Buvayda hokimining ekologiya inspektoriga kuch ishlatgan sobiq o‘rinbosari jinoiy jazoga tortildi

Farg‘ona viloyati Buvayda tumani hokimining qurilish, to‘siqlarsiz muhit yaratish, kommunikatsiyalar, kommunal xo‘jalik, ekologiya va ko‘kalamzorlashtirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari lavozimida ishlagan Sayidjon Xizirov jinoiy jazoga tortildi. Kun.uz sud hujjati bilan tanishdi.

Sobiq “zamhokim”ga jazo

Sud hukmiga ko‘ra, Sayidjon Xizirov tumandagi Nayman zovurining 800 metr qismini yopiq zovurga aylantirish maqsadida tashabbuskor MChJga texnik xulosa berish uchun 2025 yil 17 sentabrda Sirdaryo-So‘x irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasi huzuridagi Meliorativ ekspeditsiyasi boshlig‘iga tavsiya xati kiritgan.

Meliorativ ekspeditsiyasi zovur yonbag‘ridagi daraxtlarni kesish yoki boshqa joyga ko‘chirishga mahalliy ekologiya boshqarmasidan ruxsatnoma va texnik shart olishni tavsiya etgan. Ammo MChJ tegishli ruxsatnoma olmasdan zovur atrofidagi daraxtlarni kesa boshlagan. Hudud aholisi bunga qarshilik qilgan.

Sayidjon Xizirov aholi daraxtlar kesilishiga qarshilik qilayotganidan xabar topib, voqea joyiga borgan. U MChJ ishchisining qo‘lidagi motorli arrani olib qo‘ymoqchi bo‘layotgan ekologiya inspektori Ahrorjon Niyozovning yoqasidan tortib, xizmat vazifalarini bajarishdan voz kechishga majbur qilgan. Oqibatda ekologiya inspektoriga yengil jarohat yetkazgan.

Jinoyat ishi doirasida MChJ rahbari ham sudlangan. Hokim o‘rinbosari va MChJ rahbari zovur chetidagi 104 tup tolni kestirib yuborib, o‘simlik dunyosiga 171 mln so‘m zarar yetkazganlikda ayblangan. 

JIB Yozyovon tuman sudining 2026 yil 5 maydagi hukmi bilan Sayidjon Xizirov Jinoyat kodeksining 206-moddasi (hokimiyat yoki mansab vakolati doirasidan chetga chiqish) 1-qismida nazarda tutilgan jinoyatni sodir qilishda aybli deb topilgan. Unga 1 yil mansabdorlik va moddiy javobgarlik yuklatilgan lavozimlarda ishlash huquqidan mahrum qilgan holda BHMning 150 baravari miqdorida (61 mln 800 ming so‘m) jarima jazosi tayinlangan.

MChJ rahbari esa Jinoyat kodekining 198-moddasi (ekinzorlarni, o‘rmonlarni, daraxtlarni yoki boshqa o‘simliklarni shikastlantirish yoxud nobud qilish) 2-qismi bilan aybli deb topilib, BHMning 100 baravari miqdorida (41 mln 200 ming so‘m) jarimaga tortilgan. 

Jabrlanuvchi apellyatsiya shikoyati kiritib, sudlanuvchilarga og‘irroq jazo tayinlashni so‘ragan. Biroq apellyatsiya sudi dastlabki sud hukmini o‘zgarishsiz qoldirgan.

Ish tafsiloti

Buvayda tumanida ekologiya inspektori Ahrorjon Niyozov aholi murojaatiga asosan manzilga borib, noqonuniy daraxt kesish holatini aniqlagan. So‘ngra daraxtlarni kesayotgan shaxsni to‘xtatib, belgilangan tartibda hujjatlarni rasmiylashtirmoqchi bo‘lgan.

Voqea joyida bo‘lgan Buvayda tumani hokimi o‘rinbosari Saidali Xizirov esa aholi va IIB xodimlari ko‘z o‘ngida inspektorga kuch ishlatib, uni chetga olib ketgan.

Shundan so‘ng hokim o‘rinbosari ishdan olindi. Bosh prokuratura Sayidjon Xizirov va boshqalarga nisbatan Jinoyat kodeksining 206-moddasi 1-qismi (hokimiyat yoki mansab vakolati doirasidan chetga chiqish), 219-moddasi 2-qismi (hokimiyat vakiliga yoki fuqaroviy burchini bajarayotgan shaxsga qarshilik ko‘rsatish) va 198-moddasi 2-qismi (ekinzorlarni, o‘rmonlarni, daraxtlarni yoki boshqa o‘simliklarni shikastlantirish yoxud nobud qilish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilganini ma’lum qildi. 

Viloyat hokimi qarori asos bo‘lgan

Sud hukmida sobiq amaldor Meliorativ ekspeditsiyasiga Farg‘ona viloyati hokimining 2025 yil 19 maydagi qaroriga asosan xat kiritgani bayon qilingan.

Xayrullo Bozorovning ushbu qarori viloyatda magistral yo‘llar bo‘yidagi ochiq zovurlarni yopiq tizimga o‘tkazish hamda buning hisobiga hosil bo‘lgan yer maydonlarida savdo va servis obektlarini tashkil etishni nazarda tutgan. Hujjat bilan magistral va markaziy yo‘l bo‘yidagi ochiq zovur tarmoqlarini yopiq drenaj tizimiga o‘tkazish bo‘yicha manzilli ro‘yxat tasdiqlangan. Unda Nayman zovuri ham bor.

Qarorning 7-bandida ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi boshqarmasi tomonidan beriladigan ruxsatnomalar asosida manzilli ro‘yxatdagi loyihalar doirasida zovurlarning qirg‘oqlaridagi o‘rmon fondiga kirmaydigan daraxt va butalarni ko‘chirish, zarur hollarda kesish ishlari belgilangan to‘lovlardan ozod etilishi belgilab qo‘yilgan.

Viloyat hokimining ushbu qarori 2025 yil 4 dekabrdagi qaror bilan bekor qilingan.

Yangi qarorda yopiq drenaj tizimiga o‘tkazilishi taklif etilayotgan ochiq zovurlarni joyiga borgan holda ko‘rib chiqish, hududning meliorativ holatiga ta’sirini baholash, zaruratga ko‘ra mahalla faollari ishtirokida masalani muhokama qilish belgilangan.

Shuningdek, qarorda ishchi guruhga shahar va tuman hokimlari bilan birgalikda yopiq drenaj tizimiga o‘tkazilgan zovurlarni xatlovdan o‘tkazib, belgilangan talablarga javob bermaydigan qurilmalarni buzish, ochiq zovurlarni qayta tiklagan holda hududda “Yashil makon” milliy loyihasi doirasida manzarali daraxtlar ekishni tashkil qilish topshirig‘i berilgan.

“Zovurni yopmoqchi bo‘lib daraxtlarga qiron keltirishdi” – Buvayda tumanidagi daraxtkushlik tafsiloti