Qurilishdagi samarasiz nazorat: Newport misolida tizimli muammoga nazar

Eng so‘nggi shov-shuvli misollardan biri – Yakkasaroy tumanidagi Newport majmuasi. Bu majmuaning 9 ta blokidan 6 tasida qurilish ishlari tegishli hujjatlarsiz olib borilgan.

Inson huquqlari faoli Abdurahmon Tashanov bu holatni nazorat tizimidagi jiddiy muammo sifatida baholaydi:

“Rasmlarda ko‘rib turibmiz, go‘yoki Bombeyga o‘xshab yotibdi. Newport'ning ichida vazirlarning, hokimlarning kvartiralari bo‘lsa, men ishonaman bunga. Chunki yetti yil davomida buni ko‘rmaslik mumkin emas. Bitta kambag‘al odam uyining oldiga bitta budka o‘rnatib olsa, bundan kerak bo‘lsa vazir ham xabar topadi va o‘sha kuni olib tashlanadi... Prezident administratsiyasi rahbari juda to‘g‘ri ta’kidlab o‘tdi – buning orqasida “blatnoy”lar bor.

Shahardagi qurilishlarda bunaqangi holatlar, menimcha, oz emas. Biz yangi-yangi binolarni oddiy odam sifatida ko‘rib ko‘zimiz quvnaydi, lekin buning orqasidagi jinoyatlar, buning orqasida turgan kriminal, buning orqasida turgan korrupsiya nihoyatda katta. Biz inson huquqlari tashkilotlariga juda ko‘p murojaatlar bo‘ladi: “Uyga pul to‘lagan edim, uyimni bermadi”, degan. Agar uni kavlasangiz, orqasidan amaldorlar ham chiqib kelishi mumkin”.

Toshkentda qancha noqonuniy qurilish bor?

Toshkent shahar hokimligi mas’uli Jasur Karimovning ma’lum qilishicha, so‘nggi inventarizatsiya natijasida poytaxtda 70 dan ortiq ob’yektda 173 ta ko‘p qavatli uy bilan bog‘liq holatlar aniqlangan.

“Toshkent shahrida oxirgi marta o‘tkazilgan inventarizatsiya natijalari bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga ma’lumot berilgan. Unda 70 dan ortiq ob’yektlarda 173 tadan ko‘p qavatli uylar noqonuniy qurilgani aniqlangan. Lekin bularning hammasi 100 foiz noqonuniy qurilgan degani emas. Misol uchun, 9 qavatga ruxsat olgan, hamma loyiha hujjatlari bor, lekin amalda 10 qavat qilib qo‘yganlari bor. Yoki ikkita 9 qavatga ruxsat olgan va shu hududda yana besh qavatlik qo‘shimcha qurilish qilganlar bor. Har xil holatlar bor.

Mana shunaqa holatlar bo‘yicha hokimiyat tegishli idoralar bilan birgalikda inventarizatsiya qilib, Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritilgan. Kiritilgan taklifda ob’yekt egalariga nisbatan ko‘riladigan choralar bilan birga, bu ob’yektlarni shu holga kelgunga qadar nazorat qilishi kerak bo‘lgan ruxsat berish tashkiloti yoki nazorat organlariga ko‘riladigan choralar ham bor va yechim yuzasidan takliflar bilan kiritilgan. Mana, hozirgi siz aytgan Newport ham o‘shaning ichida o‘tiribdi. Bu yerda qurilgan 9 ta blokdan faqat 3 tasiga ruxsat bor, 6 ta blok noqonuniy qurilgan. Bu xatlov jarayonida aniqlanib, ro‘yxatga qo‘shib berilgan”, – deydi hokimlik vakili.

Noqonuniy binolar buziladimi?

Vazirlik vakiliga ko‘ra, agar ob’yekt bo‘yicha tegishli qaror qabul qilinib, uni qonuniylashtirish imkoniyati bo‘lsa, bino instrumental-texnik tekshiruvdan o‘tkaziladi.

“Bu binolarning taqdiri nima bo‘ladi, degan masalaga kelsak, hukumat tomonidan to‘g‘ridan to‘g‘ri buzilmaydi. Ya’ni u bino sotilgan bo‘lishi mumkin, qaysidir fuqaroning mablag‘lari evaziga olingan bo‘lishi mumkin. Endi, agarda amnistiya akti bilan o‘sha bino ro‘yxatga tushadigan bo‘lsa, u tegishli tartibda sinovdan o‘tkaziladi, ya’ni instrumental texnik tekshiruv deyiladi, barcha talablarga mos kelish yoki kelmasligi, u binoni mustahkamlash imkoniyati bor-yo‘qligi o‘rganiladi. Agar tegishli talablarga mos kelsa, talablar bajarilganidan keyin foydalanishga qabul qilish haqida davlat dalolatnomasi shakllantiriladi.

Agar bino hech qanaqa talabga javob bermasa, yoki boshqa sabablarga ko‘ra qurilish to‘xtatilgan ob’yekt bo‘lsa, tegishli choralar faqatgina sud orqali amalga oshiriladi”, – dedi Javohir Ergashboyev.

Suhbat davomida noqonuniy qurilishlarga yo‘l qo‘yganlar, bu holatlarga ko‘z yumgan mansabdorlarning ham javobgarligi masalasiga ham to‘xtalib o‘tildi. Rasmiy izohlar va jamoatchilik faolining tanqidlari bilan to‘liq holda video orqali tanishishingiz mumkin.