Ukraina «Patriot» ishlab chiqarishi mumkin, Durov Parijda so‘roq qilindi – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

AQSh va Eron yana zarbalar almashdi

Kecha Anqaradagi sammitda prezident Tramp Eron bilan urushni tugatish bo‘yicha erishilgan muvaqqat kelishuv «tugagani», ular bilan ishlamasligini aytgandi. Shundan so‘ng, 9 iyulga o‘tar kechasi AQSh harbiylari yana Eronga qarshi zarbalar berdi.

Tramp NATO sammitidan qaytish yo‘lida Buyuk Britaniyadagi harbiy bazada jurnalistlarga bayonot berdi.

«Biz ularga juda qattiq – 20 ga 1 nisbatda zarba berdik. Har safar ular bizga zarba berganda, biz ularga 20 barobar qattiqroq qaytaramiz. Va biz buni o‘tgan kecha amalga oshirdik», dedi u.

AQSh Markaziy qo‘mondonligi ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh kuchlari so‘nggi zarbalarda Eronning taxminan 90 ta harbiy nishoniga shikast yetkazgan. Bularga havo hujumidan mudofaa tizimlari, qirg‘oqni kuzatish vositalari, raketa va dronlar saqlanadigan omborlar va harbiy logistika infratuzilmalari kiradi.

Eron davlat OAVlari janubi-g‘arbdagi Ahvaz shahrida AQSh hujumlari oqibatida uch kishi halok bo‘lgani va yana bir necha kishi jarohatlanganini bildirdi.

AQSh zarbalari asosan Eronning janubiy qirg‘oqlari bo‘ylab, Ho‘rmuz bo‘g‘ozidan Ummon ko‘rfazigacha bo‘lgan hududlarda amalga oshirilgan.

Nishonga olingan joylar orasida Eronning eng yirik porti — Bandar-Abbos ham bor. Bu yerda Muhofizlar korpusining asosiy harbiy-dengiz obektlari joylashgan.

Shuningdek, Eronning Pokiston bilan chegarasi yaqinidagi qirg‘oqbo‘yi shaharlari — Konarak va Chobahor ham hujumga uchragan.

Eron Islom inqilobi muhofizlari korpusi payshanba erta tongda – tungi zarbalarga javoban Kuvayt va Bahrayndagi AQSh bazalarining har biriga ikkitadan hujum uyushtirganini ma’lum qildi.

Agar AQSh o‘z hujumlarini takrorlasa, ularning javob choralari mintaqadagi boshqa bazalarga ham kengayishi aytilgan.

Eron parlamenti spikeri Muhammad Boqir G‘olibof esa Ho‘rmuz bo‘g‘ozi AQSh tahdidlari bilan emas, balki faqat «Eron tartib-qoidalari» asosida ochilishini aytdi.

NATO sammiti tafsilotlari

Anqarada bo‘lib o‘tgan NATO sammiti — AQSh prezidenti Donald Tramp Ispaniya bilan savdoni uzish talabi, Grenlandiyaga bo‘lgan da’volari sababli tartibsiz o‘tdi.

Anqarada so‘zga chiqqan Tramp dastlab ittifoqchilarni Eronga qarshi urushni qo‘llab-quvvatlamayotganlikda ayblab, Madridni NATOdagi «dahshatli sherik» deb atadi. U g‘aznachilik kotibiga Ispaniya bilan barcha savdo aloqalarini to‘xtatishni buyurdi.

«Ispaniya NATOdagi dahshatli sherikdir. Ular ishtirok etmaydi, pul to‘lamaydi. Ispaniya bilan hech qanday aloqada bo‘lishni xohlamayman. Ispaniya bilan barcha savdoni, jumladan, tashriflarni ham taqiqlang», dedi Tramp.

Tramp yana AQSh Grenlandiyani nazorat qilishiga doir masalasini ko‘tarib, NATO ichidagi keskinlikni yana kun tartibiga qaytardi. Daniya bosh vaziri esa bu mavzu muhokama qilinmasligini aytdi.

Tramp asosiy tahdidlarini NATO bosh kotibi Mark Ryutte bilan chiqishida aytdi. Ryutte esa Trampning mudofaa xarajatlari, Eron va Grenlandiya bo‘yicha xavotirlarini sidqidildan yumshatishga harakat qildi. Shu bilan birga, prezidentni bunday muhim masalalarni kun tartibiga olib chiqqani uchun ko‘kka ko‘tarib maqtab o‘tirdi.

Tramp, shuningdek, Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy va Suriya prezidenti Ahmad ash-Shar’a bilan uchrashuvlar o‘tkazdi. Ukraina uchun muhim yordam sifatida Tramp Kiyevga Patriot raketalarini ishlab chiqarish uchun litsenziya berishini aytdi.

Tramp shuningdek, Ukrainaning Rossiya ichkarisidagi neft va mudofaa obektlariga berayotgan zarbalarini oqladi: «Bu — eskalatsiya… lekin bu [urushni] tugatishga yordam berishi mumkin bo‘lgan eskalatsiya», dedi Amerika yetakchisi.

Sammit yakunida NATO a’zolari 2026 yil uchun Ukrainaga 80 milliard dollar miqdorida harbiy yordam berish majburiyatini oldi. Bundan tashqari, NATO davlatlari o‘rtasida 50 milliard dollarlik mudofaa tashabbuslari e’lon qilindi.

Durov yana so‘roq qilindi

Telegram asoschisi Pavel Durov Parijda messenjerning jinoiy faoliyatga ehtimoliy aloqadorligi yuzasidan olib borilayotgan tergov doirasida yana so‘roq qilindi. Bu haqda 8 iyul oqshomida Le Figaro gazetasi o‘z manbalariga tayanib xabar berdi.

Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, Durovning yangi so‘rog‘i olti soatdan ko‘proq davom etgan. Bu unga 2024 yilda ayblov e’lon qilinganidan beri to‘rtinchisi bo‘ldi.

«Pavel Durovga rasmiy ayblovlar qo‘yilganidan deyarli ikki yil o‘tgan bo‘lsa-da, hanuzgacha ushbu ayblovlarni tasdiqlovchi dalillar yo‘q», dedi Durovning advokatlari so‘roqdan so‘ng. Himoya tomoni, shuningdek, Fransiya va Yevropa sud instansiyalariga shikoyat arizalari kiritganini bildirdi.

Pavel Durov 2024 yil 24 avgustda Parij aeroportida Telegram moderatsiyasi bilan bog‘liq ayblovlar tufayli qo‘lga olingan edi. 2026 yil 17 mayda u sud nazorati bekor qilinishiga erishgan.

Fransiyada Telegram asoschisi messenjerdagi kontentni yetarli darajada moderatsiya qilmaslik va huquq-tartibot idoralari bilan hamkorlik qilishdan bo‘yin tovlashda ayblanmoqda. Tergovchilarining fikricha, bu holat Durovni bolalar pornografiyasini tarqatish, narkotiklar savdosi va firibgarlik kabi jinoyatlarga sherik qilib qo‘yadi.

Avstraliya–Hindiston kelishuvlari

Payshanba kuni Entoni Albaneze va Narendra Modi atom energetikasi sanoatida foydalanish uchun Avstraliya uranini Hindistonga eksport qilish bo‘yicha kelishuvga erishdi. Shu bilan birga, tomonlar qayta tiklanadigan energiya, muhim foydali qazilmalar va yashil vodorod sohasidagi hamkorlikni chuqurlashtirishga kelishdi.

Ushbu kelishuvlar Modining Melburnga tashrifi davomida e’lon qilindi.

Hindiston 2047 yilga borib atom energetikasi quvvatini 100 gigavattga yetkazish maqsadiga erishish uchun Avstraliyaning uran zaxiralariga ko‘z tikib kelayotgandi. Avstraliya esa o‘zining eng yirik hamkori bo‘lgan Xitoyga qaramlikdan qochib, savdo aloqalarini diversifikatsiya qilish yo‘llarini izlamoqda.

Avstraliya texnologiyalari, kapitali va resurslari Hindistonning energiyaga o‘tish jarayonini tezlashtirishga yordam berishi mumkin, dedi Modi. U, shuningdek, kam uglerodli alyuminiy loyihalarida ehtimoliy hamkorlikka ishora qildi.

Avstraliyaning eng yirik pensiya jamg‘armasi payshanba kuni Hindistonning Milliy investitsiya va infratuzilma jamg‘armasiga yana 347 million dollar sarmoya kiritishini ma’lum qildi.

Hindiston – Avstraliyaning beshinchi yirik savdo hamkori hisoblanadi. Shu bilan birga, Avstraliyaning 28 millionlik aholisidan qariyb 1 million nafari hind ildizlariga ega.