Qadimgi Rimda yo‘llar uchta oddiy asbob yordamida qurilgan

Live Science nashri ma’lumotiga ko‘ra, rimlik yer o‘lchovchilarning eng muhim asbobi groma deb atalgan qurilma bo‘lgan. U tepasida kressimon qismi joylashgan tik ustundan iborat bo‘lib, uning har bir uchidan yukcha bog‘langan otveslar osilib turgan.

Mazkur asbob muhandislarga yerda aniq to‘g‘ri burchaklar hosil qilish va uzoq masofalarga mutlaqo to‘g‘ri yo‘nalish belgilash imkonini bergan. Ish jarayonida bir mutaxassis gromadagi otveslar orqali masofaga qarab turgan, boshqa ishchilar esa belgilarni ular bir chiziqqa tushguncha siljitib borgan.

Rimliklar boshqa vazifalar uchun ham maxsus asboblardan foydalangan. Ulardan biri xorobat bo‘lib, u taxminan olti metrli yog‘och moslama va otveslardan tashkil topgan. Bu qurilma zamonaviy nivelir vazifasini bajarib, yerning nishabligini aniqlashda xizmat qilgan.

Yana bir asbob — dioptra esa aylana shaklidagi asos va nishonga olish trubasidan iborat bo‘lib, uzoqdagi nuqtalarni yuqori aniqlikda belgilash imkonini bergan.

Aynan shu asboblar yordamida Italiyadagi 500 kilometrdan ortiq masofaga cho‘zilgan mashhur Appiy yo‘li hamda Angliyadagi 92 kilometrlik Steyn-strit kabi yo‘llar qurilgan.

Biroq tarixchilar ta’kidlashicha, Rim imperiyasida yo‘l qurilishi uchun yagona standart mavjud bo‘lmagan. Yo‘llar faqat relef imkon bergan joylarda to‘g‘ri chiziq bo‘ylab qurilgan.

Murakkab tog‘li hududlarda muhandislar tik qiyaliklarni aylanib o‘tish, daryolardan qulay kechuv topish yoki yo‘lni mavjud aholi punktlari bilan bog‘lash maqsadida yo‘nalishni o‘zgartirgan. Ayniqsa, g‘ildirakli aravalar keskin ko‘tarilishlardan o‘ta olmagani uchun bunday joylarda yo‘llar egri-bugri tarzda qurilgan.

Qurilish ishlarida rimlik askarlar, qullar, harbiy asirlar hamda mahalliy aholi mehnat majburiyati asosida ishtirok etgan. Ko‘priklar kabi murakkab inshootlar uchun esa tajribali yollanma ustalar jalb qilingan.

Yaqinda amalga oshirilgan kartografik loyiha orqali olimlar Qadimgi Rimning taxminan 300 ming kilometrlik yo‘l tarmog‘ini qayta tiklashga muvaffaq bo‘ldi.

Tadqiqotchilarning qayd etishicha, rimliklar o‘z davri uchun misli ko‘rilmagan muhandislik yechimlarini qo‘llagan bo‘lsa-da, ular qurgan yo‘llar zamonaviy avtomagistrallardan farq qiladi. Chunki o‘sha davrda yuqori tezlikda harakatlanadigan motorli transport mavjud bo‘lmagani sababli burilishlarni tekislash yoki katta tezlikka mos infratuzilma yaratishga ehtiyoj bo‘lmagan.