«Çizilgan ğalabalar». Rossiya harbiylari sunʼiy intellekt orqali frontdagi «yutuq»larni qanday yasamoqda?
|17:19 / 20.09.202619 2349 min
Rossiya armiyasi bölinmalari frontdagi «ilgarilaşi»ni körsatişi kerak bölgan soxta fotosuratlar va videoyozuvlarni yaratiş uçun sunʼiy intellekt vositalaridan faol foydalana boşladi.
Foto: BBC UkrainaFoto: BBC Ukraina
BBC Ukraina xizmatining Ukraina qurolli kuçlari qömondonligi orasidagi manbalari bu tendensiyani tasdiqlamoqda. Şu bilan birga, ular hozirda Rossiya qöşinlarining asosiy taktikasi «infiltratsiya» ekanini qayd etgan. Bu ikki-uç, baʼzida tört-beş nafar jangçidan iborat alohida guruhlar Ukraina pozitsiyalari ortiga ötişi, biror bino yoki boşpanaga yaşirinça joylaşişi va biroz ötgaç, dron kamerasi qarşisida Rossiya bayroğini kötargan holda köriniş berişini nazarda tutadi.
Şunday kadr olinganidan keyin Rossiya mudofaa vazirligi mazkur aholi manzilini «bosib olingan hududlar» röyxatiga kiritadi – holbuki, Ukraina qidiruv-zarbdor guruhlari bu hududga kirib olgan kam sonli duşman harbiylarini tezda yöq qiladi.
Kiçik şturm guruhlari doim ham belgilangan manzilga yetib kela olmaydi. Bunday holatlarda rus harbiylari soxtalaştirişga murojaat qilmoqda. Ular sunʼiy intellekt yordamida öz jangçilarini göyoki egallab olingan qişloq yoki şaharda turgan holatini «çizadi».
Sunʼiy intellekt yordamida Svyatogorsk foniga «qöyilgan» rus askari
«Şunda rossiyalik harbiylar front çiziğidan 7-10 km uzoqlikda joylaşgan qişloqlarni „olgani“ maʼlum böladi. Aslida esa bu qişloqlarning yaqiniga ham yölamagan bölişadi», – deydi BBC bilan suhbatda Sumi yönalişida xizmat qilayotgan ukrain harbiysi.
Rossiya qöşinlari «ilgarilagani» haqidagi bunday soxta xabarlar Donetsk, Xarkiv, Zaporijjya va Liman yönalişlaridan ham eʼlon qilingan. Rossiyalik askar Svyatogorsk aholi punktida «turgani» namoyiş etilgan video bunga yaqqol misol böla oladi. 1-sentabr kuni Rossiya prezidenti Vladimir Putin uşbu şaharça bosib olinganini eʼlon qilgandi.
Kadrlarda sunʼiy intellekt belgilarini yaqqol köriş mumkin – yuzi niqoblangan askar Svyatogorsk köçalaridan biri aks etgan suratga montaj qilib qöşib qöyilgan.
Amerikaning Uruşlarni örganiş instituti (ISW) tahliliy markazi bu mavzuni örganib çiqdi va sönggi oylarda rossiyalik harbiylar va blogerlar tomonidan Rossiya armiyasining «muvaffaqiyatlari» haqidagi önlab videolar eʼlon qilinganini aniqladi.
ISW hisobotida nimalar deyilgan?
ISW mutaxassislari fikriça, bunday fotosuratlar va videolar Rossiya frontda taşabbusga ega degan taassurot uyğotiş va vaziyatni Ukraina mudofaa çiziği butun harbiy harakatlar maydoni böylab qulayotgandek körsatiş uçun tayyorlanmoqda.
Mavzuga oid
«Sunʼiy intellekt yordamida tahrirlangan videomateriallarni yaratiş – keng kölamli, markazlaştirilgan yoki standartlaştirilgan harbiy amaliyot emas, balki Rossiyaning alohida harbiy muxbirlari va muayyan bölinmalari taşabbusi bölib körinmoqda», – deyiladi xabarda.
ISW maʼlumotlariga köra, Rossiyadagi manbalarda sunʼiy intellekt yordamida qayta işlangan bunday videolarni yoppasiga eʼlon qiliş 2026-yil iyun oyidan boşlangan.
2026-yil 1-iyundan 2026-yil 30-avgustgaça bölgan davrda ISW sunʼiy intellektdan foydalanilgani gumon qilingan kamida 35 ta videoni aniqladi. Bunday kontentni aniqlaş uçun bozorda mavjud bölgan dasturiy taʼminot (yuqori darajadagi işonç bilan) kamida 10 ta video sunʼiy intellekt yordamida özgartirilganini qayd etgan.
Sunʼiy intellektni aniqlaş vositalari çeklangani hisobga olinsa, bunday videolarning haqiqiy soni köproq bölişi mumkin: bunday dasturlar har doim ham tajribali kuzatuvçi uçun aniq bölgan özgarişlarni payqay olmaydi.
ISW birinçi marta 2026-yil 11-iyun kuni sunʼiy intellekt yordamida özgartirilgan (Rossiya bayroqlari aks etgan) videolarni qayd etgan va şu oy oxiriga kelib, Rossiyadagi manbalari sunʼiy intellekt yordamida yaratilgan bölişi mumkin bölgan kamida sakkizta şunday videoni eʼlon qilgan.
Institut qayd etişiça, Rossiyadagi manbalar iyul va avgust oylarida mos ravişda 13 va 14 ta şunday videoni eʼlon qilgan.
Xarkiv oblastining Beliy Kolodez qişloğida Rossiya qöşinlari mavjudligi tasvirlangan sunʼiy intellekt videosidan kadr
ISW Rossiya harbiylari Ukrainadagi ğalabani muqarrar deb körsatiş uçun kognitiv uruş kampaniyasi doirasida sunʼiy intellekt yordamida qayta işlangan materiallardan foydalanayotganini qayd etgan.
Sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan tijoriy kontentni aniqlaş dasturi tahlil qilingan videolar Sora va Seedance modellari yordamida yaratilganini körsatadi.
Sora va Seedance – generativ AI modellari bölib, kiritilgan matn yoki maʼlumotnomalar asosida videolar yaratadi.
Sora 2024-yilda Amerikaning sunʼiy intellektga ixtisoslaşgan OpenAI kompaniyasi tomonidan işlab çiqilgan.
Seedance esa 2025-yilda Xitoyning sunʼiy intellekt va ijtimoiy tarmoqlar sohasida faoliyat körsatuvçi ByteDance kompaniyasi tomonidan yaratilgan.
Feyk videolarga misollar
27-iyul kuni Rossiyadagi «Divgen» harbiy mavzuga ixtisoslaşgan telegram-kanali Xarkiv oblastining Beliy Kolodez posyolkasining şarqiy çekkasida rossiyalik harbiy xizmatçi bayroq hilpiratayotgani aks etgan videoni eʼlon qildi.
Rossiya va Ukrainadagi manbalar video sunʼiy intellekt yordamida tahrirlanganini xabar qilişgan – videoda rossiyalik harbiy xizmatçi atrofdagi daraxtlar bilan teng qilib qöyilgan va u kutilmaganda kadrdan ğoyib böladi.
Rossiya mudofaa vazirligi 3-avgust kuni uşbu aholi punkti egallangani haqida xabar berdi.
24-avgust kuni Rossiyaning «Vostok» qöşinlari guruhi hududidan tez-tez kadrlar eʼlon qilib turadigan Voin DV taxallusli Z-bloger Zaporijjya oblastidagi Dolinka qişloğida xuddi şunday tana proporsiyalari buzilgan rossiyalik harbiy xizmatçilar bayroqlarni kötarayotgani aks etgan videoni (unda askarlar atrofdagi binolar bilan soliştirganda juda yirik körinadi) eʼlon qildi.
Rossiya mudofaa vazirligi şu kuniyoq uşbu qişloq egallanganini eʼlon qiladi.
ISW Rossiyadagi manbalar sunʼiy intellekt yordamida yaratilgan yoki özgartirilgan harbiy xizmatçilarni kadrda köriş vaqtini qisqartiriş va şu tariqa anomaliyalarni aniqlaşni qiyinlaştiriş uçun öz videolarida panoramalaş (manzarani keng burçak ostida körsatiş) va zumdan (yaqinlaştirib körsatiş) foydalanayotganiga eʼtibor qaratadi.
Uşbu texnologiya yordamida tahrirlangani taxmin qilingan videolarda montaj, tartibsiz yaqinlaştiriş yoki panoramalaş, şuningdek, tasvirlangan rossiyalik harbiylar va bayroqlar atrofidagi soyalardagi nomuvofiqliklar mavjud.
Montaj ikki sahnani boğlaş uçun işlatiladi: yirik plandagi bayroq silkitayotgan rus askari va umumiy plandagi aholi punkti.
Aniqlangan anomaliyalar şuni körsatadiki, sunʼiy intellekt modellari hali ham Rossiya harbiylarining işonçli tasvirlarini yaratişda yoki murakkab sahnalarni animatsiya qilişda qiyinçiliklarga duç kelmoqda.
Katta ehtimol bilan, Rossiyadagi manbalar sunʼiy intellekt modellari uçun boşlanğiç material sifatida foydalaniş maqsadida front yaqinidagi aholi punktlarida kadrlar suratga olişmoqda. Baʼzi harbiy muxbirlar sunʼiy intellekt yordamida qayta işlangan videolariga lokatsiyani aniqlaşni osonlaştiriş uçun bayroq kötarilgan joyni körsatuvçi xaritalar yoki oriyentirlarni qöşgan.
Uruşni örganiş instituti taʼkidlaşiça, bunday videolarda sunʼiy intellekt yordamida manipulyatsiyalarni aniqlaş geolokatsiya maʼlumotlarini batafsil tekşirişdan köra, tasvirlangan harbiy xizmatçilar yoki bayroqlarni sinçkovlik bilan tahlil qilişni talab qiladi.
Zaporijjya oblastidagi Dolinka qişloğining rus qöşinlari tomonidan «bosib olinişi» tasvirlari. Videoda odamlar va binolar nisbati buzilganini köriş mumkin, bu esa sunʼiy intellektdan foydalanilganini körsatadi.
Institut sunʼiy intellekt yordamida tahrirlangan yoki şunda gumon qilingan videolarda tasvirlangan kamida 10 ta polk va brigada harbiylarini aniqlagan.
Bundan taşqari, bunday videolar Rossiya qömondonligi tomonidan ham hisobotlar uçun işlatilgan.
27-avgust kuni Rossiya Boş ştabi boşliği Valeriy Gerasimov Rossiya qöşinlari Slovyansk-Kramatorsk yönalişida muvaffaqiyatga erişgani va Donetsk oblastidagi Piskunovka qişloğini egallab olganini maʼlum qildi.
Sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan tijoriy kontentni aniqlaş dasturi Piskunovkadagi rossiyalik harbiylar tasvirlangan bir neçta sahnalar sunʼiy intellekt modellari yordamida özgartirilganini yuqori işonç bilan aniqladi.
3 va 4-iyul kunlari Rossiya manbalari sunʼiy intellektdan foydalanişda gumon qilingan yoki tasdiqlangan kamida törtta videoni eʼlon qildi, ularda göyoki Konstantinovkada bayroqlarni hilpiratayotgan rossiyalik harbiy xizmatçilar tasvirlangan.
Rossiyadagi manbalar Ukraina harbiylarining Aleksandrovsk yönalişidagi tasdiqlangan hududiy muvaffaqiyatlarini «rad etiş» uçun ham sunʼiy intellekt yordamida tahrirlangan bölişi mumkin bölgan videolavhalardan foydalangan.
12-avgust kuni Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy Ukraina qöşinlari Aleksandrovsk yönalişidagi qarşi hujum operatsiyalarini yakunlaganini va 26 ta aholi punktini ozod etganini maʼlum qilgandi.
14-avgust kuni Rossiyadagi manba rossiyalik harbiylar Ukraina qöşinlari tomonidan ozod qilingani aytilgan bir neçta aholi punktlarida öz pozitsiyalarini uşlab turgani körsatilgan videoni eʼlon qildi.
Sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan kontentni aniqlaş dasturi yuqori darajadagi işonç bilan Novonikolayivka va Zlagoda (Dnipropetrovsk oblasti), şuningdek, Privolniy, Ribniy, Krasnogorsk va Novogrigorovkaning şimoliy qismida (Zaporijjya oblasti) rossiyalik askarlar tasvirlangan sahnalar sunʼiy intellekt modellari yordamida özgartirilganini aniqladi.
Rossiya hukumati sunʼiy intellekt yordamida tahrirlangan harbiy videoyozuvlardan foydalaniş holatlariga izoh bermagan.
Prezident Putin Rossiya armiyasi butun front böylab işonçli tarzda oldinga siljiyotganini taʼkidlaşda davom etmoqda.
