«Karfagen» – Ukrainada navbatdagi korrupsion mojaro

Kropiva bosh prokuror uyini jinoiy orttirilgan pul evaziga taʼmirlab bergan. Shuningdek, suhbatlarda shef degan odam ham bir necha marta tilga olingan. Ukrainalik hamkasblarimiz shef deb aynan bosh prokuror nazarda tutilganini taxmin qilmoqda. Kravchenko ish ochilishi bilan isteʼfoga chiqish toʻgʻrisida ariza yozgan. Lekin 14-sentabr kuni kutilmaganda «NABU rahbariga nisbatan gumon eʼlon qilinganini» aytib oʻz sahifasida videomurojaat joyladi.

NABU direktori Semyon Krivonos unga hech qanday rasmiy hujjat taqdim etishmaganini aytdi. Zelenskiy ham bosh prokurorning bu qiligʻini xushlamagani uning bayonotidan sezildi. Prezident Kravchenkoni isteʼfoga chiqardi, endi parlament tasdiqlashi qoldi.

Mahalliy jurnalistlarning aniqlashicha, bosh prokuror hali isteʼfoga chiqmay turib, 14-sentabrga oʻtar kechasi tungi soat 02:30 da xizmat mashinasida goʻyoki «Litvaga mehnat safariga ketyapman», deb Ukrainadan chiqib ketgan. Aslida nima boʻlgani esa tushunarli, bosh prokuror ish oʻzigacha yetib kelishini bilib, qochib ketgan.

Xuddi Timur Mindichga boʻlgani kabi unga ham hech kim Ukrainani tark etishga xalaqit bermagan. Butun boshli davlat darajasidagi korrupsion mojaro doirasida soʻroq qilinishi kerak boʻlgan odam bir parcha qogʻozni koʻrsatib, ayni damda dunyoda eng qattiq qoʻriqlanadigan davlat chegarasini bemalol tark etgan. Endi Parijga, goʻyoki «Yevropadagi ittifoqchilarga barchasini tushuntirish uchun» bormoqchi ekan.

«Bu diversiya»

Hozircha bosh prokuror bu ishda aybdormi yoki yoʻq – aniq emas, lekin uning oyogʻi kuygandek harakat qilib, ishni ochgan NABUchilarga tashlanayotgani, milliy aksilkorrupsiya byurosi direktori esa nihoyatda xotirjam bayonotlar berayotganidan vaziyat qanday ekanini anglab olish qiyin emas. NABU direktori Semyon Krivonos «Karfagen» operatsiyasi haqida gapirarkan koll-markazlar faoliyatida Rossiya diversiyasi alomatlari borligini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, bu ishlarga nafaqat ukrainlar, balki Yevropa davlatlari fuqarolarini aldash bilan shugʻullangan oʻng minglab yoshlar jalb qilingan.

Nega «Karfagen»?

NABU shov-shuvli ishlarga majoziy nom berishni yaxshi koʻradi. Masalan, Zelenskiyning doʻsti Timur Mindich davlat gʻaznasiga 100 millionlab dollar zarar yetkazgan «Energoatom» ustidan ochilgan ishga «Midas» deb nom berilgandi. Yaʼni qoʻli tekkan hamma narsani oltinga aylantirish xususiyatiga ega boʻlgan yunon mifologiyasidagi Frigiya qiroli Midasga mengzab.

Bu gal ishga «Karfagen» nomi berildi. NABU tabiiyki bayonotida operatsiya nomini izohlamaydi, chunki bunaqa ishoralar sirli ekani bilan taʼsirli. Lekin nega bunday nom berilganini payqash qiyin emas. Bu gal NABUchilar Yunonistondan biroz gʻarblashib, yana bir davlatchilik oʻchogʻi Rimdan operatsiya uchun nom qidirgan koʻrinadi. Qadimgi Rimning hozirgi Tunis hududida joylashgan Kartago degan dushmani boʻlgan. Ruslar, ukrainlar uni Karfagen deb talaffuz qiladi.

Oʻsha qadimgi Rimda «Kartagoni vayron qilish kerak» degan ibora boʻlgan, shunday qilishgan ham. NABUchilar Ukrainada korrupsiyani yoʻq qilish kerak degan maʼnoda shunday nom oʻylab topgan koʻrinadi. Karfagen soʻzining oxirgi uch harfiga ham eʼtibor bering – «gen» yaʼni, «generalnaya prokuratura», bosh prokuratura degani. Ana shunaqa maʼnolarga toʻla aksilkorrupsiya ishi...

Bu ishdan yangi xulosa oʻylab topish shart emas, oʻsha eski xulosani mustahkamlash kifoya: mamlakatni urushlardan ham koʻra mana shunday oʻgʻriliklar halokatga boshlaydi. Ukraina besh yildan buyon juda kuchli qoʻshnisiga qarshi mustaqilligi uchun kurashib kelmoqda. Har kuni yuzlab, hatto minglab erkaklar bu yoʻlda jon beryapti. Lekin kabinetda oʻtiradigan, urush nima ekanini his qilmaydigan mana bunaqa mulozimlar fursatdan foydalanib davlatni oʻmarish, urush ustidan pul ishlash bilan band.

Mana shunaqa odamlar uchun ham ukrainlar ketma-ket beshinchi yil qish kelishini yurak hovuchlab kutmoqda. Yevropa shaharlarida ukrain boyvachchalar borgan sari koʻpaymoqda. Bunaqa oʻgʻriliklar koʻhna qitʼada Ukrainaga yordamni toʻxtatish kerak, degan chorlovlarni tobora koʻpaytirmoqda.

Toʻgʻri-da, yevropaliklar mehnat qilib pul topadi, soliq toʻlaydi, oʻz qonunlariga amal qiladi, ishlab topgan pulining bir qismini Ukrainaga beradi. Bu pulning bir qismi oddiy xalq ehtiyojiga yo ishlatiladi yo ishlatilmaydi, katta qismi esa bosh prokuraturadagi Sergey Kropiva, uning yebtoʻymas oʻynashi, Isroilda yallo qilib yurgan Timur Mindich va yana boshqa korrupsionerlar tomonidan oʻmariladi. Davlat xaridlaridagi korrupsiyaga chek qoʻyib, gʻaznaga milliardlab dollar foyda keltirgan Fyodorovlar ishdan haydaladi.

Ana shunaqa reallik. Ukraina bejizga yerlarining katta qismini boy berib qoʻygani yoʻq. Oʻz vaqtida armiya uchun ajratilgan pullar oʻz joyiga ishlatilsa, 2014-yildagi urush ham boshlanmasdi balki. Bu voqea misolida korrupsiya butun boshli davlat mustaqilligini xavf ostida qoldirishini real vaqt rejimida koʻrib turibmiz. Xulosa qilaylik...