Suriyaga kelgan Makron va Ukrainaning eng uzoq masofali zarbasi – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

Hamas G‘azodagi hukumatni tarqatib yubordi

Dushanba kuni Hamas G‘azoda amaldagi hukumatni tarqatib yuborganini va hokimiyatni falastinlik texnokratlar guruhiga topshirishga tayyorligini ma’lum qildi. Hamasning bildirishicha, vazirliklarning o‘zi va tayinlangan xodimlar o‘z joyida qoladi. Shuningdek, guruh o‘z nazorati ostida qolgan G‘azo hududlarida xavfsizlik va tartibni saqlashni davom ettiradi.

G‘azo shahrida o‘tkazilgan matbuot anjumanida Hamas hukumati media idorasi rahbari Ismoil al-Slavabta nazorat organi hisoblangan «Hukumat favqulodda qo‘mitasi» tarqatib yuborilganini aytdi.

«Bu kelishilgan choralarni amalga oshirishdagi jiddiyligimizni ko‘rsatadi va ma’muriy o‘tish jarayonini osonlashtirish maqsadini ko‘zlaydi», dedi Ismoil.

Tramp tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan rejaga ko‘ra, Hamas nazoratni falastinlik texnokratlar guruhi — G‘azoni boshqarish bo‘yicha Milliy qo‘mitaga topshirishi kerak.

Mazkur Milliy qo‘mita rahbari Ali Sha’asning ma’lum qilishicha, 15 nafardan iborat qo‘mita «zarur resurslar va ish faoliyati uchun tegishli sharoitlar yaratilishi» bilan G‘azoda mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga tayyor.

Tinchlik kengashi Hamasning ushbu qadami qayd etilganini ma’lum qildi. Biroq kengash yakuniy baho — amaliy ishlarga asoslanishini qo‘shimcha qildi.

Isroil tashqi ishlar vaziri Gideon Saar esa Hamasning bayonotini rad etdi. «Hamasning texnokratik hukumatga joy bo‘shatishga tayyorligi shunchaki guruhning o‘zini qurolsizlantirishdan qochishiga qaratilgan», deb yozdi Saar.

Uning aytishicha, «modomiki Hamas o‘z qurollarini saqlab qolar ekan, har qanday fuqarolik hukumati Hamasning aytgani bilan ish yuritadi.

Isroil Tramp rejasining to‘liq bajarilishini, jumladan, Hamasning qurollarini topshirishini talab qilmoqda.

Hamas esa Isroilni otashkesimni muntazam buzishda va o‘z qo‘shinlarini G‘azodan olib chiqib ketish shartlarini bajarmaslikda aybladi. Shu bois Hamas Isroil G‘azodagi hujumlarini to‘xtatmaguncha qurolsizlanishdan bosh tortmoqda.

Tramp Erdo‘g‘anni xursand qilmoqchi

AQSh prezidenti Donald Tramp Anqarada prezident Erdo‘g‘an bilan bo‘lib o‘tadigan uchrashuvida Turkiyani F-35 qiruvchi samolyotlari dasturiga qaytarishga tayyor ekanini ma’lum qilishi mumkin. Bu haqda New York Times nashri Oq uydagi to‘rt nafar yuqori martabali mulozimga tayanib xabar berdi. Ushbu qadam milliy xavfsizlik rasmiylarining bir necha hafta davomida parda ortida olib borgan sa’y-harakatlari samarasidir.

Rasmiylarning bildirishicha, Tramp Turkiyani qiruvchi samolyotlar bilan ta’minlash bo‘yicha o‘z niyatini kamida ma’lum qilishi kutilmoqda. Biroq bu jarayon aniq qachon amalga oshishi hozircha noma’lumligicha qolmoqda.

Ma’muriyat Kongress tomonidan qo‘yilgan cheklovlar va huquqiy to‘siqlarni qanday hal qilishi borasidagi tafsilotlar ham hozircha ochiqlanmagan.

Trampning rejalari Kongressda qarshilikka uchrashi mumkin. Boisi Kongress avvalroq Turkiya Rossiyada ishlab chiqarilgan S-400 havo mudofaa tizimlariga egalikni to‘xtatmaguncha, ularga F-35 samolyotlarini sotishni cheklab qo‘ygandi.

O‘tgan oyda Tramp Anqaraning F-35 qiruvchi samolyotlari bo‘yicha so‘roviga doir savolga javob berar ekan, Erdo‘g‘anni «juda xursand qiladigan» qadam tashlashi ehtimoli borligini aytgandi.

Ukrainaning eng uzoq masofali zarbasi

Dushanba kuni Ukraina dronlari Rossiyaning Sibir ichkarisidagi Omsk shahrida joylashgan eng yirik neftni qayta ishlash zavodiga zarba berdi. Kiyev harbiylarining ma’lum qilishicha, bu Ukrainaning urush davridagi eng uzoq masofali hujumlaridan biri bo‘lishi mumkin.

Ukraina Bosh shtabi o‘z bayonotida ushbu hujum chegaradan qariyb 2700 km uzoqlikda, Rossiyaning Qozog‘iston bilan chegarasi yaqinida joylashgan Omsk zavodida yong‘in keltirib chiqarganini bildirdi.

Omsk viloyati gubernatori Vitaliy Xotsenkoning qayd etishicha Rossiya havo mudofaa tizimlari hujumda qatnashgan dronlarning aksariyat qismini yo‘q qilgan.

Xotsenko qurbonlar yo‘qligi va voqea joyida favqulodda xizmatlar ishlayotganini ma’lum qildi. Zavodga aynan qanchalik zarar yetgani hozircha aniq emas.

Volodimir Zelenskiy o‘zining tungi videomurojaatida ushbu hujumni yuqori baholadi: «Endilikda Sibir ham Ukrainaning aniq nishonga oluvchi zarbalari yeta oladigan hududga aylandi».

Reuters’ning xabar berishicha, «Gazpromneft»ga tegishli ushbu zavod o‘tgan yili kuniga taxminan 460 ming barrel neftni qayta ishlagan.

Ukraina Rossiya neft zavodlariga zarbalar kampaniyasini kuchaytirayotgan paytda Kreml rasmiylari ayni uzoqdagi zavodlarga umid bog‘lagandi. Endi ular ham xavf ostida qolmoqda.

Ukraina kichik dronlar bilan Rossiya neft tomirlarini qirqayotgan bo‘lsa, rus harbiylari dahshatli ballistik raketalar bilan Kiyevga uyqu bermayapti. Harbiy harakatlar davom etmoqda.

Makron Suriyaga keldi

Dushanba kuni Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Damashqqa yetib keldi. Bu Suriyada hokimiyat almashganidan buyon G‘arbiy Yevropa davlat rahbarining mamlakatga amalga oshirgan ilk tashrifidir.

Aeroportda Fransiya yetakchisini Suriya tashqi ishlar vaziri Asad ash-Shayboniy kutib oldi.

«Men Fransiyaning Suriya xalqiga bo‘lgan xayrixohligini ifoda etish uchun keldim. O‘zining rang-barangligi bilan birlashgan va qo‘shnilari bilan tinch-totuv yashaydigan suveren Suriya uchun», deb yozdi Makron yetib kelganidan ko‘p o‘tmay.

Prezident Ahmad ash-Shar’a o‘n yildan ortiq davom etgan fuqarolar urushidan so‘ng Suriyaning xalqaro obro‘sini tiklashga va boshqa davlatlar bilan aloqalarni jonlantirishga harakat qilmoqda. Shu yil boshida Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayyen hamda Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy ham Damashqqa tashrif buyurgandi.

Fransiya prezidenti ma’muriyati safar oldidan jurnalistlarga bergan bayonotida «har bir tarkibiy qismini hurmat qiladigan erkin va plyuralistik Suriya»ni yoqlab chiqishini bildirdi. Tashrifda prezidentga dengiz transporti, energetika kabi bir qator yirik biznes vakillari hamrohlik qilmoqda.

Qayta tiklash ishlari va investitsiyalar xavfsizligi bugungi muzokaralarda asosiy mavzulardan bo‘lishi kutilmoqda. Chunki Fransiya biznesi hamon sobiq urush hududiga qaytishdan ehtiyot bo‘lmoqda.

Shuningdek, IShIDga qarshi kurash va Suriya tuprog‘ida fransiyalik jangarilar mavjudligi masalasi ham muhokama qilinishi ehtimoli bor. Ash-Shar’a boshchiligidagi Suriya o‘tgan yili IShIDga qarshi xalqaro koalitsiyaga qo‘shilgandi.

Asosiy tarafdori va qo‘shnisi Turkiya bo‘lgan Ash-Shar’a Anqarada bo‘lib o‘tadigan NATO sammitida ham ishtirok etishi kutilmoqda. Oq uy AQSh prezidenti Donald Tramp ushbu tadbir doirasida Ash-Shar’a bilan suhbatlashishini ma’lum qilgan.

Shri-Lankadagi qamoqxonada to‘qnashuv

Dushanba kuni Shri-Lankaning Negombo shahridagi qamoqxonada yuz bergan to‘qnashuvda kamida 25 kishi halok bo‘ldi va 100 dan ortiq kishi jarohatlandi.

Rasmiylarning ma’lum qilishicha, tartibsizliklar yakshanba kuni qamoqxonadagi sudlangan jinoyatchilar hamda sud jarayonini kutayotgan hibsdagilar o‘rtasida boshlangan. Mushtlashuvga nima sabab bo‘lgani, shuningdek, halok bo‘lganlar yoki jarohatlanganlar orasida xavfsizlik xodimlari bor-yo‘qligi hozircha aniq emas.

Shri-Lanka harbiylari dushanba kuni qamoqxona tashqarisida «shay holatda» turibdi. Ular zarurat tug‘ilganda mahalliy huquq-tartibot idoralariga yordam berishga tayyorligini bildirdi.

Mahalliy ommaviy axborot vositalari jarohatlangan mahbuslarning avtobuslarga chiqarilayotgani va shifoxonalarga olib ketilayotgani aks etgan lavhalarni namoyish etdi.

Negombo taxminan 137 000 aholiga ega qirg‘oq bo‘yi shahridir. Shri-Lanka qamoqxonalari o‘z imkoniyat darajasidan mutlaqo ortiq darajada to‘lib ketgani bilan ma’lum. Hozirda atigi 10 000 kishiga mo‘ljallangan jazolash tizimida 39 000 mahbus saqlanmoqda.