The New York Times gazetasi (1 va 2) ukrain armiyasi uchun 2024-2025 yillarda amalga oshirilgan davlat xaridlari auditi natijalarini qoʻlga kiritdi. Mudofaa xaridlari agentligi faoliyati davlat audit xizmati va Ukraina mudofaa vazirligining ichki audit boʻlimi tomonidan tekshirilgan. Bungacha tekshiruv natijalari eʼlon qilinmagandi. Maʼlum boʻlishicha, 2024-yilning oʻzida Ukraina firibgarlik, isrofgarchilik va mudofaa xaridlaridagi samarasiz boshqaruv tufayli 1,2 milliard dollarga yaqin mablagʻ yoʻqotgan. Quyida jurnalistlar bu hujjatlardan yana nimalarni bilib olgani haqida.
Tekshiruv hujjatlariga koʻra, Ukraina hukumati xaridlar paytida xavotirli signallarni eʼtiborsiz qoldirmoqda. Narxlarni oshiradigan yoki yetkazib berish majburiyatlarini bajarmaydigan pudratchi uchun kamdan kam hollarda oqibatlar yuzaga keladi.
Kompaniyalar qurol yetkazib berishga qodirligini isbotlamasdan shartnomalar olishgan. Baʼzi hollarda pudratchida bunday yetkazib berish uchun litsenziya ham boʻlmagan.
Ukrainaning eng yirik oʻnta harbiy pudratchisidan 7 tasi firibgarlik, oldingi kelishuvlarni bajarmaslik yoki rahbarlari korrupsiya uchun hibsga olingani boʻyicha jinoiy ishlar ochilganiga qaramay, yangi buyurtmalar olgan.
Masalan, 2024-yilda Pavlograd kimyo zavodi harbiylarga yaroqsiz holatdagi minglab artilleriya minalari yetkazib bergan. Uning rahbari Leonid Shiman korrupsiya boʻyicha ishda figurantga aylanganidan keyin ham mudofaa xaridlari boʻyicha agentlik ushbu korxona bilan yuz millionlab dollar miqdoridagi shartnomalarni tuzishda davom etgan.
Auditorlar Ukraina hukumati oldingi shartnomalar bajarilmaganiga qaramay, yangi kelishuvlar tuzgan 18 ta kompaniyani aniqlagan. Bu kompaniyalardan oltitasi umuman birorta shartnomani bajarmagan.
Kompaniyalardan biri vaʼda qilingan 600 ta maxsus drondan birortasini yetkazib bermagan, keyin esa yana 1950 ta dron yetkazib berish boʻyicha yangi shartnom olgan. Kompaniya shundan faqat 50 tasini oʻz muddatida yetkazib bergan.
Qulayroq takliflar rad etilgani va qimmatroq narxlardagi takliflar qabul qilingani tufayli 126 million dollarga yaqin mablagʻ yoʻqotilgan. Shartnomalar yetarli huquqiy asoslarsiz tuzilgan. Bir holatda kompaniyalar barbod boʻlgan bitim boʻyicha kamida 100 million dollarlik avans toʻlovlari taqdiri boʻyicha hamon bahslashmoqda.
