Husiylar yana Saudiyaga zarba berdi, Britaniyada esa bölinişga çaqiriqlar – kun dayjesti

«Ukraina Rossiyaning energetika infratuzilmasiga zarba bermaslikka rozi böldi. Rossiya ham xuddi şunday qilişga rozi», deb yozdi AQŞ yetakçisi.

Tramp kelişuvda aynan qaysi obyektlar haqida söz borayotgani va u qança muddat amal qilişini aytmagan. Financial Times naşrining yozişiça, aftidan AQŞ yetakçisi kelişuv haqida eʼlon berişga şoşilgan körinadi. Çunki Moskva ham, Kiyev ham buni töliq tasdiqlamadi.

Xususan, prezident Volodimir Zelenskiy «Rossiya kelişuvlarga amal qilişiga işonmasligini» bildirdi.

«Agar hamkorlarimiz Rossiyaning bizning elektr energetikamiz, muhim infratuzilma va oziq-ovqat taşiş tizimlariga zarba bermasligini taʼminlaşga tayyor bölsa, unda biz ham öz zarbalarimizdan tegişli ravişda voz keçişga tayyormiz», degan Zelenskiy.

Uning şubhalaridan biri – rossiyaliklar özlarining ‘saylovlariniʼ ötkazib olgaç, bu kelişuv barbod bölişi mumkin. Şu sababli, Kiyev AQŞ kabi vositaçilardan aniqlik va kafolatlar kutmoqda.

Kreml hozirça Trampning sözlariga izoh bermadi.

Ğazo haqida film

Isroillik kinorejissyorlar Yuval Avraam va Reyçel Zorni Ğazoda Isroil hujumlari haqidagi hujjatli filmi uçun Venetsiya kinofestivalining maxsus mukofotiga sazovor böldi.

«NAZA» deb nomlangan film – zarbadan halok bölişi taxmin qilinayotgan tinç aholi sonini hisoblaş uçun işlatiladigan ibroniy qisqartma hisoblanadi.

Film uçun ötkazilgan intervyularda ijodkorlar Isroilning 24 nafar harbiysi va razvedka xodimlari bilan suhbatlaşgan. Suhbatdoşlar Ğazoni bombardimon qilişda qöllangan sunʼiy intellektga asoslangan nişonga oliş tizimlari haqida gapirgan.

«Isroil razvedkasi xodimlari bu ommaviy qotilliklar qanday qilib tizimli ekani haqida gapirib berişdi: bu tasodif emas, balki oldindan rejalaştirilgan, qotillik harakatlari va falastinliklarni mutlaqo inson örnida körmaslikka asoslangan siyosatdir», deydi rejissyorlardan biri.

Ğazo rasmiylari maʼlumotlariga köra, Isroilning ikki yillik genotsid uruşi oqibatida 73 mingdan ortiq falastinlik, jumladan, 20 ming bola halok bölgan. Xalqaro hamjamiyat va BMT uşbu raqamlarni işonçli deb hisoblaydi.

Şundan söng Isroil madaniyat vaziri Miki Zohar ularni fuqarolikdan mahrum qiliş bilan tahdid qildi. Zohar sözlariga köra, rejissyorlar «butun dunyodagi 'antisemitʼlarning olqişlariga sazovor böliş uçun öz vatanlariga zarar yetkazişga tayyor».

Isroilning radikal va öta öng vaziri Itamar Ben-Gvir ham kinorejissyorlarni «şarmandalik»da aybladi. Isroil harbiylari esa qasddan tinç aholini nişonga olganini rad etadi.

Isroilda fuqarolikni bekor qiliş qonun jihatidan mumkin: davlat odamlarni josuslik yoki davlatga xiyonat kabi «sadoqatsizlik» harakatlari uçun fuqarolikdan mahrum qilişi mumkin.

«Vestministr davri tugamoqda»

Şotlandiya, Uels va Şimoliy Irlandiyaning birinçi vazirlari Jon Suinni, Run Lorvert va Mişel ÖNil özaro anglaşuv memorandumini imzoladi. Unda har bir millatning öz taqdirini özi belgilaşi, Buyuk Britaniyadan mustaqil böliş huquqi hamda Yevropa Ittifoqidagi kelajagi mustahkamlangan.

Hujjat duşanba kuni Uels poytaxtida bölib ötgan uçraşuvda imzolandi. Unda Britaniya muxtoriyatlari rahbarlaridan taşqari Irlandiya millatçi partiyasi vakillari ham iştirok etdi.

Memorandumda, şuningdek, qayta tiklanadigan energiya manbalari va «kuçliroq va adolatli iqtisodiyot» yaratiş borasida hamkorlik haqida ham söz boradi.

BBC yozişiça, tarixda ilk marta Britaniyaning törtdan uç hududlarida hukumatga millatçi partiyalar vakillari boşçilik qilmoqda. Ular Kardiffda bunday formatdagi birinçi uçraşuv ötkazib, «Vestminster davri öz nihoyasiga yetayotganini» taʼkidlagan.

Marosimdan keyingi matbuot anjumanida Şotlandiya va Şimoliy Irlandiya vazirlari yaqin kelajakda Britaniya tarkibidan çiqiş böyiça referendumlar ötkazişga çaqirgan.

Britaniya hukumati esa mustaqillik böyiça referendumlar ötkazilişini qöllab-quvvatlamasligini va «birlaşgan qirollik»ka qatʼiy işonişini bildirdi.

Tramp va SI

AQŞ prezidenti Donald Tramp sunʼiy intellektning juda tez rivojlanayotgani haqidagi xavotirlarni «KASAL fitna» deb atadi. Trampning bu bayonoti Anthropic (Claude) yetakçilaridan biri Dario Amodey va OpenAI rahbari Sem Altmanning çaqiriqlari ortidan yangradi. Ular sunʼiy intellekt sohasini davlat tomonidan köproq tartibga solişga çaqirgandi.

Sönggi oylarda yuz bergan qator hodisalar SI agentlarining nazoratdan çiqib ketiş xavfi mavjudligini körsatmoqda. Amodeyning ogohlantirişiça, «olti oydan 12 oygaça bölgan vaqt içida SI tomonidan boşqariladigan agentlar butun internetni egallab oliş xavfi» bor.

Ammo Tramp bu fikrlarga qöşilmayapti: «SIga kerak bölgan yagona nazorat yoki çeklovlar - bu kuçli va aqlli (yuqori IQʼga ega!) prezident. Bu narsa AQŞda ortiği bilan topiladi!» deb yozdi Tramp özining ijtimoiy tarmoğida.

Tramp, şuningdek, uning maʼmuriyati allaqaçon SI bilan «yomon yoki ehtimoliy yomon» işlar qilişining oldini olganini qöşimça qildi.

«SI va maʼlumotlar markazlariga qarşi KASAL fitna olib borilmoqda va bundan xursand bölayotgan yagona mamlakat - bu Xitoy», deb yozgan Tramp.

Avvalroq Pentagon ham Anthropic modellarini xavfsizlikka tahdid deb baholaşga uringan va uning eng ilğor modellaridan biriga vaqtinçalik taqiq qöygandi.