Urushda 14 kunlik sulh e’lon qilinarkan, har bir tomon o‘zini «g‘olib» deb e’lon qildi. OAV bilan gaplashgan Eronning O‘zbekistondagi elchisiga ko‘ra, AQSh va Isroil o‘z maqsadlariga erisha olmadi. Ular Eronni bo‘lib tashlab, fuqarolar urushi alangasini yoqishmoqchi edi, biroq biz sezilarli g‘alaba qozondik, deydi diplomat Ali Iskandariy.
28 fevralda boshlangan urush oqibatida Eron katta talafot ko‘rdi, AQShning esa xalqaro obro‘yiga putur yetdi. Ho‘rmuz bo‘g‘ozining yopilishi hozirgacha bo‘lgan davrda muhim rol o‘ynadi va oxir-oqibat tomonlar 14 kunlik sulhga kelishdi. Biroq bu rostdan ham o‘t ochishning to‘xtashimi yoki keyingi bosqichga tayyorgarlik uchun sun’iy muhlatmi – buni vaqt ko‘rsatadi.
OAVda ushbu otashkesim uchun Xitoyning Eronga ta’siri xususida materiallar tarqagan. Kun.uz’ning ayni ma’nodagi savoliga javob bergan Eron Islom Respublikasining O‘zbekistondagi elchisi Muhammad Ali Iskandariy fikricha, biror davlat Tehronga bosim o‘tkazmagan. Aksincha, Xitoy, Rossiya va hattoki Yevropa davlatlari ham biz tomonimizda bo‘ldi, deydi diplomat.
“Eronga avvalambor hech kim bosim ko‘rsatgani yo‘q bu borada. Bu yerda ko‘proq Amerika va Isroilga bosim ko‘rsatildi. Boshqa davlatlar tomonidan emas, balki bevosita o‘zining azaliy ittifoqchilari tomonidan. Birinchidan, NATO bu urushga aralashmaganligining o‘zi katta bosim ularga. Ikkinchidan Angliya, aytaylik, ularning talablarini bajarmaganligi jiddiy bosim. Tramp bunga javoban Buyuk Britaniyaning kemalarini masxara qildi, masalan, flotini masxara qildi va bular ham bosimning natijasi edi. Ha, albatta Xitoy ham Amerikaga bosim o‘tkazoldi, musulmon davlatlarini ham misol qilib keltirsak bo‘ladi. Menimcha, mana shuni sal avvalroq qilish kerak edi, shunda o‘t ochishni to‘xtatishga oldinroq rozi bo‘lgan bo‘lishardi. BMTda Xitoy va Rossiya birinchi marta Eron manfaatlari uchun vetodan birgalikda foydalandi. Ular Ho‘rmuzni BMT Xavfsizlik kengashidan foydalangan holda ochishmoqchi edi, majburiy tarzda, lekin Xitoy va Rossiya Eron tomonda turib ovoz berdi”, deydi Eronning O‘zbekistondagi elchisi.
Diplomatning qo‘shimcha qilishicha, bu aksincha AQShga bosim edi.
“Ya’ni bu bizga emas, aksincha, Amerika Qo‘shma Shtatlariga ko‘rsatilgan bosim deb bilamiz. Biz urush va tinchlik kabi o‘ta muhim masalalar bo‘yicha qaror qabul qilishda, birinchi navbatda o‘zimizning milliy manfaatlarimizga asoslanamiz. Ya’ni, biz Amerikadek davlatga qarshi chiqa olgan ekanmizmi, demak boshqa davlatlarning bosimiga bemalol qarshi turamiz. Lekin bu yerda Xitoy bizni qo‘llab-quvvatladi, Rossiya qo‘llab-quvvatladi, hatto yevropaliklar ham bizni qo‘llab-quvvatlashdi. Albatta, ayrim mamlakatlar urush boshida masalaning mohiyatini tushunishmagan edi, Amerika nimalar qilayotgani, maktablarni urib tashlayotganini ko‘rib, fikrlarini o‘zgartirishdi. Biz bosim emas, qo‘llab-quvvatlash va muhabbat obektiga aylandik”,
