Hafta davomida Eron Amerika prezidenti Trampni o‘ldirishga uringani ma’lum bo‘ldi. AQSh maxfiy xizmati Trampni oziq-ovqat furgoniga yashirib, harbiy samolyotga olib o‘tgani butun dunyoda muhokama qilindi. Shuningdek, Putin ilk marta yaponlar o‘ziniki deb hisoblaydigan Kuril orollariga bordi. Markaziy Osiyoda 2022-yildagi kabi bo‘lmasa ham, jiddiy blekaut kuzatildi. Qirg‘iziston prezidenti Japarov Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temiryo‘l qurilishi uchun Putindan ruxsat olib kelganini aytib berdi. Quyida haftaning shu va boshqa muhim voqealarini yodga olamiz.
Trampni furgonga yashirishdi
Haftaning eng muhim voqeasi – Donald Trampga navbatdagi marta suiqasd qilishga urinishgani bo‘ldi. Oq uy rahbari Anqaradagi NATO sammitidan harbiy samolyotda qaytgani, prezident samolyotidan furgonda boshqa uchoqqa o‘tkazilgani hazil bilan gapirilmoqda, lekin ishoning, bu jiddiy voqea bo‘ldi. Amerika nashrlari yangidan-yangi tafsilotlar e’lon qilyapti. Ularda yozilishicha, Trampga suiqasd haqida katta ehtimol Isroil tashqi razvedka tashkiloti Mossad axborot olgan.
Xabarlarga ko‘ra, Eron ta’siridagi shia guruhlardan biri Anqaradagi aeroport yaqiniga ko‘chma raketa kompleksi olib borgan ekan. Ya’ni Trampning samolyotiga hujum Erondan turib emas, Turkiyaning o‘zidan amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan. Isroilliklar bu haqda MRBni xabardor qilgach, amerikaliklar bunga jiddiy qaramagan, lekin keyinroq maxfiy xizmat Trampni qutqarish bo‘yicha butun dunyo xabar topgan operatsiyani amalga oshirgan.
Bu operatsiyadan keyin hammani bir savol o‘ylantirmoqda: agar chindan Eron Trampning samolyotini urishni maqsad qilgan bo‘lsa, nega prezident yashirincha tarzda harbiy samolyotga o‘tkazildi-yu, birinchi bortda qolgan jurnalistlar, delegatsiya a’zolari Britaniyagacha go‘yoki Eron nishonidagi samolyotda uchib ketdi? Amerika prezidentining hayotini qutqarish operatsiyasi maxfiy qolishi uchun o‘nlab odamlar hayoti xavf ostiga qo‘yildimi?
Eron hali Trampning samolyotiga hech qanday raketa otmay dunyoda shuncha vahima ko‘tarildi. Bu esa Amerika Eronda urush boshlab hech nimaga erishmagani, faqat muammo orttirayotganini bildiradi. Agar Trampni NATO davlatida o‘ldirishi mumkinligiga butun boshli Amerika va Isroil razvedkasini ishontira olgan bo‘lsa, demak Eronda hali ham kuch bor ekan.
Putin Kurilga bordi
Hafta davomida Rossiya prezidenti Putin ilk marta Kuril orollariga bordi. Bu Kreml rahbarining hududlarga odatiy tashriflaridan biri emasdi. Chunki Yaponiya Kuril orollari o‘ziga tegishli ekanini da’vo qiladi. Putin shuncha vaqtdan buyon prezident bo‘lsa ham, u yerga biror marta bormagandi. Oxirgi marta orolga Medvedev prezident sifatida borgan.
Yaponiya Putinning Xokaydo oroliga yaqin manzilga tashrifiga nisbatan norozilik bildirdi. Yaponiya bosh vaziri Sanae Takaichi Putin bu tashrifi bilan ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarni yomonlashtirganini aytdi. Rossiya prezidenti tashrifi davomida baliq zavodiga bordi, uni turli xil ikralar bilan mehmon qilishdi. Saxalin oblasti gubernatori Saxalin va Kuril qirg‘oqlariga rekord miqdorda tuna baliqlari suzib kelganini aytdi.
Markaziy Osiyoda blekaut
Mintaqamizda navbatdagi blekaut kuzatildi. Juma kuni bizning Samarqandda ham yarim kun davomida ko‘p joylarda elektr bo‘lmadi, svetoforlar ishlamadi. Yaxshiyam o‘qishlar boshlanmagan, ko‘chalar juda tirband bo‘lib ketmadi. Bu gal blekaut 2022-yildagi kabi yirik bo‘lmadi. O‘shanda mintaqadagi davlatlar deyarli kun davomida elektrsiz qolgandi. 14-avgust kuni O‘zbekistondan tashqari Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistonda ham uzilishlar kuzatildi. Chunki mintaqa davlatlari elektr tarmoqlari o‘zaro ulangan, bir yerda sodir bo‘lgan uzilish qo‘shni davlatlarga ham ta’sir qiladi.
Hozircha blekaut Qirg‘izistondagi To‘xtag‘ul GESda ikkita gidrogenerator o‘chirilishi sabab yuzaga kelgani aytilmoqda. Har holda Qozog‘iston tomoni shunday versiyani ilgari surgan. Muammoni bartaraf etish bo‘yicha hukumatlararo komissiya tuzilgan.
Putinning ruxsati
Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarovning intervyusi o‘zbekistonliklarni befarq qoldirmagan bo‘lsa kerak. Qo‘shni davlat prezidenti mamlakat hayotiga aloqador ko‘plab qiziq gaplarni aytib berdi. Japarovga ko‘ra, u prezidentlikdan ketgach, o‘rnini xavfsizlik qo‘mitasi raisi Qamchibek Tashiyev egallashini xohlagan ekan, lekin keyinroq siyosiy sherigi bu ishga tayyor emas degan qarorga kelibdi.
Japarov Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temiryo‘li qurilishi bo‘yicha Putin bilan gaplashib kelganini ham aytib berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, 2020-yil hukumatga kelishi bilan Xitoy elchisini chaqirib temiryo‘l qurilishini muhokama qilgan. Elchi bu qurilish uchun Rossiyaning ruxsati kerakligini aytgan.
Qirg‘iziston prezidenti esa bu gapdan hayron bo‘lib Rossiyaga Putin bilan uchrashuvga borgan. «Hayron qoldim, keyin Vladimir Putin bilan uchrashuv tashkil qilishni so‘radim. Ertasigayoq u meni qabul qildi. Rossiyaga yolg‘iz bordim, Vladimir Vladimirovich bilan 35-40 daqiqa shu mavzuni muhokama qildik. Putinning roziligini oldim, qaytib kelib boshlanglar dedim, shunday qilib loyiha boshlandi», dedi Japarov.
Yarash-yarash
Amerika prezidenti Donald Tramp va dunyoning eng boy odami Ilon Mask yarashib olibdi. Bu haqda okean ortidagi nashrlar yozib chiqdi. Esingizda bo‘lsa, Tramp prezidentlikka qaytganidan keyin u bilan juda qalin bo‘lib olgan, unga tegishli qarorgohda yashay boshlagan Mask keyinroq soliq masalasidagi tushunmovchilik sabab Oq uy rahbari bilan urushib qolgandi.
Tomonlar o‘zaro munosabatlar yaxshi ekaniga ishontirishga ham urinmagandi. Vaqt o‘tgan sayin ikki milliarder ham arazlashni bas qilib yarashib olishibdi. Bunga ular bir nechta tadbirlarda uchrashib qolgani yordam beribdi. Xususan, ular Charli Kirk vafoti munosabati bilan tashkil etilgan tadbir. Keyinroq Xitoyga mashhur tashrifida Tramp Maskni o‘zi bilan olib ketgan, Chinda mahalliy tadbirkorlar Mask bilan rosa suratga tushishgandi.
Dunyoning eng boy odami oraliq saylovlarda respublikachilarni qo‘llash uchun 100 million dollar beradigan bo‘libdi. Oq uy vakillari Mask bilan gaplashib, vaziyatni tushuntirgach, milliarder Trampga qo‘ng‘iroq qilib, ba’zi masalalar bo‘yicha nohaq ekanini tan olibdi. Keyinroq esa Trampning partiyasini qo‘llash uchun 100 million dollar. Bunaqa puldan keyin yarashmaslik mumkinmi axir?
«Neft issig‘ida isinamiz»
Hafta davomida Rossiya va Ukraina tomoni bayonotlar jangi o‘tkazib oldi. Rossiya mudofaa vazirligi sahifasida dronlar rasmi qo‘yilib, «Qishda sizni ayoz kutmoqda», deb yozishdi. Ukraina tomoni esa «Rossiya neftining olovida isinamiz», deb javob berdi. Ya’ni ruslar qishda energiya ob’yektlaringizga zarba berib, sizni issiqlik va elektrsiz qoldiramiz, dedi. Ukraina biz sizning neft zavodlaringizni portlatamiz, deb javob berdi. Rossiya urushni «Kiyevni uch kunda olishni maqsad qilib» boshlagandi. Urushning beshinchi yiliga kelib, Kiyev tugul egallab olish 2014-yilda boshlangan Donetsk ham to‘liq olinmagan. Besh yil avval ukrainaliklarga «Biz sizni qutqargani boryapmiz», deyishgandi. Endi «Qishda sovuq qotasizlar», deb tahdid qilishyapti. Ana shunaqa urush, ana shunaqa reallik.
