Охирги пайтларда матбуотда, интернет нашрларида “хусусий фильмлар”ни “давлат фильмлари”га қарши қўйиш, биринчисини қайта-қайта танқид остига олиш баробарида, “жиддий” фильмлар томошабинга кўпроқ фойда келтиришини бир овоздан такрорлаш урф бўлиб қолди. Лекин, тан олиш керак, “жиддий” фильмлар ҳам кўпгина ҳолларда томошабиннинг ишончини оқлолмаяпти: долзарб мавзуларни кўтарадиган, кўрувчиларга озуқа беришга йўналтирилган айрим картиналар сценарийнинг саёзлиги, сюжетдаги беўхшовликлар, техник камчиликлар боис ҳафсалани пир қилмоқда. Шу туфайли, очиғини айтганда, кинотеатрга тушиб, ўзбекистонлик ижодкорларнинг янги киноасарлари билан танишишдан олдин “етти ўлчаб бир кесадиган” бўлиб қолганман.
Ҳилол Насимовнинг янги “Ажал жодуси” номли фильмини кўришдан олдин мана шу фикрларни ақлимда тутиб, ўзимни бир ярим соат зерикишга руҳан тайёрладим, токи сеансдан сўнг ўзимдан ҳам, киночилардан ҳам кўнгил қолмасин. Илло, кутилмаганда экрандаги воқеалар мени ўзига тортиб кетди, бир ярим соатлик хронометраж эса жуда қисқа туюлди. Хуллас, кўпдан буён биринчи марта кинозалдан мамнун бўлиб чиқдим.
Тошкент вилоятидаги чекка тоғли қишлоқлардан бири. Тўнғич фарзандининг тўйини ўтказган оила моддий қийинчиликларга дуч келмоқда. Олинган қарзларни узиш, қолаверса, тузукроқ иш топиб, оила тебратиш керак. Қўни-қўшнилар олдида юзи шувут бўлган, бошқа иложини топа олмаган оила бошлиғи икки ўғлини олиб, Россияга равона бўлади. Уйланганига эндигина 2 ой бўлган Толиб ҳам, унинг эндигина қишлоқдош қизни кўз остига олиб қўйган укаси ҳам ёрларини ташлаб кетишга мажбур бўлишади. Россияда ака-ука кутилмаган мураккабликларга учрайди; ёшларнинг йўлдан адашиши охир-оқибат катта фожиага олиб келади...
Фильм анча пишиқ ишланган. Ҳарқалай, “Одноклассники” менда бу қадар яхши таассурот қолдирмаган эди. Ҳилол Насимов тез-тез учрайдиган, ОАВда кўп бора ҳикоя қилинган типик қисматлардан бирини олиб, унинг мисолида молиявий қийинчиликлар, хорижда ишлашнинг оғир шароитларини очиб беришга ҳаракат қилган. Очиғи, худди шу воқеани ҳужжатли фильм шаклида ифодаласа ҳам бўлар эди. Яъни, ижодкор картинанинг бадиий жиҳатидан кўра ижтимоий мазмунига кўпроқ урғу берган. Ва, айтиш мумкинки, муаммони очиб беришда ютуққа эришилган.
Сюжетдан ўрин олган мавзулар доираси шу қадар кенгки, Насимов бир ўқ билан икки эмас, бир йўла беш қуённи уришга муваффақ бўлган: дабдабали тўйлар, чет элда меҳнат қилиш заҳмати, “Камолот” уйлари, экстремистик гуруҳлар фаолияти ва ҳаттоки Украина. Фильм қаҳрамонларидан бири каби “Украинанинг нима алоқаси бор?”, дерсиз? Афсус, буни ошкор эта олмайман.
