Eng tez ösgan şaharlar
2010 yildan beri Namangan 65, Termiz 64, Samarqand 52, Qöqon 44, Farğona 43, Toşkent 42% ga ösdi. Bu olti şahar 37% ni taşkil etgan mamlakat umumiy körsatkiçidan yuqoriroq ösişga erişdi.
Ma’lumotlar 2026 yil 1 yanvar holatiga köra, Özbekiston Respublikasi Milliy statistika qömitasi ma’lumotlari asosida.
Ösiş örtaça körsatkiçdan pastroq bölgan şaharlar: Andijon (35%), Qarşi, Marğilon va Nukus (har biri 29% dan), eng past körsatkiçlar esa Buxoro (14%) va Angrenga (12%) töğri keldi.
Bu yerda Namangan 2010 yilda mavjud bölgan şaharlar orasida birinçi örinda. Keyinroq şahar maqomini olgan şaharlar (masalan, Şahrisabz, Xiva, Yangiyöl) kiritilmagan: ularning «ösişi» aholi oqimini emas, maqom özgarişini aks ettiradi.
Ayrim şaharlar ma’muriy çegaralar kengayişi hisobiga ösdi. Namanganda bu yirik kölamda bölgan: 2016 yilda şahar tarkibiga qöşni tumanlarning 96 mingga yaqin aholi bölgan qismlari qöşilgan, 2020 yilda esa şahar içida aholisi 140 ming kişi bölgan Davlatobod tumani taşkil etildi. Şu bois Namanganning 65% lik ösişi nafaqat tuğiliş körsatkiçi, balki çegaralar kengayişi bilan boğliq.
Şaharlar ziçligi
Eng ziç ikki şahar Farğona vodiysida joylaşgan: Namanganda har kvadrat kilometrga 8289 kişi, Andijonda esa 7683 kişi töğri keladi. Keyingi örinda 7312 kişi bilan Toşkent joylaşgan. Eng siyrak şaharlar sobiq sanoat şaharlari: Angrenda har kvadrat kilometrga 1171 kişi, Olmaliqda esa 1058 kişi töğri keladi.
Ziçlik faqat aholi soni emas, balki şahar maydoni bilan ham belgilanadi. Ixçam qurilgan markaz yuqori ziçlikni ta’minlaydi, keng rejalaştirilgan şahar esa aholi soni bir xil bölsa ham, siyrak bölib qoladi.
Eski sanoat şaharlarida ösiş sekin böldi
Eng sekin ösgan şaharlar Angren, Olmaliq va Buxoro böldi. Ma’lumotlarda şahar ziçligi bilan uning ösiş sur’ati örtasida boğliqlik yöq. Tez ösiş ham ziç, ham keng şaharlar orasida uçraydi: ziç Namangan (8289) va keng Termiz (4983) deyarli bir xil ösişga erişgan — 65% va 64%.
Manbalar va metodika
Ösiş 2010 yil 1 yanvardan 2026 yil 1 yanvargaça bölgan aholi soni özgarişi asosida hisoblangan. Ösiş sur’atlari 2010 yilda mavjud bölgan şaharlar böyiça taqqoslangan. Bu davrda şaharlar çegaralari özgargani sababli ayrim şaharlarda ösişning bir qismi ma’muriy xususiyatga ega. 2025–2026 yillar böyiça ma’lumotlar dastlabki hisoblanadi va kelgusida statistika idorasi tomonidan aniqlaştirilişi mumkin.
