Migrantlarga bosimni kuchaytirayotgan Rossiya va Kanadada o‘rmon yong‘inlari – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

AQSh–Eron urushi

AQSh chorshanba kuni Eronga qarshi yangi zarbalar to‘lqini boshlaganini ma’lum qildi. Prezident Donald Tramp esa Tehronga «o‘zini yaxshi tutishi lozimligi» haqida ogohlantirish berdi.

AQSh Markaziy qo‘mondonligiga ko‘ra, 90 daqiqa davom etgan zarbalar to‘lqini — Eronning qirg‘oq mudofaasi tizimlari hamda ushbu oroldagi qanotli raketalarni saqlash, uchirish maydonlarini nishonga olgan. Ikkinchi to‘lqinda Eronning qo‘mondonlik markazlari, raketa va dron salohiyatiga, jumladan, Bandar-Abbos shahridagi obektlarga zarbalar berildi.

Eron OAVlari poytaxt Tehronda havo hujumidan mudofaa tizimlari ishlaganini xabar berdi. Ahvoz shahrida esa raketa zarbalari tufayli shifoxonalardan biri evakuatsiya qilindi.

Eron esa dronlar yordamida AQSh armiyasining Iordaniyadagi aloqa tizimlari va omborxonalarini nishonga oldi. Iordaniya OAVlari o‘z harbiylari 8 ta dronni urib tushirganini, hujum oqibatida hech kim jabrlanmaganini aytmoqda.

Eronning bosh muzokarachisi Muhammad Boqir G‘olibof davlat OAVlariga bergan bayonotida agar kelishuvdan foyda ko‘rilmasa, undagi majburiyatlarga rioya qilishi uchun «hech qanday sabab» yo‘qligini aytdi.

Donald Tramp chorshanba kuni zarbalardan keyin Eron hozir «xursand emasligini» aytdi: «Ular kelishuvga erishishni juda ham xohlamoqda. Biz qilayotgan ishlar ularga umuman yoqmayapti. Biz ular bilan kelishuv imzolashni xohlaymizmi yoki barchasiga chek qo‘yamizmi — buni tez orada bilib olamiz», dedi AQSh yetakchisi.

To‘qnashuvlarga qaramay, Tramp Tehron tomonidan amerikalik mahbusning ozod etilishini — yarashish yo‘lidagi potensial qadam sifatida olqishladi. AQSh prezidentining so‘zlariga ko‘ra, ushbu fuqaro 2024 yil dekabr oyida «noqonuniy ravishda hibsga olingandi».

Rossiyada migrantlarga yana bir bosim

Rossiyada tarqalgan ksenofobik qarashlar fonida migrantlar ustidan nazorat va ularga nisbatan kamsituvchi normalar kuchayib bormoqda. Xususan, kelajakda Rossiyaga boruvchi migrantlar mobil telefon sotib olishga majbur bo‘ladi, bu orqali hukumat ularni kuzatib borishi mumkin. Bu haqda ichki ishlar vaziri o‘rinbosari Igor Zubov ma’lum qildi.

«Kelajakda nima bo‘lishi, qayoqqa ketayotganimiz hammaga qiziq. Bu yerga, ayniqsa, ishlash yoki uzoq muddatga kelgan har bir migrant ro‘yxatdan o‘tishda telefon sotib olishi shart bo‘ladi. Bu telefonda uning elektron profili joylashadi. Va biz har bir migrantning qayerdaligini bilib turamiz», dedi u.

Rasmiyning so‘zlariga ko‘ra, shu tufayli migrantlar bir shahardan ikkinchisiga «nazoratsiz» ko‘chib o‘ta olmaydi. Shuningdek, hukumat telefon yordamida migrantlarni hujjati muddati tugayotgani yoki davlat idorasiga borishi kerakligi haqida ogohlantirishni ham rejalashtirmoqda.

2025 yil sentabr oyidan boshlab Moskvada tajriba o‘tkazilmoqda: unga ko‘ra, ishlash uchun kelgan barcha xorijliklar o‘z joylashuvi – geolokatsiyasini ko‘rsatib turuvchi «Amina» ilovasini o‘rnatishi shart.

Kanadada o‘rmon yong‘inlari

Kanadaning Ontario provinsiyasida 100 dan ortiq o‘rmon yong‘inlari davom etmoqda, shimoli-g‘arbdagi bir nechta aholi punktlari xavf ostida qolgan. Yong‘in tutuni Torontoni ham qopladi; shahar aholisi chorshanba tongini g‘uborli osmon va dunyodagi eng yomon havo sifati ko‘rsatkichi bilan qarshi oldi.

Tarmoqlarda tarqalgan videolarning birida o‘rmon yong‘ini qurshovida qolgan yuk poyezdi va shoshilinch yordam so‘rayotgan ishchilar aks etgan. «Bu yong‘in bizni butunlay qamrab olishi mumkin, vaziyat biroz qo‘rqinchli tus olmoqda», deydi ekipaj a’zolaridan biri poyezd yonayotgan daraxtlar orasidan o‘tib ketayotganda.

Kanada rasmiylari Armstrong yaqinida qolib ketgan ishchilarning barchasi xavfsiz joyga evakuatsiya qilinganini va ushbu hududda temiryo‘l harakati vaqtincha to‘xtatilganini ma’lum qildi.

Kanada o‘rmon yong‘inlari markazi ma’lumotlariga ko‘ra, ayni paytda mamlakat bo‘ylab 838 ta faol o‘rmon yong‘ini davom etmoqda.

Kuchli issiq, quruq ob-havo va kuchli shamol tufayli Kanada bilan chegaradosh bo‘lgan AQShning Minnesota shtatida ham o‘ndan ortiq yong‘inlar yuz bermoqda.

Mazkur o‘rmon yong‘inlari yaqin kunlarda tutunning — yakshanba kuni Jahon chempionati finali bo‘lib o‘tishi rejalashtirilgan Nyu-Jyersiga ham yetib borishi borasidagi xavotirlarni kuchaytirdi.

Ukrainadagi urush va siyosiy o‘zgarishlar

Ukraina Oliy Radasi 14 iyul kuni bosh vazir Yuliya Sviridenkoning iste’fosini qabul qildi. Yangi vazirlar mahkamasi payshanba kuni e’lon qilinishi kutilmoqda. Ukraina OAVlarining xabar berishicha, «Naftogaz» rahbari Sergey Koretskiy bosh vazir lavozimiga eng asosiy nomzod bo‘lib turibdi.

Oliy Rada deputatlarining ma’lum qilishicha, Ukraina mudofaa vaziri Mixaylo Fedorov o‘z lavozimini tark etadi. Ushbu lavozimga hozirgi ichki ishlar vaziri Igor Klimenko nomzodi taklif qilinadi.

Hozircha rasmiy e’lon berilgani yo‘q, biroq Fedorov ijtimoiy tarmoqlardagi postida o‘z iste’fosini amalda tasdiqladi. Fedorov Zelenskiy tomonidan mudofaa vaziri lavozimiga 2026 yilning yanvar oyida tayinlangandi.

Prezident Volodimir Zelenskiy parlamentdagi yig‘ilishda Fedorov va Qurolli kuchlari bosh qo‘mondoni Aleksandr Sirskiy o‘rtasida uzoq vaqtdan beri davom etayotgan tizimli ziddiyat mavjudligini aytgan. Ular urushga turlicha qarashgan.

Ukraina bo‘ylab urush ham davom etmoqda. Mahalliy rasmiylarning ma’lum qilishicha, tunda va chorshanba kuni Ukraina bo‘ylab amalga oshirilgan Rossiya hujumlarida 14 kishi halok bo‘ldi.

Xususan, Qora dengiz bo‘yidagi Odessa port-shahriga uyushtirilgan «yalpi» dron va raketa zarbasi oqibatida uch kishi halok bo‘ldi. Shuningdek, mamlakat shimoli-sharqidagi Sumi va Zaporijjya shaharlarida 6 kishi hayotdan ko‘z yumgan.

Avvalroq Rossiya mudofaa vazirligi Odessaga hujum qilganini tasdiqlab, «yoqilg‘i-moylash materiallarini tushirish uchun foydalaniladigan» port infratuzilmasini nishonga olganini ma’lum qilgandi.

Bu voqealar Azov dengizidagi Rossiya kemalariga qilingan shiddatli hujumlardan so‘ng yuz berdi. «Reuters» axborot agentligi xabariga ko‘ra, Ukrainaning ushbu hujumlari Rossiyani Azov dengizida yuk tashishni cheklashga majbur qilgan.

Harbiy harakatlar va siyosiy o‘zgarishlar davom etayotgan vaqtda Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Lyayyen chorshanba kuni Kiyevga keldi. Tashrifdan maqsad Yevropa va Ukraina mudofaa sanoati o‘rtasidagi hamkorlikni, shuningdek, Ukrainaning Yevroittifoqqa a’zo bo‘lish jarayonini muhokama qilish.

Tramp tasvirlangan tanga

AQSh Zarbxonasi mamlakatning amaldagi prezidenti Donald Tramp tasviri tushirilgan yangi bir dollarlik tangani zarb etishga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Moliya vaziri Skott Bessent chorshanba kuni yangi «oltin tanga» eskizlarini taqdim etdi. Tanganing bir tomonida Trampning profili va uning yonida «Biz Xudoga ishonamiz» iborasi aks etgan.

Moliya vazirligi va Zarbxona ushbu tangalarning chiqarilish hajmi, muddati, qanday materialdan tayyorlanishi hamda ularni qayerdan olish mumkinligi to‘g‘risida hozircha izoh bermadi.

AQSh OAVlariga ko‘ra, amaldagi prezident tasvirining Amerika esdalik tangalarida aks ettirilishi juda kam uchraydigan holatdir. AQShda davlat rahbari tasvirlangan tangalar odatda faqatgina ular vafot etganidan keyin chiqariladi.

Bungacha bo‘lgan yagona istisno — AQSh mustaqilligining 150 yilligi munosabati bilan 1926 yilda chiqarilgan 50 sentlik tanga bo‘lgan edi. O‘sha tanganing old tomonida AQShning birinchi prezidenti Jorj Vashington va o‘sha paytdagi amaldagi prezident Kelvin Kulidjning rasmi tasvirlangandi.