O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
Eronga iqtisodiy oqibatlar
AQSh prezidenti Donald Tramp chorshanba oqshomida Eronga «misli ko‘rilmagan darajadagi iqtisodiy urush va yakkalab qo‘yish» choralari bilan tahdid qildi. Biroq tafsilotlarni ochiqlamadi.
«Bugun men hali hech bir davlatga nisbatan qo‘llanmagan eng qaqshatqich iqtisodiy operatsiyani e’lon qilaman», deb yozdi Tramp. Aslida Eron 1979-yilgi inqilobdan buyon uzluksiz iqtisodiy sanksiyalarga dosh berib kelmoqda.
Tramp, shuningdek, «moliyaviy institutlari, aeroport yoki davlat idoralariga - Eronga «har qanday ko‘rinishda yordam berishiga ruxsat bergan» davlatlar»ni ham ulkan iqtisodiy oqibatlar bilan ogohlantirdi.
Odatda Trampning ijtimoiy tarmoqlardagi tahdidlari doim ham to‘liq asoslanmaydi yoki to‘liq amalga oshirilmaydi. Shuningdek, u bunday davlatlarga qarshi AQSh qanday choralar ko‘rishiga oydinlik kiritmadi.
Seshanba kuni AQSh ittifoqchisi hisoblangan BAA ham Eron bilan barcha savdo faoliyati, tijoriy almashinuvlar va moliyaviy operatsiyalarni to‘xtatishini ma’lum qilgandi. Ushbu bayonot BAA tomoni Erondan uchirilgan va dengizga qulagan ikkita raketani aniqlaganidan so‘ng e’lon qilindi; Eron esa ushbu xabarni asossiz deb rad etdi.
Oldinroq oliy rahbar maslahatchisi Muhammad Muxbir davlat nashrlariga bergan izohida – harbiy bosim va sanksiyalar Eronning qat’iyatini buka olmasligini aytgandi.
Rossiya-Ukraina urushi
Payshanbaga o‘tar kechasi Rossiya tomonidan amalga oshirilgan raketa zarbalari oqibatida poytaxt Kiyev va uning atrofidagi hududlarda kamida 12 kishi halok bo‘ldi.
Ukraina favqulodda xizmatlariga ko‘ra, tungi «yirik hujum» nishonida ko‘p qavatli turar joy binolari va omborxonalar bo‘lgan. Zarbalar oqibatida yana 33 kishi jarohatlangan.
Qutqaruv guruhlari vayron bo‘lgan binolar ostida qolganlarni olib chiqishga harakat qilmoqda.
Kiyev meri Vitaliy Klichkoning aytishicha, tunda berilgan zarbalar oqibatida bolalar shifoxonasi ziyon ko‘rgan, uning derazalari singan va yaqin atrofdagi avtomobillar yonib ketgan.
Merning qo‘shimcha qilishicha, Solomyanskiy tumanidagi sanoat markaziga ham raketalar kelib tushgan.
Kiyev viloyatining Brovari tumaniga uyushtirilgan hujumda esa bir kishi halok bo‘lgan va yana bir kishi jarohatlangan.
Tunda Rossiyaning havo zarbalari minglab binolarni elektr ta’minotisiz qoldirib, viloyatning ayrim qismlarini ta’minotdan uzib qo‘ydi.
Zelenskiyning aytishicha, o‘tgan hafta davomida Ukraina bo‘ylab o‘ndan ortiq mintaqa nishonga olingan: Rossiya 1550 dan ortiq hujumkor dron, 1560 ta boshqariladigan aviabomba va 62 ta raketa uchirgan.
So‘nggi haftalarda Ukraina ham Rossiya ichkarisiga uyushtirayotgan hujumlarini kuchaytirdi. Yaqinda Moskvani nishonga olgan 600 ta drondan iborat hujumlar to‘lqini shular jumlasidandir. Bu hafta Rossiyaga qilingan ikkita alohida hujum oqibatida kamida 16 kishi, jumladan, bir nafar yosh bola halok bo‘ldi.
Rossiya 2022-yilning fevral oyida qo‘shnisiga qarshi bosqin boshlaganidan beri Ukraina hududining taxminan beshdan bir qismini o‘z nazoratida ushlab turibdi.
Keniyada vertolyot halokati
Keniyaning mashhur, ammo chekka sayyohlik maskani bo‘lmish Ololokve tog‘i etaklarida «Safari» vertolyoti halokatga uchradi. Oqibatda uning bortidagi barcha yetti kishi - olti nafar yo‘lovchi va bir uchuvchi halok bo‘lgan.
Keniya Fuqaro aviatsiyasiga ko‘ra, guruhning «Eurocopter» vertolyoti Loisaba yovvoyi tabiat qo‘riqxonasidan uchib chiqqanidan so‘ng qulagan. Halokat sabablarini aniqlash bo‘yicha tergov olib borilmoqda.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videoda qalin o‘rmonli hududda sochilib ketgan vertolyotning tutayotgan va yonayotgan qoldiqlari aks etgan.
Davlat departamenti halok bo‘lgan olti yo‘lovchining besh nafari AQSh fuqarosi ekanini ma’lum qildi. «AQSh elchixonasi mahalliy hokimiyat organlari bilan aloqada bo‘lib, konsullik yordamini ko‘rsatmoqda», deyiladi bayonotda.
Ekvador Strategik razvedka markazi direktori Mishel Sensi, shuningdek, uning AQSh fuqaroligiga ega bo‘lgan rafiqasi ham qurbonlar orasida qayd etilgan. Sobiq tadbirkor bo‘lgan Mishel Sensi 2024-yilda milliy razvedka rahbari etib tayinlangandi.
So‘nggi vaqtlarda ko‘plab sayyohlik kompaniyalari chekka joylarga vertolyot turlarini taklif qilmoqda. Biroq Keniyada turizm sohasi rivojlangani sari vertolyot halokatlari soni ham ko‘payib bormoqda.
Imron Xon shifoxonaga olib o‘tiladi
Pokiston oliy sudi qamoqdagi sobiq bosh vazir Imron Xonni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish uchun kasalxonaga ko‘chirishga ruxsat berdi. Hukmda 73 yoshli siyosatchini 48 soat ichida Adiala qamoqxonasidan poytaxt Islomoboddagi xususiy kasalxonaga o‘tkazish haqida gap boradi.
Pokiston hukumati esa Oliy sud qarori ustidan shikoyat qilishini bildirdi. Xususan, adliya vaziri A’zam Nazir mazkur qaror «qonun doirasiga kirmasligi»ni aytdi.
Vazirning ta’kidlashicha, qonunga ko‘ra sudlangan mahbus qamoqxona ichida yoki davlat kasalxonasida davolanishi kerak. U Imron Xonning tibbiy ko‘riklari davlat kasalxonasida o‘tkazilishini so‘rayotganini qo‘shimcha qildi.
Kriketchidan siyosatchiga aylangan Xon «siyosiy motivga ega» deb ta’kidlanayotgan qator ishlar uchun 2023-yildan beri qamoqda saqlanmoqda. Xonning partiyasi va oilasi uning salomatligi borasida bir necha bor xavotir bildirib, uchrashuv huquqlari berilishini talab qilmoqda. Uning advokatlari Xon o‘ng ko‘zidagi ko‘rish qobiliyatining katta qismini yo‘qotganini aytmoqda.
Seshanba kungi Oliy sud qarori rasmiylarga – Xonning o‘z shaxsiy shifokori va haftada bir marta oilasi bilan uchrashishga ruxsat berish majburiyatini yukladi.
Xon 2018-yildan 2022-yilgacha Pokiston bosh vaziri bo‘lgan. Ishonchsizlik votumi orqali hokimiyatdan chetlatilganidan so‘ng, u rafiqasi bilan birga poraxo‘rlik uchun 17 yillik qamoq jazosiga hukm qilingandi. Ularning har ikkisi ham o‘z ayblarini rad etadi.
Ukrainada saylovlar o‘tkazishga chaqiriqlar
Yaqindagina lavozimidan chetlatilgan Ukraina mudofaa vaziri Mixailo Fyodorov Ukrainada urush davrida saylovlar o‘tkazishga chaqirdi. Bu holat urush boshlanganidan beri prezident Volodimir Zelenskiy uchun eng katta sinov hisoblanadi.
«Demokratiya Rossiya garovida qolmasligi kerak. Biz aynan erkin Yevropa davlati bo‘lishni xohlaganimiz uchun ham kurashyapmiz», dedi 35 yoshli Fyodorov kutilmagan videomurojaatida.
Ukrainadagi harbiy harakatlarni, xususan, dronlar urushi sohasini raqamlashtirishda yetakchilik qilgan Fyodorov yoshlar orasida sezilarli qo‘llovga ega. Minglab aholi siyosatchining o‘z lavozimiga tiklanishini talab qilib kelmoqda.
U garchi prezident Zelenskiyning ismini ochiq tilga olmagan bo‘lsa-da, Ukraina «tizimli boshqaruv inqirozi»ga yuz tutganini ta’kidladi. Fyodorov davom etayotgan korrupsiyani tanqid qilib, chaqiriq tashlagandek taassurot qoldirdi.
«Eski tizim ko‘pincha o‘z qoidalari bilan yashaydi. U o‘zini o‘zi himoya qiladi. U o‘zgarishlardan qo‘rqadi», dedi u.
So‘rovnomalar - xalq orasida mashhur bo‘lgan 35 yoshli siyosatchi Zelenskiy ustidan g‘alaba qozonishi ehtimoli yuqori ekanini ko‘rsatmoqda. Ammo Fyodorov o‘z nomzodini qo‘yish haqida gapirmadi.
Aslida Ukrainada Zelenskiyning vakolat muddati texnik jihatdan 2024-yilning may oyida tugashi kerak edi. Ammo 2022-yil fevralida boshlangan urushdan keyin harbiy holat e’lon qilingan. Ukraina konstitutsiyasi esa urush vaqtida saylovlar o‘tkazishni taqiqlaydi.
