G‘arbiy sohildagi zo‘ravonliklar
Isroillik ko‘chmanchilar Falastin hududida - bosib olingan G‘arbiy sohilda ikkita masjidga, shuningdek, avtomobillar va qishloq xo‘jaligi yerlariga o‘t qo‘ydi.
So‘nggi hujumlar Tal qishlog‘i yaqinida ko‘chmanchilar va falastinliklar o‘rtasida yuz bergan to‘qnashuvdan keyin sodir bo‘ldi. O‘shanda to‘rt nafar falastinlik va ikki nafar isroillik halok bo‘lgan, har ikki tomon bir-birini zo‘ravonlikni keltirib chiqarishda ayblagandi.
Isroilning amaldagi o‘ta o‘ng hukumati qo‘llayotgan ekstremist ko‘chmanchilarning zo‘ravonliklari G‘arbiy sohilda vaziyatni yanada keskinlashtirmoqda.
Falastin rasmiylariga ko‘ra, tunda G‘arbiy sohildagi ikkita qishloq ko‘chmanchilar hujumiga uchragan: avtomobillarga zarar yetkazilgan, mulklar o‘g‘irlangan va devorlarga nafrat uyg‘otuvchi so‘zlar yozib ketilgan.
Shuningdek, ko‘chmanchilar Qusrada qurilayotgan masjidga o‘t qo‘ygan. Isroil harbiylari Qusraga qo‘shinlar yubordi, politsiya esa tergov o‘tkazib, dalillarni to‘plashini ma’lum qildi.
Boshqa bir holatda ko‘chmanchilar Kur qishlog‘idagi yana bir masjidga o‘t qo‘yib, uning devorlariga shiorlar yozib ketgan.
Falastinliklarning aytishicha, juma kuni Talda yuz bergan qonli to‘qnashuvdan beri G‘arbiy sohil bo‘ylab ko‘chmanchilar ko‘plab hujumlar uyushtirdi.
Isroil mudofaa kuchlari dam olish kunlari o‘zi «aksilterror» operatsiyasi deb atagan reydlar o‘tkazib, 130 dan ortiq odamni hibsga olgan.
G‘arbiy sohilda ko‘chmanchilarning hujumlari xalqaro miqyosda qoralanishiga qaramay, Isroil hukumati vaziyat o‘nglanishi uchun deyarli hech narsa qilmayapti.
BMT ma’lumotlariga ko‘ra, G‘azoda urush boshlanganidan beri G‘arbiy sohilda 1 114 nafar falastinlik halok bo‘lgan. Ularning aksariyati Isroil mudofaa kuchlari tomonidan o‘ldirilgan. Qurbonlarning kamida 35 nafari ko‘chmanchilar hujumi oqibatida halok bo‘lgan.
AQSh-Eron urushi
Prezident Donald Tramp dushanba kuni Qo‘shma Shtatlar Eron bilan «yaxshi muzokaralar» olib borayotganini aytdi.
«Biz yaxshi muzokaralar olib boryapmiz», dedi u. «O‘ylaymanki, nimadir yuz berishi uchun yaxshi imkoniyat bor va agar shunday bo‘lsa - juda yaxshi. Agar bo‘lmasa - biz ikki kun oldin nima qilgan bo‘lsak, shunga qaytamiz».
Dushanba kuni kechroq Michigandagi saylovoldi mitingida Tramp yana Eron haqida gapirdi. «Ularni sotib olib bo‘lmaydi. Ularni mag‘lub etish kerak va biz ularni butunlay tor-mor qilamiz. Lekin nima bo‘lishini ko‘ramiz. Hozirda juda do‘stona muzokaralar ketmoqda», dedi u.
Amerikada jamoatchilikning urushga nisbatan noroziligi oraliq saylovlar oldidan Tramp va uning Respublikachilar partiyasiga og‘ir yuk bo‘lmoqda. Amerikaliklar Tramp urushda o‘z maqsadlarini tushuntira olmaganini aytmoqda.
Eron tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Ismoil Bag‘oiy dushanba kuni vositachilar orqali xabarlar almashinuvi davom etayotgani va ular diplomatiyadan voz kechmaganini bildirdi. Ammo Eron muzokaralar so‘ragani haqidagi xabarlar «uydirma» ekanini aytdi. «Bu bizning qonimizda yo‘q», dedi u.
Keyinroq Eron markaziy harbiy qo‘mondonligi AQSh «noqonuniy dengiz blokadasi» orqali mojaroning keskinlashishiga sabab bo‘layotganini bildirdi.
Eron davlat OAVlari dushanba kuni Muhofizlar korpusi Ho‘rmuzni ruxsatsiz kesib o‘tishga uringan oltita «qoidabuzar kema»ni ortga qaytarganini xabar qildi.
Shu kuni Saudiya Arabistoni ham neft ob’yektlariga, jumladan, Ar-Riyoddagi maqsadlarga qaratilgan dronlarni urib tushirganini ma’lum qildi. Uning ta’kidlashicha, dronlar Iroq hududidagi qurolli guruhlar tomonidan uchirilgan.
Shuningdek, kecha Yamandagi husiylar ham Saudiya dronlarining bostirib kirishiga javoban qirollikning eng muhim «Sharq-G‘arb» quvurini nishonga olganini bildirdi.
Fransiya va Ispaniya yonyapti
Fransiyaning Bordo shahri va qo‘shni Ispaniyadagi qator hududlarga tahdid solayotgan yirik o‘rmon yong‘inlari davom etmoqda. Rasmiylar Fransiyada qariyb 220 ming kishini evakuatsiya qildi. Ispaniyada esa 100 mingga yaqin odamga o‘z uylarini tark etish yoki xavfsiz joy izlash buyurildi.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron o‘t o‘chiruvchilarga mashaqqatli mehnatlari uchun minnatdorlik bildirib, kelgusi haftalar ham qiyin bo‘lib qolishidan ogohlantirdi.
Fransiyada yonib ketgan o‘rmon maydonlari avvalgi rekord ko‘rsatkich qayd etilgan 2022 yildagidan ham oshib ketgan.
O‘tgan haftada Atlantika okeani qirg‘oqlaridan boshlangan yong‘inlar Bordoning asosiy metropoliya hududidan atigi 15 kilometr masofada joylashgan. Mahalliy rasmiylarga ko‘ra, yong‘inni o‘chirish vaqtida sakson nafar o‘t o‘chiruvchi jarohat olgan.
Ispaniya sharqidagi Kastelon provinsiyasida o‘t o‘chiruvchilar ayniqsa xavfli vaziyatga duch kelishdi. U yerdagi tuproq ostida Ispaniya fuqarolar urushidan qolgan eski o‘q-dorilar bor. Olov u yerga yetib borganda portlab ketmoqda, deydi rasmiylar.
Oltinchi avlod yong‘inlari deb ataladigan bu hodisa - o‘rmon yong‘inlarining eng ekstremal va boshqarib bo‘lmaydigan toifasi hisoblanadi. Ko‘plab olimlar bunday yong‘inlar va jazirama to‘lqinlarida inson omili sabab bo‘layotgan iqlim o‘zgarishini ayblashadi.
Yevropada bu yilgi o‘rmon yong‘inlarining ko‘lami davlatlar resurslariga og‘irlik qilmoqda.
Turkiya, Italiya va Gretsiyadan kelgan samolyotlar, shuningdek, Portugaliyaning kelgan qutqaruvchilari Ispaniyadagi o‘t o‘chirish harakatlariga qo‘shilgan. Shveytsariya esa Parij iltimosiga binoan ikkita Super Puma vertolyoti va ularning ekipajlarini Fransiyaga yubordi.
Braziliya va Xitoy hamkorligi
AQShning yangi bojlariga doir xabarlar fonida Xitoy rahbari Si Jinping Braziliya prezidenti Lula da Silva bilan telefon orqali muloqot qildi. Muloqotda Xitoy tomoni Braziliyani «tashqi aralashuvlarni rad etishda» qo‘llashini aytgan.
Lulaning ijtimoiy tarmoqlarda yozishicha, ikki yetakchi Xitoy va Janubiy Amerikaning «Mercosur» bloki o‘rtasidagi ehtimoliy kelishuv bo‘yicha muzokaralarni jadallashtirmoqchi.
Lulaga ko‘ra, har qanday ehtimoliy savdo kelishuv «zarur moslashuvchanliklarni» mujassam etadi va Braziliya o‘z bozorlarini diversifikatsiya qilishga sodiqdir.
Shuningdek, tomonlar «sun’iy intellekt, sun’iy yo‘ldoshlar, muhim minerallarni qayta ishlash va o‘g‘itlar savdosi kabi strategik sohalarda» hamkorlikni kengaytirishga kelishgan.
O‘tgan hafta Qo‘shma Shtatlar majburiy mehnatni taqiqlash qoidalariga yetarlicha amal qilmaslik ayblovi bilan o‘nlab mamlakatlarga yangi bojlar joriy etdi. Xususan, 12,5 foizgacha bo‘lgan boj stavkalari Xitoy, Braziliya, Hindiston va Yevropa Ittifoqi kabi yirik iqtisodiyotlarga daxl qiladi.
AQSh va NATO
AQSh mudofaa vaziri Pit Hegset Yevropada Amerika qo‘shinlarini joylashtirish masalasini qayta ko‘rib chiqishga kirishdi. Bu haqda mudofaa vazirining siyosiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari Elbrij Kolbi ma’lum qildi.
«Bu – NATO yadrosiz qurollardan foydalangan holda o‘z mudofaasi uchun asosiy mas’uliyatni o‘z zimmasiga oladigan, Yevropa yo‘nalishida tez va muqarrar harakatlanishi uchun ishlab chiqilgan chinakam qayta ko‘rib chiqish bo‘ladi», deyiladi uning postida.
Kolbining so‘zlariga ko‘ra, qayta ko‘rib chiqishning yana bir maqsadi «alyansning NATO 3.0 sifatidagi mohiyatini to‘liq tiklashdir».
Amerikaning Yevropadagi harbiy ishtirokini qayta ko‘rib chiqish AQShning 2025-26 yillardagi Milliy xavfsizlik strategiyasi qoidalarini o‘zida aks ettiradi.
Prezident Tramp anchadan beri Alyans bo‘yicha yevropalik ittifoqchilarini «mudofaa xarajatlarini oshirish haqidagi iltimoslarini javobsiz qoldirgani» uchun tanqid qilib kelmoqda.
