Yevropada so‘nggi o‘n yilliklardagi eng yirik infratuzilma loyihalaridan biri boshlandi

Fransiya Yevropadagi eng katta ichki suv yo‘llari tarmog‘iga ega mamlakatlardan biri bo‘lib, uning hududida qariyb 8,5 ming kilometr uzunlikdagi kema qatnaydigan kanallar va daryo yo‘llari mavjud. Biroq ushbu tarmoq uzoq yillar davomida Shimoliy Yevropaning asosiy transport yo‘laklari bilan yetarli darajada bog‘lanmagan edi.

Bu vazifani uzoq vaqt Canal du Nord kanali bajarib kelgan. Fransiya shimolini Sena daryosi havzasi bilan bog‘laydigan mazkur kanal qurilishiga yarim asrdan ortiq vaqt ketgan. Ikki jahon urushi tufayli qurilish bir necha bor to‘xtab qolgan. Natijada inshoot 1965 yilda foydalanishga topshirilgan bo‘lsa-da, o‘sha vaqtga kelib uning imkoniyatlari zamonaviy talablarga javob bermay qola boshlagan.

Shu sababli Fransiya va Yevropa Ittifoqi yangi transport tizimini barpo etishga qaror qildi. «Sena–Shimoliy Yevropa» kanali eski yo‘lni rekonstruksiya qilish emas, balki mutlaqo yangi logistika infratuzilmasi hisoblanadi.

Loyihaga ko‘ra, kanalning umumiy uzunligi 107 kilometrni, kengligi esa 54 metrni tashkil etadi. Uning o‘tkazuvchanlik quvvati mavjud Canal du Nord kanaliga nisbatan yetti barobardan ortiq bo‘ladi.

Qurilish uchun ajratilayotgan mablag‘ 7,3 milliard yevroni tashkil etadi. Moliyalashtirishning qariyb yarmi Yevropa Ittifoqi hissasiga to‘g‘ri keladi. Qolgan qismi Fransiya hukumati va mahalliy hokimiyatlar tomonidan qoplanmoqda.

Yangi kanal Fransiya suv yo‘llarini Belgiya orqali Niderlandiya va Germaniyaning yirik logistika markazlari bilan bog‘laydi. Shu tariqa u Yevropa Ittifoqining TEN-T deb ataluvchi transevropa transport tarmog‘ining muhim qismiga aylanadi.

Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, loyiha ishga tushgach, yuk ko‘tarish quvvati 4500 tonnagacha bo‘lgan kemalar katta hajmdagi yuklarni avtomobil transportiga nisbatan arzonroq va ekologik jihatdan xavfsizroq tarzda tashish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Kanal bo‘ylab jami yettita zamonaviy shlyuz quriladi. Ularning ikkitasi Yevropa tarixidagi eng chuqur shlyuzlardan biri bo‘ladi. Balandliklar farqi 25 metrdan ortiq bo‘lgan ushbu inshootlarning uzunligi 197 metr, kengligi esa 12,5 metrni tashkil etadi.

Loyihaning yana bir muhim jihati suvdan tejamkor foydalanish tizimidir. Shlyuzlarni to‘ldirish yoki bo‘shatish jarayoni 15 daqiqadan oshmasligi rejalashtirilgan. Buning uchun kanal yonida kaskadli suv omborlari qurilib, bir xil suvdan qayta-qayta foydalanish imkoni yaratiladi. Qo‘shimcha ravishda 14 million kub metr hajmga ega zaxira suv ombori ham barpo etiladi.

Qurilish faqat kanal bilan cheklanmaydi. Loyiha doirasida 62 ta avtomobil va temiryo‘l o‘tish joyi, o‘nlab ko‘priklar hamda Yevropadagi eng yirik kema o‘tkazuvchi akveduklardan biri quriladi.

Eng diqqatga sazovor inshootlardan biri Pont-Canal de la Somme kanali ko‘prigi bo‘ladi. Uzunligi 1,3 kilometrni tashkil etadigan mazkur inshootda kanal avtomobil va temiryo‘llarning ustidan o‘tadi. Qurilish yakunlangach, u Yevropadagi eng uzun kanal viaduki maqomini oladi.

Rasmiy rejalarga ko‘ra, «Sena–Shimoliy Yevropa» kanali 2032 yilga qadar to‘liq foydalanishga topshiriladi. Loyiha Fransiyaning Shimoliy Yevropadagi eng yirik ichki suv transporti tarmog‘iga to‘liq integratsiyalashuvida hal qiluvchi ahamiyat kasb etishi kutilmoqda.