Bugun Ho‘rmuz va husiychilar ta’siri ostidagi Bob al-Mandeb bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyat tobora keskinlashib bormoqda. Bu ikki muhim dengiz yo‘li orqali dunyo neftining katta qismi tashiladi. Shu sabab bu hududlarda yuzaga keladigan har qanday mojaro faqat mintaqa bilan cheklanib qolmaydi. Agar to‘qnashuv kuchaysa, bu global iqtisodiyotga, energiya narxlariga va umumiy xavfsizlikka jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Mavzu muhokamasi – Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida.
Husiychilar rasman urushga kirdi, Isroil ularga qarshi navbatdagi frontni ochadimi?
Zokir Yusupov: Yana tarixiy va ijtimoiy omillarga e’tibor qaratishimiz kerak, husiychilar harakati Yamandagi zaydiylar orasida muhim o‘rin tutadi va mamlakat aholisining taxminan uchdan bir qismini tashkil etadi. Bu masala yana Eronning mintaqaviy siyosatiga borib taqaladi.
Eronning asosiy strategiyasi proksi kuchlar orqali ta’sir o‘tkazishdir. Ya’ni u bevosita urushdan ko‘ra, o‘ziga yaqin guruhlar orqali geosiyosiy maqsadlariga erishishga harakat qiladi. Aslida, barcha davlatlar resurslar va ta’sir uchun kurashadi, ammo bu kurash turli shakllarda olib boriladi. Ayrim davlatlar hamkorlik va iqtisodiy rivojlanish orqali ta’sirini oshirsa, Eron ko‘proq proksi vositalarga tayanadi.
Hozirgi vaziyatda husiychilar harakatining mojaroga to‘liq jalb qilingani haqida aniq xulosa yo‘q. Ayrim tahlillarga ko‘ra, Eron ularni faolroq harakat qilishga undayotgan bo‘lishi mumkin. Bu esa mojaroning kengayish ehtimolini oshiradi.
Agar yangi front ochilsa, mojaro yanada kengayib, boshqa davlatlar ham unga tortilishi mumkin. Bu esa eskalatsiyani kuchaytiradi. Ayniqsa, Bob al-Mandib bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan neft va gaz yo‘llari xavf ostida qoladi. Natijada energiya narxlari keskin oshib, global iqtisodiyotga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Boshqa tomondan, agar Eronda ichki siyosiy tizim o‘zgarsa, bu butun mintaqaga ta’sir qiladi. Iroqda ichki keskinlik kamayishi mumkin, Livanda proksi to‘qnashuvlar susayadi, Yamandagi urush ham pasayishi ehtimoli bor. Shuningdek, Bahraynga nisbatan xavf ham kamayadi. Umuman olganda, Erondagi siyosiy o‘zgarishlar Yaqin Sharqdagi ko‘plab mojarolarning kamayishiga olib kelishi mumkin.
Shavkat Ikromov: Husiychilar harakati vakillari “Agar Eron bizni chaqirsa, urushga kirishga tayyormiz”, degan bayonot berdi. Ya’ni bu tashabbus husiychilarning o‘zidan bo‘lgan.
