Eron AQSH hujumlariga tayyorlanmoqda, Ukraina ballistik raketasini jangda sinadi – kun dayjesti
|15:142 2638 min
Oʻtgan kun davomida jahonda roʻy bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
Madinaga hujum qilingani aytilmoqda
Saudiya Arabistoni boshchiligidagi koalitsiya husiylar bir necha kun oldin Madinadagi elektr taqsimlash stansiyasiga hujum qilganini maʼlum qildi. Bu inshoot Islom dinining eng muqaddas qadamjolaridan biri «Masjidun Nabaviy»ni elektr energiyasi bilan taʼminlab keladi. Koalitsiyaning taʼkidlashicha, hujum bitta transformatorni ishdan chiqargan, ammo elektr tarmogʻiga taʼsir qilmagan.
Saudiya boshchiligidagi koalitsiya – dron qoldiqlarini tekshirish natijasida seshanba kungi hujumni amalga oshirishda husiylarning aloqadorligi tasdiqlanganini bildirdi.
Ammo husiylar bunday hujum uyushtirgani haqidagi daʼvolarni rad etdi. «Saudiya Arabistoni - husiylar muqaddas Makkani nishonga olgani haqidagi avvalgi ayblovini asoslay olmaganini yashirish uchun oʻylab topilgan navbatdagi yolgʻondir», deyiladi husiylarga qarashli agentlik tarqatgan raddiyada.
Saudiya ikki hafta oldin Makka janubida, shahar ustidagi taqiqlangan havo hududiga kirmasidan avval husiylarning droni urib tushirilganini aytgandi.
Keyinroq husiylar Yaman poytaxti Sano va boshqa hududlarga Saudiya tomonidan zarbalar berilganini xabar qildi.
Xalqaro miqyosda tan olingan Yaman hukumatiga koʻra, koalitsiya kuchlari poytaxt Sanodagi «yuqori ahamiyatli nishonlar»ga hujum qilgan, biroq bu borada qoʻshimcha tafsilotlar keltirilmadi.
Putindan yadroviy tahdid
Agar Rossiya oʻzining Boltiqboʻyidagi anklavi - Kaliningradni toʻgʻridan toʻgʻri hujumga uchradi, deb hisoblasa, ixtiyoridagi barcha qurollardan foydalanadi. Bu haqda Valday tashqi siyosat forumidagi chiqishida prezident Vladimir Putin bayonot berdi.
«Agar gap Rossiya Federatsiyasiga toʻgʻridan toʻgʻri hujum qilish haqida ketsa, bu holda biz Kaliningrad va boshqa hududlar haqida ham gapiryapmiz... Albatta, mamlakatimiz ixtiyoridagi barcha qurollardan foydalanish masalasi muqarrar va zudlik bilan kun tartibiga chiqadi», dedi u.
Putin NATO'ni Boltiq dengizida Kaliningrad uchun jiddiy xavf tugʻdiradigan harbiy-dengiz manyovrlarini oʻtkazishda aybladi. Agar hudud Gʻarb qamaliga tushib qolsa, Rossiya yadroviy quroldan ham foydalanishga tayyor boʻlishini taʼkidladi.
Mavzuga oid
«Biz hech kimga tahdid solmayapmiz. Biz 2029, 2030 yoki 2050-yillarda hech kimga hujum qilish niyatida emasmiz. Ammo agressiyaga duch kelsak, javob qaytarishga majbur boʻlamiz. Yevropa mamlakatlari fuqarolari buni toʻliq anglab yetishlari kerak». U Buyuk Britaniya va Fransiya kabi davlatlarning yadroviy imkoniyatlaridan xabardor boʻlsa-da, Rossiya ixtiyoridagi qurollar tengsiz ekanini qoʻshimcha qildi.
NATO bosh kotibi Mark Ryutte oldinroq alyansning har qanday «mashgʻulotlari yoki faoliyati» Moskvaga tahdid solmasligini va Kremlning bayonotlari «mutlaqo asossiz» ekanini aytgandi.
Forumdagi chiqishida Putin xalqaro ziddiyatlarning davom etish ehtimoli yuqori ekaniga ishonishini aytdi. Unga koʻra, «Gʻarb gegemoniyasi» zaiflashgani sari vaziyat yaxshilanadi.
«Hozir bizga barcha tomondan 'kelinglar, toʻxtataylikʼ degan chaqiriqlar kelib tushmoqda. Ammo buni ular boshlagan», dedi Putin Ukraina bilan energetika obyektlarga oʻzaro zarbalarga toʻxtalib. Shuningdek, Putin Rossiya bu hujumlarda oʻz YaIMning taxminan 1 foizini yoʻqotganini tan oldi.
Eron AQSH hujumlariga tayyorlanmoqda
Agar Amerika Qoʻshma Shtatlari keng koʻlamli harbiy hujumlarni qayta boshlasa, Eron bunga yanada kengroq va kuchliroq javob qaytarishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Shu bilan birga, muvaffaqiyat qozonishi dargumon deb hisoblanayotgan diplomatik harakatlar ham davom etmoqda.
Reutersʼning yozishicha, ushbu reja Eron rahbariyati orasida har qanday yangi AQSH harbiy kampaniyasiga avvalgisidan koʻra kuchliroq javob qaytarilishi kerak degan ishonchni aks ettiradi.
Nashr bilan gaplashgan Eronning yuqori martabali manbalariga koʻra, Tehron ehtimoliy nishonlar doirasini AQSH bilan bogʻliq obyektlardan tashqari, uni qoʻllayotgan davlatlarga va ehtimol, Yaqin Sharqdan tashqaridagi hududlarga ham kengaytirish rejalarini koʻrib chiqmoqda.
«Hali yakuniy qaror qabul qilinmagan, ammo tomonlarning hech biri murosaga kelish istagini bildirmayotgani sababli tayyorgarlik rejalari kuchaytirilgan», deydi manba.
Prezident Donald Tramp navbatdagi yirik harbiy kampaniyani boshlaydimi yoki yadroviy obyektlarga zarba berish kabi cheklangan hujumlarni tanlaydimi, bu borada Tehron ikkilanib turibdi. Biroq ular ramziy harakatga ramziy tarzda javob qaytarmaslikka, balki tiyib turish orqali vaziyatni keskinlashtirishga qatʼiy qaror qilgan boʻlishi mumkin, deydi tahlilchilar.
Tehron, shuningdek, uzoq davom etadigan mojaroning Tramp uchun siyosiy xavf-xatarlarini ham oʻlchab koʻrmoqda. Soʻrovnomalar shuni koʻrsatmoqdaki, amerikaliklar orasida urush unchalik qoʻllab-quvvatlanmayapti, yonilgʻi narxining koʻtarilishi esa saylovlar oldidan xavotirli muammo boʻlib qolmoqda.
Tehron keng qamrovli urushga tayyorgarlik koʻrayotgan boʻlsa-da, muzokaralar uchun hamon eshiklarni ochiq qoldirmoqda. Nyu Yorkda Eron rasmiylari vositachilarga topshirgan kelishuv matnini Tramp rad etgan edi. Endilikda AQShning qayta ishlangan javobi Qatar orqali Tehronga yetkazilgan va hozirda koʻrib chiqilmoqda.
Britaniyada Xitoy josuslik loyihalari
Britaniyada Xitoyning tadqiqot instituti Pekinning josuslik salohiyatini kuchaytirishga qaratilgan akademik ishlarni moliyalashtirishda ayblanmoqda. Bundan ayblov bilan chiqqan Britaniyaning ichki xavfsizlik xizmati MI5 - qirollikdagi universitetlarni ushbu tashkilot bilan aloqalarini qayta koʻrib chiqishga chaqirdi.
MI5ʼning ochiq bayonotida Xitoy Umumiy texnologiyalar tadqiqot instituti – Xitoy Davlat xavfsizlik vazirligi bilan kuchli aloqalarga egaligi aytiladi.
MI5 maʼlumotlariga koʻra, Buyuk Britaniyaga aloqador 100 dan ortiq akademik ushbu institut bilan hamkorlikda tadqiqot loyihalariga oʻz hissasini qoʻshgan. Loyihalar sunʼiy intellekt, kiberxavfsizlik va yashirin aloqa tizimlari kabi yoʻnalishlarni qamrab olgan.
Idora ushbu faoliyat Xitoy josusligini qoʻllab-quvvatlagani hamda Buyuk Britaniya milliy xavfsizligiga tahdid solganini bildirdi. Agentlikka koʻra, baʼzi olimlar oʻzlari hissa qoʻshayotgan tadqiqot loyihalari aynan Xitoy xavfsizlik idorasi bilan bogʻliqligidan bexabar boʻlganini bildirdi.
MI5 muassasalar va tadqiqotchilarni «Milliy xavfsizlik toʻgʻrisida»gi qonun doirasidagi ehtimoliy jinoiy oqibatlar, xususan, xorijiy razvedka xizmatiga koʻmaklashish haqida ogohlantirgan.
Ukrainaning ilk ballistik raketasi
1-oktabr kuni prezident Volodimir Zelenskiy Ukraina oʻzining FP-7 taktik ballistik raketasini jangda birinchi marta qoʻllaganini aytdi. «Natija uchun rahmat. Keyingisi - ishlab chiqarish», deb yozdi Zelenskiy.
U FP-7 qayerda yoki qanday nishonga qarshi ishlatilganini ochiqlamadi. Ukraina oʻzining taktik ballistik raketalarini ishlab chiqishni mudofaa ehtiyojlarini taʼminlashda muhim unsur sifatida koʻrmoqda.
Kiyevning kelayotgan qishda davomli hujumlarni qaytarish uchun ballistik raketalarni tutib olishga boʻlgan ehtiyoji kuchaydi. Ammo Ukrainaning raketa ishlab chiqarish salohiyati hamon Rossiyanikidan ancha orqada.
Ukrainalik harbiy tahlilchilarga koʻra, FP-7 taxminan 200 kilometr masofaga ucha oladigan qisqa masofali raketa. Ishlab chiqaruvchi kompaniyaga koʻra, u ballistik raketalarni tutib oluvchi vosita sifatida ishlab chiqilmoqda.
Harbiy tahlilchilar FP-7'ni AQSH armiyasining taktik raketa tizimi – ATACMS'ning ancha arzon versiyasi demoqda.
Ukrainaning «Fire Point» kompaniyasi uzoqligi 850 kilometrgacha boʻlgan FP-9 raketasini ham ishlab chiqmoqda. Rasmiylarga koʻra, u yil oxirigacha tayyor boʻlishi kerak.
Ukraina va uning Gʻarbdagi ittifoqchilari yozda AQShning Patriot tizimiga arzonroq muqobilni birgalikda ishlab chiqishga qaratilgan loyiha eʼlon qilgandi. Bu qurollar ayni shu loyiha doirasida ishlab chiqarilmoqda.
