O‘zbekistonda islomiy moliyaga doir qonunchilik paketi prezident tomonidan imzolandi. Kun.uz bu jarayonni muntazam yoritib kelmoqda. Qonunchilik tayyor ekan, endi navbatdagi savol quyidagicha: yangicha faoliyat turiga kimlar birinchilardan bo‘lib qadam qo‘ydi? Ma’lum bo‘lishicha, bu yo‘nalishda birinchilardan biri – "Trastbank" XAB.
Avvalo, yangi qonun nega kerak bo‘lgani haqida ikki og‘iz.
Islomiy moliya shu paytgacha “ixtiyoriy tashabbus” bilan yurib keldi. Amalda bu sohada ishlash uchun banklar bir vaqtning o‘zida bir necha to‘siqqa duch kelar edi:
- banklar uchun savdo operatsiyalariga cheklovlar (holbuki, murobaha kabi mahsulotlar aynan aktiv/tovar orqali ishlaydi);
- o‘ng‘aysiz soliq mexanizmi: qo‘shimcha to‘lovlarga QQS kabi yuklamalar islomiy mahsulotni qimmatlatib qo‘yardi;
- litsenziyalash, yagona standart va shariat nazorati instituti yo‘q edi: qanday mahsulotni “islomiy” deb atash mumkinligi, uni kim tekshirishi va qanday hisob yuritilishi masalasi hal qilinmagan edi.
"Trastbank" XAB kabi banklar shunday sharoitda islomiy moliyani jonlantirib keldi. Yangi qonunchilik paketi vaziyatni o‘zgartiradi: islomiy moliya endi epizodik faoliyatlar emas, qoida va institutlar bilan ishlaydigan yo‘nalishga aylanishi kerak.
2026 yil 25 mart kuni O‘zbekiston Respublikasi prezidenti huzurida islomiy moliya xizmatlarini joriy qilish masalasi ko‘rib chiqildi. Ma’lum qilinishicha, Markaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etiladi. Shuningdek, islomiy moliya xizmatlarini ko‘rsatuvchi banklarda ham alohida kengashlar tuziladi. Ular standartlar ishlab chiqish, me’yoriy-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlashda ko‘maklashish, bahsli masalalarga izoh berish, shartnomalar va ichki hujjatlarni ko‘rib chiqish, muvofiqlik ustidan nazoratni ta’minlash bilan shug‘ullanadi.
Ushbu ishlarning mantiqiy davomi sifatida "Trastbank" XAB xususiy aksiyadorlik banki boshqaruv raisi S.Normuhamedov boshchiligidagi delegatsiya a’zolari Jidda shahrida Xalqaro islom savdo-moliya korporatsiyasi delegatsiyasi bilan muzokalar olib bordi. Unda islom moliyasi sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish yuzasidan o‘zaro fikr almashildi.
Bundan tashqari, "Trastbank" XAB va Xalqaro Islom savdo-moliya korporatsiyasi o‘rtasida 20 mln dollarlik bitim imzolandi. Unga muvofiq, mamlakatimizda tadbirkorlik va kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash tizimli ravishda jadal davom ettiriladi. Bankda ko‘rsatilayotgan moliyaviy xizmatlar ko‘lami kengaytiriladi. Natijada oziq-ovqat, tekstil, farmatsevtika, umumiy ovqatlanish, xizmat ko‘rsatish va boshqa shu kabi sohalar yanada kengayib, yangi ish o‘rinlari yaratiladi.
