Orol dengizining qurishi nafaqat ekologik halokatga, balki o‘nlab yillar davomida dengiz tubidagi cho‘kindilarda saqlanib kelgan ulkan miqdordagi uglerodning chiqishiga ham olib keldi.
Tadqiqotchilarning hisoblashicha, 1960-yillardan buyon qurigan dengiz tubidan atmosferaga taxminan 748 million tonna karbonat angidrid chiqqan bo‘lishi mumkin, deb yozdi NG24. Ta’kidlanishicha, Orol dengizi ko‘p yillar davomida uglerodning tabiiy ombori bo‘lib kelgan. O‘simliklar va organizmlar nobud bo‘lgach, suv havzasida hosil bo‘lgan organik moddalar tubiga cho‘kib, cho‘kindilarda to‘plangan.
Biroq suv havzasining keng ko‘lamda qurishi bilan bu jarayon o‘zgardi. Quruqlikda qolgan cho‘kindilar havo bilan aloqaga kirisha boshladi, ulardagi uglerod esa asta-sekin atmosferaga qaytmoqda.
Ispaniyalik tadqiqotchilar guruhi 2022-yilda ekspeditsiya o‘tkazdi. Olimlar 14 ta joydan dengiz tubi cho‘kindilaridan namunalar olib, sobiq dengiz tubidan chiqayotgan karbonat angidrid oqimini o‘lchadi.
Bundan tashqari, mutaxassislar uglerodning izotop tarkibini o‘rgandi. Bu ajralayotgan CO₂ haqiqatan ham ilgari dengiz tubi cho‘kindilarida to‘plangan organik moddalardan kelib chiqayotganini aniqlash imkonini berdi.
Tadqiqotchilar o‘simlik qoplami va shamol eroziyasi ko‘lamini ham baholadi. Olingan natijalar qurigan dengiz tubi avval ko‘milgan organik materialdan karbonat angidrid chiqarishda davom etayotganini tasdiqladi.
Olimlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, Orol dengizining keng ko‘lamli qurishi boshlanganidan beri uning tubidagi cho‘kindilardan qariyb 748 million tonna CO₂ ajralib chiqqan.
Shu bilan birga, tuproqda hali ham organik moddalar qolmoqda va ulardan chiqishi mumkin bo‘lgan gazlar hajmi yana taxminan 605 million tonna karbonat angidridga baholanmoqda.
