Visual Capitalist infografikasi Xalqaro valyuta jamgʻarmasi hamda BMTning Comtrade bazasi maʼlumotlari asosida tayyorlangan. Unda 2000 va 2025-yillarda mamlakatlarning Xitoy, AQSH va Yevropa Ittifoqi bilan savdosi taqqoslangan.
Hisob-kitoblarda tovarlar eksporti va importi qoʻshilgan, xizmatlar savdosi esa inobatga olinmagan. Taqqoslash faqat uch ishtirokchi oʻrtasida oʻtkazilgan: Xitoyning yetakchiligi muayyan mamlakat u bilan AQSH yoki Yevropa Ittifoqining har biriga nisbatan koʻproq savdo qilganini anglatadi. Bu Xitoy oʻsha mamlakatning barcha hamkorlari orasida ham birinchi oʻrinda degani emas.
2000-yilda tahlil qilingan 175 ta iqtisodiyotning 112 tasida Yevropa Ittifoqi, 53 tasida AQSH va 10 tasida Xitoy mazkur uchlik orasida yetakchi boʻlgan.
2025-yilgi maʼlumotlarda Xitoy 92 ta, Yevropa Ittifoqi 55 ta, AQSH esa 32 ta mamlakat va hudud bilan savdoda birinchi oʻrinni egallagan.
Har ikki yil uchun maʼlumot mavjud boʻlgan 175 ta iqtisodiyotning 88 tasida uchlikdagi yetakchi hamkor oʻzgargan. Shundan 81 tasida birinchi oʻrin Xitoyga oʻtgan: 57 tasida u Yevropa Ittifoqini, 24 tasida esa AQShni ortda qoldirgan.
Eng sezilarli oʻzgarishlar Osiyoda kuzatilgan. Yaponiya, Janubiy Koreya, Tayvan, Singapur, Filippin, Tailand va Malayziya 2000-yilda uchlik orasida eng koʻp AQSH bilan savdo qilgan boʻlsa, keyinchalik Xitoy oldinga chiqqan. Avstraliya va Yangi Zelandiyada esa Xitoy Yevropa Ittifoqi oʻrnini egallagan.
Fors koʻrfazi mamlakatlarida ham shunday siljish yuz bergan. Osiyoda neftga talab oshishi fonida Saudiya Arabistoni, BAA, Qatar va Kuvayt savdosida Xitoyning oʻrni kuchaygan. Rossiyada esa 2022-yilda Gʻarb sanksiyalari joriy etilgach, savdoning sharqqa yoʻnalishi tezlashgan.
AQSH va Yevropa Ittifoqi oʻzlariga yaqin mintaqalarda kuchli mavqeini saqlab qolgan. AQSH Kanada, Meksika, Markaziy Amerika va Karib havzasining aksariyat davlatlari bilan savdoda yetakchi. Yevropa Ittifoqi esa unga aʼzo boʻlmagan koʻplab Yevropa mamlakatlari, shuningdek, Shimoliy va Gʻarbiy Afrikaning qator davlatlarida ustunlikka ega.
Xitoyning tashqi tovar savdosi 2000-yildagi 470 milliard dollardan 2025-yilda 6,4 trillion dollarga yetgan. Bu qariyb 14 baravarlik oʻsishdir. Shu davrda Yevropa Ittifoqi savdosi 3,4 baravar, AQShniki esa 2,9 baravar koʻpaygan.
