Orxus universiteti (Daniya), Londondagi Qirolicha Mariya universiteti va Yevropaning boshqa ilmiy markazlari olimlaridan iborat guruh Rim imperiyasi yoʻllarining hozirgacha yaratilgan eng batafsil raqamli modelini tayyorladi.
Raqamlashtirilgan quruqlik yoʻllarining umumiy uzunligi qariyb 300 ming kilometrni tashkil etgan. Yangi model olimlarga Rim imperiyasining yoʻl tarmogʻi amalda qanday tuzilganini keng koʻlamda tahlil qilish imkonini berdi.
Tadqiqot natijalari Nature Communications ilmiy jurnalida eʼlon qilingan.
Rim yoʻllari doim ham toʻgʻri boʻlmagan
Tadqiqot Rim muhandislari yoʻllarni imkon qadar toʻgʻri qurgani haqidagi keng tarqalgan tasavvur ham toʻliq haqiqatga mos emasligini koʻrsatdi.
Olimlarning xulosasiga koʻra, qadimgi rimlik muhandislar yoʻlni har qanday sharoitda ham toʻgʻri chiziq boʻylab qurishga intilmagan. Aksincha, ular yoʻl yoʻnalishini mahalliy relyefga moslashtirgan.
Toʻgʻri yoʻnalishdan foydalanish imkoni boʻlgan joylarda rimliklar shunday yoʻllarni afzal koʻrgan. Ammo butun imperiya miqyosida qaralganda, qadimgi Rim yoʻllari zamonaviy asosiy avtomobil yoʻllariga nisbatan ancha egri-bugri boʻlgan.
Yoʻllarning qayerdan oʻtishiga togʻlar, vodiylar, daryolar va aholi punktlarining joylashuvi katta taʼsir koʻrsatgan.
Rim muhandislari murakkab hududlardan oʻtish uchun terrasalar qurish, togʻ jinslarini kesib yoʻl ochish, tayanch devorlari va koʻpriklar barpo etish kabi usullardan foydalangan.
Tadqiqotchilar koʻplab holatlarda muhandislar toʻgʻriroq, ammo uzunroq yoʻl oʻrniga qisqaroq, lekin egri-bugri marshrutni tanlaganini aniqlagan.
Bu holat ayniqsa Janubiy Yevropa va Oʻrta Yer dengizi atrofida yaqqol koʻrinadi. Bu hududlarda relef murakkabroq boʻlgani sababli yoʻllarni toʻgʻri chiziq boʻylab qurish imkoniyati kamroq boʻlgan.
Barcha yoʻllar haqiqatan ham Rimga olib bormagan
Tadqiqot mashhur «Barcha yoʻllar Rimga olib boradi» iborasi ortidagi tarixiy tasavvurga ham boshqacha qarash imkonini bergan.
