Rossiyaga taklif qilingan Tramp va Turkiyada namoyishlar – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

Xominaiyning uch o‘g‘li ko‘rinish berdi

5 iyun kungi dafn marosimida Eronning marhum rahbari Ali Xominaiyning uch o‘g‘li ko‘rinish berdi. Eron davlat televideniyesi Tehrondagi yirik diniy majmua — Katta Musallo hovlisida tizib qo‘yilgan tobutlar ortida Mustafo, Maysam va Mas’ud Xominaiy duo qilayotganini namoyish etdi.

Ularning otasi – Ali Xominaiy oilaning boshqa bir necha a’zolari bilan Isroilning 28 fevraldagi aviazarbalari oqibatida halok bo‘lgandi.

Marosimda Eron prezidenti Mas’ud Pezishkiyon va parlament spikeri Muhammad Boqir G‘olibof ham tobutlar ortida duo qilishgani ko‘rindi.

28 fevral kungi hujumda yaralangani aytilayotgan Mujtaba hali ham jamoatchilik orasida ko‘rinish bergani yo‘q: uning biror-bir surati ham e’lon qilinmadi.

Reuters manbalariga ko‘ra, Mujtaba Xominaiyning yuzi jiddiy jarohatlangan va uning bir yoki ikkala oyog‘i og‘ir shikastlangan bo‘lishi mumkin. Bu haqda uning yaqin atrofidagilar agentlikka ma’lum qilgan.

Yakshanba kunga kelib yana o‘n minglab aholi, jumladan harbiylar, diniy madrasa talabalari hamda oddiy xalq marhumlarga hurmat bajo keltirish uchun Musalloga oqib keldi. Ular qo‘llarida Amerika va Isroildan o‘ch olish va’dalari bitilgan bayroqlarni hilpiratib turishgandi.

Eron metro tarmog‘i rasmiylarining ma’lum qilishicha, odamlar markazga oqib kelishi natijasida shanba oqshomidan yakshanba tongigacha 7 million yo‘lovchi tashish qayd etilgan.

Xominaiyning jasadi payshanba kuni – Mashhaddagi navbatdagi motam yurishidan so‘ng, Imom Rizo maqbarasi yaqiniga dafn etiladi.

AQSh prezidenti Donald Tramp dafn marosimi bilan bog‘liq tadbirlar sababli Eron bilan tinchlik muzokaralari bir haftaga to‘xtatilganini ma’lum qildi.

Rossiya-Ukraina urushi

Dushanba kuni erta tongda Rossiya raketalar va dronlar bilan Kiyevga zarba berdi. Oqibatda kamida to‘qqiz kishi halok bo‘ldi, ko‘p qavatli turar joy binolari va boshqa inshootlarga jiddiy zarar yetdi.

Shahar harbiy ma’muriyati rahbari Timur Tkachenkoning so‘zlariga ko‘ra, poytaxt bo‘ylab jami 46 kishi jarohatlangan. «Afsuski, bu yakuniy raqamlar emas», dedi u.

Kiyev viloyati gubernatoriga ko‘ra, ushbu hududda ham bir kishi halok bo‘lgan va 15 kishi jarohatlangan. Qora dengiz bo‘yidagi janubiy port shahar — Odessa ham hujumga uchragan, kamida bir kishi jarohatlandi.

Qutqaruvchilar Rossiya hujumlari oqibatida kamida 15 ta turar joy binosi shikastlangani yoki vayron bo‘lganini ma’lum qildi. Umuman olganda Rossiya va Ukraina so‘nggi kunlarda katta vayronagarchiliklarga sabab bo‘layotgan zarbalar almashmoqda.

Bir necha kun oldin — 4 iyulga o‘tar kechasi Rossiya bo‘ylab 18 ta regionda Ukrainaning qariyb 400 ta droni urib tushirilgandi. Keng ko‘lamli hujum, ayniqsa Sankt-Peterburgda o‘z «natijasini» ko‘rsatdi. Bu yerda neft terminalida yong‘in chiqdi.

Bundan oldinroq Rossiya Kiyevga misli ko‘rilmagan darajada ko‘p — 74 ballistik raketa otgandi. Undan oldin esa Ukraina Rossiya bo‘ylab qariyb 1000 ta dron uchirgan.

Beshinchi yiliga kelib ham Sharqiy Yevropadagi urushning oxiri ko‘rinmayapti. Volodimir Zelenskiy shu hafta Anqarada bo‘ladigan NATO sammiti doirasida Donald Tramp bilan uchrashmoqchi. Bu qanchalik foyda beradi, hozircha noma’lum.

Yevropa bo‘ylab yong‘inlar

So‘nggi kunlarda Yevropa bo‘ylab ekstremal issiq ortidan kelib chiqqan o‘rmon yong‘inlari minglab gektar o‘simlik dunyosini yo‘q qildi. Yakshanba kuni yuzlab o‘t o‘chiruvchilar Fransiya, Gretsiya, Ispaniya va Portugaliyada olovga qarshi kurash olib bordi.

Xususan, Fransiyaning Sharqiy Pireney departamentidagi yong‘in 4 iyul oqshomida aniqlangan. Olovga qarshi kurashga 700 ga yaqin o‘t o‘chiruvchi, 200 ta texnika hamda o‘ntacha samolyot va vertolyot jalb etilgan.

Ikki kishi jiddiy jabrlangan, Sharqiy Pireney hukumati besh ming nafar aholini evakuatsiya qilishni e’lon qildi. 6 iyulga kelib kuchli issiq oqibatida Fransiyaning yana 41 ta departamentida yong‘in chiqish xavfi yuqoriligicha qolmoqda.

Gretsiyaning Saloniki shahri yaqinidagi chiqindilarni qayta ishlash zavodida ham yong‘in kelib chiqdi. Qora quyuq tutun shahar markazigacha tarqaldi. Rasmiylar aholini zaharli bug‘lardan zaharlanish xavfi tufayli derazalarni yopishga va ko‘chaga chiqmaslikka chaqirdi.

Afinadan g‘arbda ham yana bir yirik o‘rmon yong‘ini qayd etildi. Olovga qarshi 210 nafar o‘t o‘chiruvchi va ko‘ngillilar kurashmoqda.

Ispaniyaning shimoli-sharqidagi Jirona provinsiyasida esa 3 iyuldan beri o‘rmon yong‘ini davom etmoqda. Olov qariyb 2200 gektar maydonni qamrab oldi.

Portugaliyaning Vozela munitsipalitetida esa 1200 nafar o‘t o‘chiruvchi yuzlab texnika va 15 ta samolyot ko‘magida 2 iyul kuni boshlangan yong‘inni o‘chirishga urinmoqda. Olov allaqachon 12 000 gektar maydonni qamrab olgan. 5 iyulga kelib yirik yong‘in o‘choqlari qurshab olindi, biroq ba’zi o‘choqlar hamon saqlanib qolmoqda.

Putin va Tramp suhbati

4 iyul — AQSh mustaqilligi kuni munosabati bilan Rossiya prezidenti amerikalik hamkasbi Donald Trampga qo‘ng‘iroq qilib, bayram bilan tabrikladi. Suhbat davomida Putin Trampni Rossiyaga ham taklif etgan.

Rus OAVlariga ko‘ra, Putin Ikkinchi jahon urushi yillaridagi AQSh-Rossiya ittifoqchiligini hech qachon unutmaslik haqida gapirgan.

2026 yilning o‘zida to‘rtinchi marotaba o‘tkazilayotgan bu telefon suhbati qariyb 1,5 soat davom etgan. Rossiya prezidenti yordamchisi Yuriy Ushakovga ko‘ra, suhbatda Ukraina urushi masalasi ham muhokama qilingan. Tramp — jangovar harakatlarni tezroq to‘xtatish va inqirozga tinch yechimlar topishga ko‘maklashishga tayyorligini tasdiqladi, deydi Ushakov.

Buning uchun Trampning maxsus vakillari Stiv Uitkof va Jared Kushner vositachilik sa’y-harakatlarini davom ettirishadi va qulay vaqtda Moskvaga kelishi mumkin.

Rossiya tomoni esa doimgidek mojaroni siyosiy-diplomatik yo‘l bilan hal etishga tayyorligi, lekin o‘z prinsiplaridan voz kechmasligini bildirgan.

Ushakovga ko‘ra, Putin Trampga u Rossiyaga kelishi uchun doimiy rasmiy taklif borligini eslatgan.

Turkiyada namoyishlar va hibslar

Yakshanba kuni Turkiya politsiyasi o‘nlab faollar so‘l guruhlar a’zolarini hibsga oldi. Bir necha provinsiyalarda o‘tkazilgan ushbu reydlar 7-8 iyul kunlari Anqarada bo‘ladigan NATO sammiti uchun xavfsizlik amaliyotlari kuchaytirilgan paytga to‘g‘ri keldi.

Turkiya rasmiylari sammit oldidan Anqarada ommaviy yig‘ilishlar o‘tkazishga qat’iy taqiq joriy etgan. Ushbu taqiqqa qaramay, so‘l qanot namoyishchilari yakshanba kuni Anqarada NATOga qarshi norozilik namoyishi o‘tkazdi.

Muxolifatchi «Jumhuriyat» gazetasining xabar berishicha, Anqara, Istanbul va boshqa provinsiyalardagi politsiya amaliyotlarida yuzdan ortiq inson nishonga olingan.

Anadolu’ning xabar berishicha, politsiya mamlakat bo‘ylab o‘tkazilgan reydlarda taqiqlangan «DEV YOL» so‘l tashkilotining yoshlar qanotini nishonga olgan holda 39 nafar gumondorni hibsga olgan.

Shuningdek, politsiya mamlakat g‘arbidagi Kojaeli provinsiyasida «IShID» va boshqa jangari guruhlarga aloqadorlikda gumon qilingan 28 nafar shaxsni qo‘lga olgan. Tintuvlar davomida o‘q-dorilar va taqiqlangan raqamli materiallar musodara qilingan.

Rasmiylar reydlar aksilterror surishtiruvlarining bir qismi ekanini aytmoqda. Hukumat tanqidchilari esa politsiya tazyiqlari sammit oldidan namoyishlarning oldini olish va norozilik ovozlarini o‘chirishga qaratilgan, deb hisoblamoqda.

Sammitga NATOga a’zo davlatlarning 30 dan ortiq rahbarlari, jumladan, AQSh prezidenti Donald Tramp ham keladi.