Ukraina Belarusni ogohlantirdi, Rossiyada benzin inqirozi ­­– hafta dayjesti

Hafta davomida Tramp Zelenskiyni maqtadi, Rossiyada benzin taqchilligi kuchaydi, Taker Karlson «samolyotdan tushib qoldi». Quyida haftaning shu va boshqa muhim voqealarini yodga olamiz.

Eron – AQSh muzokaralari

O‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishib olgan Eron va Amerika muzokara o‘tkazishni boshladi. Hech qanday natija bo‘lmasa ham, amerikaliklar jarangdor bayonotlar berishga kirishdi. Vitse-prezident Vens «Eron AEXA xodimlarini yadroviy obektlariga kiritishga rozi bo‘lganini» aytdi. Eron esa bu borada kelishuv bo‘lganini rad etdi.

Bu muzokaralarda ham Trampning milliarder do‘sti Uitkof bosh-qosh bo‘layotgani inobatga olinsa, u Shveytsariyaga ham Moskvaga olib borgan tarjimonini olib ketgan bo‘lishi mumkin. Esingizda bo‘lsa, Uitkoff Moskvada Putinning «Ukraina falon-falon hududlardan chiqib ketishi kerak», degan gapini «Rossiya o‘sha hududlardan chiqishga tayyor», deb tushunib kelgandi. Keyin Tramp bu gapga ishonib bayonotlar bergan va uyalib qolgan.

Bu gal ham shunday bo‘lmaganiga hech kim kafil bo‘lolmaydi. Bo‘lmasa Eron TIV Amerika vitse-prezidentining gapini rad etganini qanday tushunish mumkin? Xullas, muzokaralarda hech qanday siljish yo‘q, Eron yana vaqtdan yutayotganga o‘xshaydi. Amerika bayonotlardan, Tramp maqtanishdan nariga o‘tolmayapti. Bir so‘z bilan aytganda, Amerika diplomatiyasi eng yaxshi damlarini boshdan kechirmayotgani aniq.

Ukraina – Belarus nizosi

Ukraina va Belarus o‘rtasidagi munosabatlar borgan sari taranglashyapti. Rossiya 2022 yil Ukrainaga bosqinda Kiyevni olish uchun aynan Belarus hududidan kirgandi. O‘shandan buyon Ukraina Belarusni urush ishtirokchisi deb hisosblaydi. Oxirgi vaqtlarda Belarus hududida Rossiya dronlarini Ukrainaga yo‘naltirish uchun o‘rnatilgan retranslyatorlar ortidan ikki davlar munosabatlari yanada sovuqlashdi. Zelenskiy Lukashenkonkaga muddat berib, «Siz ularni yo‘qotmasangiz, biz yo‘qotamiz», deb ogohlantirdi. Qizig‘i, ana shu muddat vaqtida Belarusdagi rus dronlarini yo‘naltirish uchun ishlatilgan qurilmalar ishlamay qolgan.

Zelenskiy Rossiya Belarusni ham urushga tortishga intilayotganini aytib, Minskni urushning oqibatidan ogohlantirdi.

Tramp Zelenskiyni maqtadi

AQSh prezidenti Donald Tramp juda o‘zgaruvchan odam ekani haqida ko‘p aytganmiz. Trampda kim bilan gaplashsa, uning ta’siriga tushib qolish holati ko‘p kuzatilgan. Masalan, Putin bilan ko‘rishsa yoki telefonda gaplashsa, «frontda Rossiya odimlayotgani, Ukraina taslim bo‘lishi kerakligi» haqida aytadi. Zelenskiy bilan uchrashsa, «Ukrainada ishlar yomonmas», deydi. Albatta, o‘tgan yil 28 fevraldagi uchrashuvdan tashqari.

Mana, G7 sammitida Zelenskiy bilan uchrashib kelgan Tramp Ukraina liderini mard, qo‘rqmas odam deb atadi, uning ishlari chakkimas, dedi. Balki Tramp bunday gapirishiga Kiyev tinmay Moskvani nishonga olayotgani, Rossiyada yonilg‘i inqirozi keltirib chiqargani sabab bo‘lgandir.

Karlson respublikachilarni qo‘llamaydi

Amerikadagi eng mashhur respublikachilardan biri Taker Karlson ortiq partiyani qo‘llamasligini aytdi. 35 yil davomida respublikachilarni qo‘llab kelgan mashhur teleboshlovchi «AQSh boshqa davlat manfaati uchun harakat qilayotgani sabab» shunday qarorga kelganini aytdi. «Men qanday qilib AQSh manfaatlariga sodiq bo‘lmagan partiyani qo‘llashim mumkin?», deb o‘z qarorini ifodaladi Karlson.

Trampning ashaddiy tarafdorlaridan bo‘lgan Karlson uning prezidentlikka kelishi va keyinchalik Oq uyga qaytishida katta hissa qo‘shgan. Amerikada reytingi eng baland odamlardan hisoblanuvchi Karlson Amerika Isroil bilan birga Eronda urush boshlaganidan keyin Trampga muxolif bo‘lib qoldi. Uning fikricha, urush Ameirka manfaatlariga mos emas va Tramp Isroil so‘rovi bilan urush boshlagan.

Urush boshlanganidan buyon Karlson asosan Isroil va Trampni tanqid qilish, Isroilning Falastin yerlariga diniy asosda egalik qilishga haqli degan iddaolarini qoralashga qaratilgan dasturlar tayyorlab keladi.

Rossiyada yonilg‘i inqirozi

Ukraina neft zavodlariga zarbalarni kuchaytirgani ortidan Rossiyada yonilg‘i inqirozi yuzaga keldi. Dunyoda eng neftga boy davlatlardan birida benzin taqchil bo‘lib qolganiga ishonish qiyin, to‘g‘risi. Avvaliga Ukraina Qrimga benzin olib ketayotgan yuk mashinalarni dron bilan yo‘q qila boshlagach, faqat Qrimda yonilg‘iga cheklov qo‘yildi. Biroq hozir hatto Peterburg kabi shaharlarda ham benzin kamyob bo‘lib qoldi. Rossiya Qozog‘istondan benzin sotib olmoqchi.

Urush boshida Rossiya propagandasi «tez orada Yevropada, Amerikada yonilg‘i inqirozi boshlanishi, benzin taqchil bo‘lishi» haqida videolar e’lon qilishga zo‘r bergandi. Hozir urushning beshinchi yili davom etmoqda. Yevropaliklar yangi reallikka moslashdi, benzinga navbat yo‘q, lekin Rossiyadek qudratli, neftga boy davlatda oddiy benzin topish qiyin bo‘lib qoldi. Ana shunaqa reallik.

Qrimdagi vaziyat

Rossiya egallab olgan Qrimda vaziyat borgan sari qiyinlashib, yonilg‘i inqirozi boshqa muammolarni ham keltirib chiqaryapti. Qrimda elektr uzilishlari ko‘paydi, shunchaki ishga qatnash muammoga aylangan. Yetkazib berish xizmatlari to‘xtab qolgan. Yonilg‘i muammosi sabab hatto oziq-ovqat mahsulotlari odam boshiga cheklangan miqdorda berilmoqda. Qrimning asosiy daromad manbai bo‘lgan turizm to‘xtab qolgan, mehmonxonalarda elektr yo‘qligi, dron zarbasi xavfi sabab yarimorolga sayyohlar oqimi kamaygan, mashhur lagerlar faoliyati to‘qtagan.

Ukraina «Rossiyani tinchlikka undash uchun 40 kunlik ta’sir o‘tkazish operatsiyalari» boshlanishini e’lon qildi. Bu operatsiyalar asosan Qrimda o‘tkazilishi taxmin qilingan. Ukrainlar aynan Qrim burilish nuqtasi bo‘lishi mumkin deb hisoblamoqda, chunki yarimorol Rossiya uchun har qancha strategik muhim bo‘lmasin, baribir yetarlicha himoyalanmagan bo‘lib chiqdi. Ukrainadan turib Qrimga zarba berish nisbatan oson ham.

Xullas, urush tobora ko‘proq rossiyaliklar hayotiga kirib bormoqda. Bu juda yomon, albatta. Urush tezroq tugashi, har ikki davlat tinch hayotga qaytishi kerak. Urushni tugatish esa Ukrainaning qo‘lida emas...