Pollutants jurnalida chop etilgan tadqiqot Oltoy togʻoldi hududlaridan Qutb doirasigacha boʻlgan maydonni qamrab olgan. Namunalar 2021–2023-yillarda, qor eng koʻp toʻplangan davrda 23 ta kuzatuv stansiyasida olingan.
Kuzatuvlar Tomsk, Novosibirsk, Omsk, Tyumen va Kemerovo viloyatlari, Xanti-Mansi va Yamal-Nenets avtonom okruglari hamda Oltoy oʻlkasida oʻtkazilgan.
Mikroplastik hududlar boʻylab notekis tarqalgan boʻlsa-da, olimlar yillar davomida uning oʻrtacha miqdori oshganini qayd etgan. Mualliflar buni qor qoplamida mikroplastik toʻplanish tendensiyasi sifatida baholamoqda.
Topilgan zarrachalarning 90 foizdan ortigʻini tolalar tashkil etgan. Mayda parchalar ulushi 8 foizgacha, plyonka boʻlaklari va sharsimon zarrachalarniki esa birgalikda 2 foizdan oshmagan. Asosan 300–1000 mikrometr, yaʼni 0,3–1 millimetr oʻlchamdagi zarrachalar uchragan.
2022–2023-yillarda namunalar tarkibida polietilentereftalat - PET ulushi 40 foizdan yuqori boʻlgan. Polipropilen, polietilen va polistirol ham qayd etilgan. Bu materiallar sintetik matolar, kiyim-kechak, paket, shisha idish va konteynerlar ishlab chiqarishda qoʻllanadi.
Tadqiqotchilar tolalarning koʻpligi va ularning tarkibi sintetik toʻqimachilik mahsulotlari ifloslanishning asosiy manbalaridan biri boʻlishi mumkinligini koʻrsatishini taʼkidlagan.
Tahlilda mikroplastik miqdori bilan aholi zichligi, yalpi hududiy mahsulot yoki avtomobil yoʻllariga yaqinlik oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliqlik aniqlanmagan. Biroq qor qoplamining qalinligi bilan oʻrtacha darajadagi bogʻliqlik kuzatilgan: yogʻin koʻpaygan sari atmosferadagi zarrachalarning qorga choʻkishi ham faollashgan.
Olimlar ehtimoliy ekologik xavfni ham bir nechta indeks orqali baholagan. Polimerlarning kimyoviy xavflilik indeksi 2021-yildagi 96,2 dan 2023-yilda 991 gacha koʻtarilgan. Mualliflarga koʻra, bu qoʻllangan baholash usulida xavfli darajaning quyi chegarasiga toʻgʻri keladi.
Oʻsish namunalarda xavflilik bali yuqori boʻlgan poliakrilonitril va poliuretan paydo boʻlishi bilan izohlangan. Shu bilan birga, konsentratsiyani ham hisobga oluvchi potensial ekologik xavf indeksi 1,92 dan 19,7 gacha oshgan boʻlsa-da, eng past xavf toifasida qolgan.
Tadqiqot ishtirokchisi Aleksey Rednikinning tushuntirishicha, kimyoviy xavflilik koʻrsatkichi yuqori polimerlar uchrasa ham, ularning konsentratsiyasi hozircha nisbatan past. Biroq koʻrsatkichlarning oʻsishi kuzatuvlarni davom ettirish zaruratini koʻrsatadi.
