Qonun Qonunchilik palatasi tomonidan 2026-yil 4-avgustda qabul qilingan va Senat tomonidan 8-avgustda ma’qullangan. Prezident uni 19-avgust kuni imzolagan, hujjat 20-avgustda davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan. Qonunning asosiy maqsadi Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi hududida maxsus huquqiy rejim o‘rnatishdan iborat.
Hujjatga ko‘ra, Markaz faoliyati raqamli texnologiyalar sohasida investitsiyalarni jalb qilish, raqamli xizmatlar eksportini oshirish, startaplarni qo‘llab-quvvatlash, intellektual mulkni himoya qilish va innovatsion texnologiyalarni rivojlantirishga yo‘naltiriladi.
Markazdagi maxsus huquqiy rejim 2100-yilgacha amal qiladi. Uning hududi prezident tomonidan belgilanadi. Markazni tashkil etish zarurati tug‘ilganda uning hududi Toshkent shahrining alohida ma’muriy-hududiy birligi sifatida tashkil etilishi ham mumkin.
Ingliz tili rasmiy ish yuritish tili bo‘ladi
Qonunda Markazning rasmiy ish yuritish tili ingliz tili ekani belgilangan. Rasmiy ish yuritish jarayonida zarurat tug‘ilsa, davlat tilidan ham foydalanish mumkin. Markaz hujjatlarining davlat tiliga tarjimasi kirill yoki lotin alifbosida amalga oshirilishi mumkin.
Markazning oliy organi Boshqaruv kengashi hisoblanadi. U Markaz faoliyatining strategik yo‘nalishlarini belgilaydi va uning yuqori boshqaruvini amalga oshiradi. O‘zbekiston prezidenti Boshqaruv kengashi raisi hisoblanadi.
Markaz ishtirokchilari rezidentlar va investorlardan iborat bo‘ladi. Investorlar esa institutsional investor, startap-investor, rezident-investor va infratuzilmaviy investor kabi toifalarga ajratiladi.
«Tartibga solish qumdoni» joriy qilinadi
Qonunda «tartibga solish qumdoni» mexanizmi ham nazarda tutilgan. U innovatsion texnologiyalar, mahsulotlar va xizmatlarni nazorat qilinadigan muhitda sinovdan o‘tkazish imkonini beradi. Bunday sinovlar uchun amaldagi tartibdan farq qiluvchi maxsus tartib-taomillar belgilanishi mumkin.
Sinov natijalari ijobiy baholangan loyihalar bo‘yicha Markaz hududida maxsus huquqiy rejim doirasida loyihani belgilangan cheklovlarsiz amalga oshirishga ruxsat berish yoki uning ko‘lamini bosqichma-bosqich kengaytirish choralari ko‘rilishi mumkin.
Soliq va bojxona uchun alohida tartib
Markaz hududida soliq solishning alohida tartibi amal qiladi. Qonunga ko‘ra, Markaz organlari va ishtirokchilariga qo‘llanadigan soliqlar qatoriga foyda solig‘i, jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i va qo‘shilgan qiymat solig‘i kiritilgan.
Bojxona ishlari ham Markaz uchun belgilangan alohida tartib asosida amalga oshiriladi. Jumladan, Markaz ishtirokchilari va organlari muayyan maqsadlarda olib kiradigan ayrim tovarlar uchun bojxona to‘lovlari bo‘yicha imtiyozlar nazarda tutilishi mumkin.
Markazda moliyaviy xizmatlar va bank xizmatlari ko‘rsatilishi mumkin. Ular orasida depozitlarni jalb qilish, kredit berish, qimmatli qog‘ozlar bilan bog‘liq operatsiyalar, investitsiya va sug‘urta xizmatlari ham bor.
Shuningdek, Markaz hududida bulutli texnologiyalardan foydalanish, ma’lumotlarni saqlash va ularga ishlov berish uchun alohida talablar belgilanishi mumkin. Intellektual mulk ob’yektlariga bo‘lgan huquqlarni himoya qilish ham maxsus huquqiy rejimning alohida yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan.
Nizolar maxsus tartibda ko‘rib chiqiladi
Markazning maxsus huquqiy rejimi doirasida yuzaga keladigan nizolar Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilangan Toshkent xalqaro tijorat sudi tomonidan ko‘rib chiqiladi. Qonunda ushbu sud qarorlari O‘zbekiston Konstitutsiyasida belgilangan tartibda ijro etilishi qayd etilgan.
Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan olti oy o‘tgach kuchga kiradi. Uning ijrosi va maxsus huquqiy rejimning qo‘llanilishi kamida har yili bir marta monitoring qilib boriladi.
