Raqobat qoʻmitasi tomonidan yuqori likvidli va (yoki) monopol mahsulotlarni birja savdolariga qoʻyish tartibiga rioya etilishi ustidan tizimli nazorat olib borilib, aniqlangan qonunbuzilishlar yuzasidan tegishli choralar koʻrilmoqda.
Jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida “ECO TEKS CLUSTER” MCHJ faoliyatida birja savdolarini amalga oshirish tartibi oʻrganildi.
Aniqlanishicha, 2023-yil 1-oktabrdan 2026-yil 31-mayga qadar paxta tolasi, lint va paxta yogʻi mahsulotlari birja savdolariga qoʻyish grafiklari tasdiqlanmasdan, toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar asosida sotilgan.
Jami 38 ta holatda qonunchilik talablari buzilgani, 11 ta holatda paxta tolasi toʻgʻridan-toʻgʻri sotilishi natijasida birja kotirovkasi va shartnoma narxi oʻrtasidagi farq hisobiga 183,8 mln soʻm asossiz olingan mablagʻ aniqlangan.
Andijon viloyatida “SADAF SOF UNLARI” MChJning 2025-yil iyul–dekabr va 2026-yil yanvar–aprel oylarida birja savdolari orqali xarid qilingan bugʻdoyni qayta ishlash va bugʻdoy unini realizatsiya qilish faoliyati oʻrganilganida, jamiyat tomonidan jami 3 918 tonna bugʻdoy xarid qilinib, undan 2 646 tonna 75 foizli bugʻdoy uni ishlab chiqarilgani aniqlangan.
Birja savdolariga 2025-yil iyul oyida rejaga nisbatan 258 tonna mahsulot kam qoʻyilgan. Sentabr oyida 840 tonna, oktabr oyida 910 tonna, noyabr oyida 810 tonna mahsulot birja savdolariga umuman qoʻyilmagan. Dekabr oyida rejaga nisbatan 570 tonna mahsulot kam qoʻyilgan.
Mahsulotlarni belgilangan hajm va muddatlarda birja savdolariga qoʻyish, reja-jadvallarga rioya qilish hamda oʻzgarishlar haqida vakolatli organ va birjani oʻz vaqtida xabardor qilish talablari buzilgan.
Jizzax viloyatida olib borilgan oʻrganish va tahlillar davomida “GROUPTEXTIL” MCHJ tomonidan 2025-yil dekabr oyida 2 holatda 1 186 tonna, qariyb 4,1 mlrd soʻmlik paxta chigiti (texnik) va tola mahsulotlarini birjaga qoʻyish uchun rejalashtirilgan yuqori likvidli va (yoki) monopol turdagi mahsulot hajmining bir qismini tasdiqlangan muddatlar va hajmlarda savdoga chiqarmaganlik holatlari mavjudligi aniqlangan.
Qashqadaryo viloyatida “Kasbi tegirmoni” MCHJ birjaga qoʻyish uchun rejalashtirgan yuqori likvidli va (yoki) monopol turdagi mahsulot hajmining bir qismini savdoga chiqarmaganlik holatlari aniqlangan.
Mazkur holatlar boʻyicha yuqoridagi subyektlarga nisbatan hududiy organlarning Maxsus komissiyalari tomonidan ish qoʻzgʻatilib, asossiz olingan mablagʻlarni qaytarish va qonunbuzilish holatini bartaraf etish hamda kelgusida bunday holatlarga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan bajarilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar berildi.
