Trampning amerikaliklarga murojaati va Ukrainadagi namoyishlar – kun dayjesti

Trampning amerikaliklarga murojaati

Payshanba kuni kechki payt amerikaliklarga murojaat qilgan prezident Donald Tramp Xitoy AQShdagi saylovlariga aralashganini da’vo qildi.

Eng ko‘p tomoshabinbop vaqtda efirga uzatilgan nutq – Tramp va respublikachilar uchun qiyin siyosiy pallaga to‘g‘ri keldi. Chunki uning reytingiga Erondagi urush va energiya narxlarining yuqoriligi salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Tramp nutqining boshida urush haqida qisqacha to‘xtalib, AQSh «katta g‘alabaga erishayotganini» aytdi.

Tramp Xitoy noqonuniy ravishda AQShning 220 million saylovchisi ma’lumotlarini qo‘lga kiritganini ko‘rsatuvchi maxfiy hujjatlarni ochiqlayotganini ma’lum qildi. U AQSh razvedkasi Xitoy faoliyati ko‘lamiga doir ma’lumotlarni qasddan yashirganini da’vo qildi.

Aslida AQSh razvedkasining 2021 yilda maxfiylikdan chiqarilgan hisobotida hech bir xorijiy kuch prezidentlik saylovlarining «texnik jihati» yoki natijalarni o‘zgartirishga uringaniga oid alomat topilmagandi. Boz ustiga ushbu xulosalar o‘sha paytda Trampning Milliy razvedka direktori bo‘lgan, hozirda esa MRB direktori Jon Ratkliff rahbarligida tayyorlangandi.

Manbalarga ko‘ra, Trampning Xitoyga oid ma’lumotlarni oshkor qilishi jamoatchilikni chalg‘itish bo‘lishi mumkin.

Bundan tashqari, Xitoyga nisbatan keskin ohangi – yaqinda barqarorlashgan munosabatlarga putur yetkazish xavfini tug‘dirmoqda. Xitoy Tashqi ishlar vazirligi ushbu nutq yuzasidan izoh bermadi, Pekinning Vashingtondagi elchixonasi «Xitoy hech qachon AQSh prezidentlik saylovlariga aralashmagan va bundan keyin ham aralashmaydi», dedi.

Aslida Tramp yillar davomida o‘zi Baydenga yutqazgan saylov natijalariga shubha bilan qarab keladi. U o‘sha saylovlar soxtalashtirilgani, pochta orqali ovoz berish firibgarlikka to‘laligi, ovoz berish mashinalari ishonchsizligi kabi ko‘plab asossiz da’volarni ham ilgari surgan. Ammo sudlar va ovozlarni qayta sanab chiqish jarayonlari o‘shanda firibgarlik sodir bo‘lganiga oid hech qanday dalil topmagan.

Oq uyning jurnalistlarga bosim o‘tkazganiga javoban bu safar Amerikaning uchta yirik teleradio tarmog‘idan ikkitasi va CNN telekanali Trampning nutqini o‘z platformalarida translatsiya qilmadi.

Myanma qirg‘oqlarida qayiqlar ag‘darilib ketdi

Xalqaro migratsiya tashkiloti va BMTning Qochqinlar bo‘yicha oliy komissarligi ma’lumotlariga ko‘ra, 250 kishini olib ketayotgan birinchi qayiq dengizga chiqqanidan ko‘p o‘tmay aloqa uzilgan. 280 kishi bo‘lgan yana bir qayiq esa 8 iyul kuni Myanma qirg‘oqlari yaqinida ag‘darilib ketgan deb taxmin qilinmoqda.

«Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, asosan rohinja yo‘lovchilarini olib ketayotgan ushbu ikki kema iyun oyi oxirida Myanmadan yo‘lga chiqqan», deyiladi bayonotda.

BMT rasmiysi ushbu hodisa va qurbonlar soni hali rasman tasdiqlanmaganini, qayiqda bo‘lgani taxmin qilinayotgan odamlar soni esa dastlabki ma’lumotlar ekanini bildirdi.

«Agar ma’lumot tasdiqlansa, mazkur fojia joriy yilda Andaman dengizi va Bengaliya qo‘ltig‘ida bedarak yo‘qolgan yoki halok bo‘lgan deb qayd etilgan qariyb 300 kishining safiga qo‘shiladi».

Rohinjalar — Myanmaning Bangladesh bilan chegaradosh Raxayn shtatida yashovchi musulmon etnik ozchilik bo‘lib, ular keng ko‘lamli ta’qiblarga duchor bo‘lgan va o‘z uylarini tark etishga majbur qilingan.

2017 yilda Myanma xavfsizlik kuchlari ta’qiblaridan qochib, 1 milliondan ortiq rohinja chegaradan Bangladeshga o‘tgan. Hozirda ular odamlar bilan to‘lib-toshgan, o‘ta nochor va xarob lagerlarda yashamoqda.

Ular xavfli dengiz safarlari orqali xorijda yaxshiroq yashash sharoitlarini topishga urinib, yog‘och qayiqlarda Malayziya, Indoneziya yoki Tailand kabi mamlakatlarga borishga urinmoqda. Yo‘qolgan kemalar esa kuchli yog‘ingarchilik va dengizning to‘lqinlanishi vaqtida yo‘lga chiqishadi.

Ukrainada namoyishlar

Prezident Volodimir Zelenskiy Ukraina Xavfsizlik xizmati rahbari Yevgeniy Xmarani mudofaa vaziri vazifasini bajaruvchi etib tayinladi va parlamentdan uning nomzodini tasdiqlashni so‘radi.

Zelenskiy xavfsizlik xizmati — Rossiya hududiga uzoq masofali zarbalar berishda alohida ajralib turganini va bu tajriba mudofaa vaziri vazifalarini bajarishda muhim ustunlik bo‘lishini ta’kidladi.

Shuningdek, u qurolli kuchlar bosh qo‘mondoni Aleksandr Sirskiy bilan to‘qnash kelgan sobiq mudofaa vaziri Mixail Fyodorovning iste’fosi ortidan Ukraina harbiy rahbariyatida «birlik» o‘rnatishga chaqirdi.

«Rostini aytsam, urush davridagi prezident bunday vaziyatda tanlov qilishga majbur bo‘lmasligi kerak. Men birlik bo‘lishini juda ham xohlardim», degan Zelenskiy.

Fyodorov lavozimidan chetlatilganidan so‘ng Ukrainada kamdan kam kuzatiladigan, ammo kichik norozilik namoyishlari boshlandi. Chunki islohotchi vazir va bosh qo‘mondon o‘rtasidagi uzoq davom etgan kelishmovchilik ochiq tus olgan edi.

Fyodorov Sirskiyni vazirlik tashabbuslarini bloklashda va muammolarni to‘g‘ridan to‘g‘ri hal qilishdan bosh tortishda aybladi. «U Rossiyani qanday mag‘lub etish haqida bosh qotirish o‘rniga, mamlakatni qanday parchalash yo‘lini topdi», dedi Fyodorov.

Fyodorov byurokratiyani qisqartirish, dronlar urushini kuchaytirish va Rossiya kuchlarini holdan toydirish strategiyasida muvaffaqiyat qozongan rahbar deb hisoblanadi.

Tahlilchilarning fikricha, Zelenskiy urushning o‘ta muhim pallasida mudofaa vaziridan ko‘ra o‘zi ishongan harbiy qo‘mondon tarafini olishni ma’qul ko‘rgan.

Jazoirda yong‘in

Payshanba kuni Jazoir shahridagi Muhammadiya tumanidagi mehribonlik uyida yong‘in sodir bo‘ldi. Rasmiylarning ma’lum qilishicha, yong‘in oqibatida 11 kishi halok bo‘lgan, yana 19 kishi jarohatlangan.

Fuqaro muhofazasi agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, jarohatlanganlarning 10 nafari turli darajadagi kuyish jarohatlarini olgan. Qutqaruvchilar imkoniyati cheklangan 5 kishini binodan xavfsiz olib chiqqan.

Qurbonlarning yoshi va yong‘inning kelib chiqish sabablari haqida ma’lumot berilmadi. Yong‘in tunda sodir bo‘lgan: mahalliy aholi o‘t o‘chirish mashinalari ovozini tonggi soat 3 lar atrofida eshitgan.

Jazoir bir necha kundan beri haddan tashqari jazirama bilan kurashmoqda; fuqaro mudofaasi xizmati 8-15 iyul kunlari orasida 932 ta yong‘in sodir bo‘lganini ma’lum qildi. O‘rmonlarning aksariyatida yong‘in o‘chirilgan, biroq oz qismi hali ham yonishda davom etmoqda.

Jazoir bosh vaziri tibbiyot muassasasida bo‘lib, yaradorlar holidan xabar oldi. Berlinga tashrif buyurgan Jazoir prezidenti Abdulmajid Tebbun ham hodisa yuzasidan o‘z hamdardligini bildirdi.

Kongoda maymunlarning yangi turi aniqlandi

Florida Atlantika universiteti e’lon qilgan bayonotga ko‘ra, olimlar Kongo Demokratik Respublikasining tropik o‘rmonlarida maymunlarning yangi turini aniqladi. Ushbu kashfiyot so‘nggi 75 yil ichida Afrikada aniqlangan beshinchi yangi maymun turi hisoblanadi.

Mahalliy aholi orasida «Likveli» nomi bilan tanilgan ushbu turga olimlar “Kolobus kongoensis” deb ilmiy nom berdi.

Kichik jussali bu qora maymun — og‘zi va burnini o‘rab turgan yorqin sarg‘ish-qaymoqrang tusi tufayli o‘ziga xos «niqobsimon ko‘rinishga» ega. O‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, yangi aniqlangan ushbu primatning ovoz chiqarishi ham o‘ziga xos akustik tuzilishga ega.

«Ushbu kashfiyot Markaziy Kongo havzasida hali o‘rganilmagan va hujjatlashtirilmagan qanchalik ko‘p bioxilmaxillik saqlanib qolayotganini tasdiqlaydi», deydi olimlar.

Tadqiqotchilar bu maymun turi yashash hududi kichikligi va umumiy populyatsiyasi sonining kamligi sabab xavf ostida bo‘lishi mumkinligini aytdi. Shu bois, turni rasman «yo‘qolib ketish xavfi ostida» deb tasniflash taklif qilinmoqda.