzoqroq muddat ichida ham mumkin bo‘ladi — masalan, odam vaqtincha hokimiyatdan yashirinib yursa. Mamlakatlar Germaniyani tark etishi lozim bo‘lganlar (chunki ular uchun YeIning boshqa davlati javobgar) uchun majburiy “ikkilamchi migratsiya markazlari”ni tashkil etishi mumkin.

Qabul qilish muassasalarida yashaydigan boshpana so‘rovchilar Germaniyada ishlashni uch oydan keyin boshlashi mumkin bo‘ladi. Hozirgi kunda ular uchun amalda olti oylik ishga joylashish taqiqi mavjud. Bunday muassasalarda yashamaydiganlar uchun uch oylik muddat amal qiladi. Federal mehnat agentligi ayrim hollarda birlamchi qabul muassasalarida yashovchilar uchun istisno qilish huquqiga ega bo‘ladi.

GuM qat’iylashtirishlarni yetarlicha emas deb tanqid qildi. Deputat Maksimilian Kra: “Siz bu yerda taqdim qilayotgan narsa — bu masxarabozlik”, — dedi. “Yashillar”dan deputat Lukas Benner esa, aksincha, qonunni “1993 yildan beri boshpana huquqi bo‘yicha eng katta qat’iylashtirish” deb atadi va koalitsiyani o‘z imkoniyatlaridan “haddan tashqari qattiqqo‘llik bilan” foydalanganlikda aybladi. Xususan, boshpana so‘rovchilarning harakatlanish erkinligini cheklash haqida u bu “noto‘g‘ri va konstitutsiya nuqtai nazaridan juda muammoli” ekanini bildirdi.

So‘l partiya fraksiyasidan Klara Byunger islohot ichki ishlar vaziri Aleksandr Dobrindt va’da qilgan tartib o‘rniga “ko‘proq tartibsizlik, azob-uqubat va huquqsizlik” olib kelishi mumkinligini aytdi. Dobrindt esa o‘z navbatida, islohotni muhim oldinga qadam deb atab, Yevropa migratsiya siyosati yillar davomida “ishlamay kelgani”ni ta’kidladi.

GSDP deputati Sebastyan Fidler “himoya unga muhtoj bo‘lgan odamga beriladi”, deb va’da qildi. U so‘llar va “yashillar”ning bolalar ham hibsga olinishi mumkinligi haqidagi ayblovlarini rad etdi va gap ota-onasi hibsda bo‘lgan bolalar uchun juda kam uchraydigan istisno holat haqida ketayotganini tushuntirdi.

Germaniyada ilk bor boshpana so‘rab ariza topshirayotganlar soni 2023 yil kuzidan beri kamayib bormoqda. Agar 2024 yilda taxminan 230 mingta birlamchi ariza topshirilgan bo‘lsa, o‘tgan yili ular soni taxminan 113 mingtagacha qisqargan. Mutaxassislar fikricha, ichki chegaralardagi nazorat bilan bir qatorda, 2024 yil dekabrida Suriyada hokimiyat almashgani ham bu jarayonda o‘z rolini o‘ynagan.