Sirdaryodagi har ikkinchi baliq tanasida mikroplastik borligi aniqlandi

Tomsk davlat universiteti, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya instituti va Andijon davlat universiteti olimlari Sirdaryoning irmoqlari - Chirchiq va Qoradaryo daryolaridagi 61 turdagi baliqlar organizmida mikroplastik mavjudligini tekshirdilar.

Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘rganilgan baliqlarning 60,7 foizi organizmida plastik zarrachalari aniqlangan. Har bir baliqda o‘rta hisobda 2,61 plastik zarrachasi bo‘lib, bu qariyb 11,5 mikrogramm plastikka teng.

Aniqlangan zarrachalarning katta qismi (Qoradaryoda 89,7 foiz va Chirchiqda 93 foiz) juda ingichka mikrotolalardan iborat.

Biologlar baliqlar organizmida plastikning 15 turini aniqladilar. Eng ko‘p uchragan plastik polietilentereftalat, polipropilen va poliamid (PA) bo‘lib, shuningdek, to‘qimachilik sanoatida keng qo‘llaniladigan yarim sintetik viskoza tolalari ham topildi.

Mutaxassislarning qayd etishicha, plastik baliqlarga ikki xil zarar yetkazadi. Mexanik ta’sir natijasida qattiq tolalar hazm qilish tizimi shilliq qavatini shikastlaydi, ishtahani pasaytiradi va rivojlanishni sekinlashtiradi. Plastik tarkibidagi zaharli qo‘shimchalar va monomerlar orqali yetadigan kimyoviy ta’sir esa baliqlarning endokrin va immun tizimlari faoliyatini izdan chiqarishi mumkin.

Olimlar baliq turlari, jinsi yoki oziq zanjiridagi o‘rni bo‘yicha farqlarni topishmadi — plastik barcha turdagi baliqlarda aniqlangan. Biroq bir qonuniyat tasdiqlandi: baliq qanchalik yirik bo‘lsa, uning organizmida plastik shunchalik ko‘p to‘planadi.