AQSh-Saudiya yadroviy kelishuvi
AQSh Energetika vazirligi chorshanba kuni Saudiya Arabistoni bilan fuqarolik yadro energetikasi bo‘yicha tarixiy kelishuvga erishilganini e’lon qildi. AP1000 reaktorlarini qurish bo‘yicha o‘nlab milliard dollarga teng kelishuv 30 yil davomida amalga oshiriladi va AQSh kompaniyalariga katta foyda olib kelishi kutilmoqda.
Ushbu kelishuv Saudiya Arabistoniga Amerika texnologiyalaridan foydalangan holda yadroviy reaktorlar qurish, uranni boyitish va yadroviy chiqindilarni qayta ishlashga ruxsat beradi. Bu jarayonlar esa yadro qurolini yaratishning potensial yo‘lidir. BAA 2009 yilda AQSh bilan shunga o‘xshash shartnoma imzolaganda, uranni boyitish va yadroviy chiqindilarni qayta ishlash huquqidan voz kechishga majbur bo‘lgandi.
AQSh Energetika vazirligi axborotida aytilishicha, tomonlar ikki tomonlama kafolatlar to‘g‘risidagi bitim bilan birga «1 2 3 kelishuvi» nomi bilan tanilgan paktni imzoladi. Oq uyga ko‘ra, kelishuv AQShning qurollarni tarqatmaslik shartlariga ham amal qiladi.
Shartnoma endi Kongressga ko‘rib chiqish uchun yuboriladi. Agar Kongress 90 sessiya kuni ichida kelishuvga qarshi ovoz bermasa, bitim kuchga kiradi. Biroq prezident vetosini bekor qilish uchun kamida uchdan ikki qism ko‘pchilik ovozi talab etiladi.
Saudiya Arabistoni bilan fuqarolik yadroviy kelishuvi Trampning birinchi davrida va Bayden davrida ham muhokamada edi. Biroq shu vaqtgacha hech qanday shartnoma imzolanmagan. Bunga qisman qurollarni tarqatmaslik tarafdori bo‘lgan guruhlarning ogohlantirishlari sabab bo‘lgan.
Hozir ham ayrim yadroviy soha ekspertlari, isroillik va amerikalik siyosatchilar ushbu bitimga qarshi ovoz berishga chaqirmoqda.
Saudiya valiahd shahzodasi Muhammad bin Salmon qirollik yadro quroliga ega bo‘lishni xohlamasligini bildirgan. Ammo MBS, agar Eron bunday qurol yaratsa, Saudiya ham shunday qilishini bir necha bor ochiq ta’kidlagan.
Hindistonda «Tarakanlar»ning namoyishlari
Hindistonda so‘nggi haftalarda «Cockroach Janta Party» - «Tarakanlar xalq partiyasi» nomi ostida birlashgan minglab «Z avlod» yoshlari hukumatga qarshi namoyishlar o‘tkazmoqda.
Harakat may oyida hazil tariqasida boshlangan edi: Hindiston bosh sudyasi Surya Kant sud majlisida hukumat tanqidchilari va ishsiz yoshlarni «tarakanlar»ga o‘xshatdi. Shundan so‘ng Boston universiteti talabasi Abhijyet Dipke ijtimoiy tarmoqda «agar barcha tarakanlar birlashsa-chi?» degan chaqiriq bilan chiqdi. G‘oya tez orada millionlab izdoshni birlashtirib, jiddiy siyosiy harakatga aylandi.
Hozirgi namoyishlarning bevosita sababi esa - tibbiyot institutlariga qabul imtihoni savollari sotilishi haqidagi janjallar. Bu millionlab talabani imtihonni qayta topshirishga majbur qilgan. Namoyishchilar dastlab ta’lim vazirining iste’foga chiqishini talab qildi, keyinroq esa talablar bosh vazir Modini ham qamrab olgan.
20 iyul kuni Hindiston parlament binosi tomon o‘tkazilgan yurishda politsiya ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz va tayoqlardan foydalandi. To‘qnashuvlarda 180 ga yaqin kishi, jumladan, 118 nafar xavfsizlik xodimi jarohat olgan. Hukumat namoyish hududlarida internetni cheklab, besh va undan ortiq kishining yig‘ilishini taqiqladi, qo‘shimcha politsiya kuchlarini joylashtirdi. Chorshanba kuni esa partiyaning 22 million obunachiga ega ijtimoiy tarmoq sahifasi bloklandi.
Tanqidchilar bu voqealarni Modi va uning 12 yildan beri hukmronlik qilayotgan partiyasi davrida fuqarolik jamiyatiga bosim kuchayganining yana bir dalili deb baholamoqda. Hindistonda yuqori iqtisodiy o‘sishga qaramay, yoshlar ishsizligi darajasi hamon yuqori bo‘lib qolmoqda.
AQSh-Eron urushi
AQSh harbiylari chorshanba kuni ham Eronga qarshi yangi zarbalar to‘lqinini amalga oshirdi. Bu amerikaliklarning ketma-ket 12-kecha uyushtirgan hujumi bo‘ldi. Eron bunga javoban payshanba tongida Kuvaytdagi bazalarni nishonga olgan.
Erondagi Muhofizlari korpusi chorshanba kuni Ho‘rmuz bo‘g‘ozidan ular bilan kelishmasdan o‘tishga uringan tanker minada portlaganini ma’lum qilgandi.
AQSh prezidenti Donald Tramp esa o‘z tahdidlarini davom ettirmoqda. Tramp o‘z ijtimoiy tarmog‘ida e’lon qilgan bayonotida Ho‘rmuzda Eron tomonidan amalga oshiriladigan har qanday yangi hujumga AQSh zudlik bilan javob qaytarishini bildirdi.
Uning ta’kidlashicha, nishonlar qatoriga Tehron shahrida yoki uning atrofida joylashgan ko‘priklar hamda elektr stansiyalari ham kirishi mumkin.
Eron rasmiylari esa AQShning fuqarolik infratuzilmasiga qarshi zarbalari xalqaro humanitar huquqni buzishi va harbiy jinoyat sifatida baholanishini aytmoqda.
AQSh tahdidlariga javoban Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Araqchi mamlakatning mudofaa siyosati qat’iyligini ta’kidladi. «Bizning mudofaa doktrinamiz aniq: ko‘zga - ko‘z. Eronga qarshi har qanday tajovuz, jumladan, infratuzilmamizga qilingan hujumlar kuchli va qat’iy javobga sabab bo‘ladi», dedi Araqchi. U, shuningdek, Eronga qarshi urushga yordam bergan tomonlar ham qonuniy nishon bo‘lishi haqida ogohlantirdi.
Ukraina yana WB’ga zarba berdi
Ukraina dronlari yana Rossiyaning eng yirik onlayn-riteyl magazini - Wildberries omborlariga zarba berdi. Oqibatda bir kishi halok bo‘ldi, 14 kishi tan jarohati oldi.
Dronlar tuni bilan Krasnodar va Stavropol o‘lkalarida joylashgan Wildberries logistika markazlariga zarba bergan. Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyning ta’kidlashicha, ushbu omborlar «Rossiya armiyasi dron komponentlari, navigatsiya uskunalari va boshqa anjomlar bilan ta’minlashda ishtirok etgan».
4 kun oldin Ukraina WBʼning Rossiya markaziy qismidagi omborlariga ham zarba bergandi. O‘shanda sakkiz kishi halok bo‘lgan. Ko‘pincha «Rossiyaning Amazonʼi» deb ta’riflanadigan Wildberries kompaniyasida 48 000 ga yaqin odam ishlaydi.
Chorshanba kuni Wildberries asoschisi hamda Rossiyaning eng boy ayoli Tatyana Kim Krasnodar va Nevinnomisskdagi logistika markazlariga qilingan hujumlardan so‘ng xodimlar evakuatsiya qilinganini ma’lum qildi.
So‘nggi hujumlardan bir necha soat o‘tgach, BBC o‘tkazgan qidiruv-tekshiruvlarda WB saytida harbiy anjomlar, jumladan, zirhli nimchalar va dron qismlarining keng sotuvda mavjudligini ko‘rsatmoqda.
Ukrainaning zarbalari Rossiyaning kichik va o‘rta biznesiga ham jiddiy zarar keltirib, kun kechirishi onlayn-marketpleyslarga bog‘liq yuzlab sotuvchilarga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Husiylar Caudiya tankerlarini nishonga oldi
Husiylar payshanba kuni Qizil dengizda Saudiya Arabistonining ikkita neft tankeriga zarba berganini da’vo qildi. Husiylar tankerlarni «Encelia» va «Layla» deb ko‘rsatgan.
Yamanda joylashgan husiylar dushanba kuni ular Saudiya Arabistoniga nisbatan dengiz blokadasini joriy qilgandi.
Tahlilchilar ushbu qadamni husiylarning ittifoqchisi Eronning - AQSh bilan urushda ko‘proq ustunlikka erishish uchun qo‘llagan taktikasi, deb baholamoqda.
Chorshanba kuni Qizil dengizdagi beshta tanker Bob al-Mandeb bo‘g‘ozini chetlab o‘tish uchun yo‘nalishini o‘zgartirishga majbur bo‘ldi.
Xalqaro dengiz xavfsizligini boshqarish guruhi Saudiya bayrog‘i ostidagi birinchi tankerga Shuqayq shahridan janubi-g‘arbda noma’lum snaryad tegganini bildirdi.
Saudiya rasmiylari «Encelia» kemasi ekipajining barcha a’zolari xavfsiz holatda ekanini xabar qildi. Manbaga ko‘ra, tanker Qizil dengizda suzib ketayotganda nishonga olingan, bu esa kema old qismida yong‘in kelib chiqishiga sabab bo‘lgan.
Husiylarning «Layla» nomli ikkinchi kemaga hujum qilgani haqidagi da’vosi hozircha tasdiqlanmadi.
