Eron kemasiga hujum qilgan Ukraina va Elbrusda halok bo‘lgan alpinistlar – kun dayjyesti
|15:15 / 27.07.20263 3789 min
O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.
AQSh-Eron bombardimonlarni to‘xtatdi
Agar AQSh xuddi shunday yo‘l tutsa, Eron ham o‘z hujumlarini to‘xtatadi. Bu haqda Eron yuqori martabali rasmiysi Reuters agentligi bilan suhbatda aytib o‘tgan.
Ismi oshkor etilmasligi sharti bilan gapirgan eronlik rasmiy Tehronning pozitsiyasi «'hujumga javoban hujumʼ bo‘lib qolmoqda: agar hujumlar to‘xtasa, Eron ham o‘z operatsiyalarini to‘xtatadi. Bu xabar AQShga yetkazilgan», dedi.
Shu kunlarda prezident Trampga ham uning maslahatchilari «nishonlar tugab borayotgani va AQSh arsenali kamayib borayotgani»dan xavotir bildirishgandi.
Shundan so‘ng, AQShning Eronga qarshi 13 kecha davom etgan shiddatli havo zarbalari juma kuni kechqurun to‘xtadi. Shanba va yakshanba kunlari AQSh tomonidan hech qanday hujum qayd etilmadi. AQShning har bir tungi hujumiga javob qaytarib kelayotgan Eron ham hozircha o‘t ochishni to‘xtatib turibdi.
AQShning BMTdagi elchisi Mayk Vols Tramp diplomatiyaga ko‘proq vaqt berish uchun hujumlarni vaqtincha to‘xtatishga qaror qilganini aytdi. «U muzokaralarga biroz imkoniyat beryapti, biroz joy ajratmoqda», dedi u qo‘shimcha tafsilotlarni keltirmasdan.
Ismi oshkor etilmagan AQSh rasmiysi so‘zlariga ko‘ra, Eronga qarshi yirik harbiy operatsiyalarni qayta boshlash variant sifatida saqlanib qolmoqda. Biroq shtab boshliqlari qo‘mitasi raisi general Den Keyn Trampga bu o‘q-dorilar zaxirasiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi sabab xavfli ekanini uqtirgan. Bu xavf - AQShning Yaqin Sharqdagi havo mudofaasi tizimlari tomonidan qo‘llanadigan tutib qoluvchi raketalarni ham o‘z ichiga oladi.
Isroil G‘azoga xalqaro kuchlarni kiritmoqchi
Bosh vazir Binyamin Netanyahu Vashingtonga jo‘nab ketishidan bir kun oldin Isroil rasmiysi - G‘azoga ko‘pmillatli xavfsizlik kuchlarining kirishiga ruxsat berishini aytdi.
Reutersʼning yozishicha, Netanyahuning xavfsizlik kabineti yakshanba kuni kuchlarning G‘azoga kirishiga imkon beruvchi huquqiy bazani tasdiqladi. Netanyahu bugun Vashingtonga jo‘nab ketishi va seshanba kuni Tramp bilan uchrashishi kutilmoqda.
Rasmiyning so‘zlariga ko‘ra, Xalqaro barqarorlashtirish kuchlari (ISF) deb nomlangan ushbu missiya Isroil nazorati ostida bo‘lmagan hududlarda joylashtiriladigan «Uganda va Marokash kabi do‘st mamlakatlar»ning 200 nafar a’zosini o‘z ichiga oladi. Har bir kontingent G‘azoga kirishi uchun Isroilning alohida roziligini talab qiladi.
Mavzuga oid
Kuchlarning qachon joylashtirilishi hozircha noma’lum. G‘azodagi ikki yillik keng ko‘lamli urush natijasida sektorning katta qismi hamon vayronagarchilik holatida qolmoqda.
Oktyabr oyida o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishilgach, Tramp G‘azo uchun tinchlik rejasini taqdim etdi. Ushbu reja humanitar yordam hajmini keskin oshirish, falastinlik texnokratlar tomonidan fuqarolik boshqaruvini ko‘zda tutgandi.
Ammo reja to‘xtab qoldi va G‘azoni boshqarish bo‘yicha Milliy qo‘mita tashqarida qolmoqda. Isroil sulhga qaramay hududga zarbalar bermoqda. Hamas shu bois qurolsizlanishdan bosh tortib kelmoqda.
Ukraina Eron kemasiga zarba berdi
Shanba kuni Kaspiy dengizda Eron tijorat kemasiga Ukraina tomonidan qilingan hujumdan keyin portlash sodir bo‘ldi. Oqibatda eronlik bir dengizchi halok bo‘ldi va yana biri yaralandi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi o‘z kemasiga qilingan hujumni tajovuzkorlik harakati deb ta’rifladi. Shuningdek, Eron milliy manfaatlari va xavfsizligini himoya qilishini aytib, Kiyev Ukrainadagi urushni kengaytirayotganini bildirdi.
Rasmiy Tehron «dushmanona va jinoiy» deb ta’riflagan ushbu hujumga nisbatan e’tiroz bildirish uchun Ukrainaning muvaqqat ishlar vakilini chaqirtirdi.
Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Araqchi esa Ukraina hujumi «javobsiz qolishi mumkin emasligi»ni aytdi.
Araqchi ushbu hujum «Yevropani o‘z urushiga tortish uchun Isroilning topshirig‘i bilan» amalga oshirilganini ta’kidladi.
Araqchi Eronning ushbu pozitsiyasini Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat bo‘yicha rahbari Kaya Kallas hamda Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov bilan alohida telefon muloqotlarida yetkazgan.
Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy avvalroq uning kuchlari Kaspiy dengizida Rossiya va Eron bilan bog‘liq harbiy kemalarga zarba berganini aytgan edi.
Zelenskiyning da’vo qilishicha, Rossiya Yaqin Sharqdagi sun’iy yo‘ldosh tasvirlarini Eronga bermoqda.
Elbrusda 5 alpinist halok bo‘ldi
Rossiyaning Elbrus tog‘ida kuchli bo‘ron ostida qolgan bosniyalik besh nafar alpinist halok bo‘ldi. Noqulay ob-havo sababli uch kishining jasadi hali evakuatsiya qilinmagan.
Rossiya Favqulodda vaziyatlar vazirligi dastlab tog‘dan ikki alpinistni evakuatsiya qilgan. Shundan so‘ng tog‘ning 5 350 metr balandligidan ikki alpinistning jasadi evakuatsiya qilingan.
Bosniyalik alpinistlar guruhi rasman ro‘yxatdan o‘tgan va uning a’zolari tog‘larga chiqish tajribasiga ega bo‘lgan. Biroq Elbrusda ob-havo juda tez yomonlashgan. Shamol tezligi soatiga taxminan 70 kilometrgacha kuchaygan va qor bo‘roni boshlangan. Aynan og‘ir ob-havo sharoiti fojianing asosiy sababi sifatida ko‘rsatilmoqda.
Alpinistlardan biri pastga tushishga muvaffaq bo‘lib, 5100 metr balandlikda guruhning ikki a’zosi o‘zini yomon his qilgani va keyinchalik vafot etgani haqida xabar bergan.
5 642 metr balandlikka ko‘tarilgan Elbrus tog‘i - Yevropadagi eng baland cho‘qqi bo‘lib, noqulay ob-havo va ko‘tarilish sharoitlarining to‘satdan o‘zgarishi bilan tanilgan.
Rossiya-Ukraina urushi
Yakshanba kuni erta tongda Kiyev Rossiya kuchlarining ballistik raketa hujumiga uchradi. O‘tgan kun davomida boshqa hududlar ham bombardimon qilinishi oqibatida kamida olti kishi halok bo‘ldi.
Ukraina Harbiy-havo kuchlari o‘z axborotida Rossiya tunda yettita ballistik raketa va 136 ta dron uchirganini bildirdi.
Ukraina shimolidagi Chernihiv shahrida Rossiya droni supermarketga tegishi oqibatida ikki kishi - jumladan, 9 yoshli bola halok bo‘ldi va 25 kishi tan jarohati oldi. Shuningdek, Harkiv, Zaporijjya, Slavyansk va Kiyevda ham qurbonlar qayd etildi.
Rossiya tomoni xabariga ko‘ra, Ukraina zarbalari oqibatida esa 16 kishi halok bo‘lgan.
Xususan, Rossiya tomonidan bosib olingan Gorlovka shahrida Ukraina droni zarbasi oqibatida to‘rt kishi halok bo‘lgan.
Zaporijjyaning Rossiya nazoratida bo‘lgan qismida - dam olish maskaniga qilingan dron hujumi oqibatida 12 kishi halok bo‘lgan. Shundan so‘ng, Rossiya tomoni Ukrainani tinch aholiga qasddan hujum qilishda aybladi.
Rossiya ham, Ukraina ham 2022 yilda boshlangan urushda tinch aholini nishonga olganini inkor etadi. Shunga qaramay ikki tomonda ham minglab tinch aholi vakillari halok bo‘lmoqda.
Argentina va Braziliya prezidentlari mojarosi
Argentina prezidenti Braziliya prezidentini haqorat qilib, uni «o‘g‘ri» va «sudlangan» deb atadi.
Xaviyer Miley bu fikrlarni yakshanba kuni Braziliyaga kelib, prezidentlikka o‘ng qanot nomzod - Flavio Bolsonaroning kampaniyasini qo‘llab-quvvatlash mitingida bildirdi.
Xaviyer Lula da Silvaning ismini ochiqchasiga tilga olmadi. U Bolsonaro bilan birga so‘zlayotib, aynan u «Lulani to‘xtata oladigan» yagona shaxs ekanini qo‘shimcha qildi.
Keyinroq rasmiylar Argentina yetakchisi – Braziliya hukumatini, uning xalqini va demokratiyasini haqorat qilganini bildirdi va elchisini chaqirib oldi.
Yakshanba kuni kechroq so‘zlagan Lulaning o‘zi esa «hech kimning aralashuvisiz» rahbarlik qilishda davom etishini ta’kidladi.
Flavio Bolsonaro - Braziliyaning sobiq prezidenti Jair Bolsonaroning o‘g‘li hisoblanadi. Jair Bolsonaro esa Lulaga saylovda yutqazganidan so‘ng davlat to‘ntarishini rejalashtirgani uchun 27 yillik qamoq jazosiga hukm qilingandi.
Argentina prezidenti Xaviyer sotsialist Lulani yomon ko‘radi va uni oldin ham haqorat qilgandi. Xaviyer, shuningdek, do‘sti Bolsonaroning sudlanishiga rahbarlik qilgan Braziliya Oliy sudi sudyasini ham «kal axlat» deb haqoratladi.
Lula 2018 yilda yirik korrupsiya va poraxo‘rlik janjali bo‘yicha qamalgandi. Keyinchalik oqlanib, ozodlikka chiqqan va 2021 yildagi prezidentlik saylovlarida amaldagi prezident Jair Bolsonaroni mag‘lub etgandi.
