Buyuk Britaniya qiroli Çarlz III Hamdöstlik sammitining oçilişidagi nutqida, kutilganidek, Britaniyaning transatlantik qul savdosidagi iştiroki uçun uzr söramadi, biroq ötmişning bu hodisasini «qalbini çuqur qayğuga töldiruvçi» tarixning şarmandali sahifasi deb atadi.
Hamdöstlik mamlakatlari hukumat rahbarlarining Karib dengizidagi Antigua va Barbuda orol davlatida bölib ötadigan uçraşuvi oldidan Britaniyada ayrimlar qirolni qul savdosi uçun rasman uzr söraşga çaqirgan edi, ammo Bukingem saroyi rasmiy uzr söralmasligini oldindan maʼlum qildi.
Sammitda iştirok etayotgan Buyuk Britaniya Boş vaziri Endi Byornem avvalroq rasmiy uzr söraş ehtimolini istisno qilmasligini, biroq tovon tölaş haqidagi talablarni asosli deb hisoblamasligini bildirgan edi.
Qirol Çarlz öz nutqida ötgan asrlardagi transatlantik qul savdosi qurbonlarining taqdiri uni qançalik çuqur qayğuga solişini taʼkidlaşga harakat qildi.
«Qulga aylantirilgan odamlarning transatlantik savdosi hamon uşbu orollar va Hamdöstlikning boşqa aʼzolari ustiga soya solib turibdi. Avval aytganimdek, tarixning bu şarmandali bobi yuragimni dahşatga, qalbimni esa çeksiz qayğuga töldiradi», - dedi qirol.
«Bizga tarixni tanlaş yoki özgartiriş imkoni berilmagan, - deb sözida davom etdi u. - U biz tanişimiz mumkin bölmagan ajdodlarimizdan özining barça murakkabliklari bilan bizga meros bölib qolgan. Uşbu merosimiz ularning yutuqlarini ham, xatolarini ham, ezgu işlarini va ular sodir etgan adolatsizliklarni ham öz içiga oladi».
Qirollik juftligi Karib dengizi mamlakatlari böylab safar doirasida Hamdöstlik sammitiga taşrif buyurdi va Çarlz III uşbu safarning barça bosqiçlarida qul savdosi mavzusiga töxtalib ötmoqda.
Uşbu safarning ilk manzili bölgan Bahama orollarida qirol Çarlz öz nutqida qullarning azob-uqubatlari haqida gapirdi, söngra Gayanada qullar iş taşlaşining şafqatsizlarça bostirilişi qurbonlari xotirasiga örnatilgan yodgorlikni ziyorat qildi.
Millatlar hamdöstligi - aksariyati Afrika, Osiyo va Karib havzasida joylaşgan 56 ta mustaqil davlat birlaşmasidir. Ularning barçasi bölmasa-da, köpçiligi ötmişda Britaniya mustamlakasi bölgan. Britaniya monarxi Buyuk Britaniyadan taşqari Hamdöstlikning 14 ta mamlakatida hamon davlat rahbari hisoblanadi.
Hamdöstlik mamlakatlari hukumat rahbarlarining uçraşuvi har ikki yilda bir marta, har safar yangi mamlakatda ötkaziladi.
