АҚШ ва Хитой ўртасидаги иқтисодий уруш ўзининг фаол фазасига ўтмоқда. Америкаликлар Хитойни бозор иқтисодиётига эга давлат сифатидан тан олмасдан, антидемпинг чораларни қўллашга тайёрланмоқда. Пекин эса шунга монанд жавоб тайёрлаб, ўзида нефть фючерсларини олтинга айрибошлаш мумкин бўлган юан эвазига сотишни жорий этмоқчи. Газета.Ru Хитой АҚШ долларини жаҳоннинг бош нефть валютаси статусидан жудо қила олиш-олмаслигига қизиқиб кўрди.
Америка Қўшма Штатлари Хитойни бозор иқтисодиётига эга бўлган давлат сифатида тан олмаслиги борасида Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ)ни расман огоҳлантирган. Европа иттифоқи ҳам америкаликлар томонда. Хитой ҳукумати эса ўз маҳсулотларига ҳаддан зиёд бож қўлланилмаслиги учун «бозор» статусига эга бўлиш учун курашмоқда.
Илгарироқ АҚШ савдо вазирлиги Хитойда ишлаб чиқарилган алюминий фольгасига оид антидемпинг суриштирув доирасида Хитойни бозор иқтисодиётига эга давлат сифатида тан олишдан бош тортган эди.
Ўз навбатида, Европа иттифоқи янги антидемпинг қоидаларини жорий этиб, «бозор эркинликдан оғган» ва «ижтимоий ва экологик демпинг» амалиётидан фойдаланаётган мамлакатлар учун махсус импорт режимини қўлламоқчи.
Бу хатти-ҳаракатлар Пекиннинг эътирозига сабаб бўлмоқда. ХХР тижорат вазирлиги расмий вакили АҚШнинг баёнотлари «Хитойдаги реал вазиятни жиддий тарзда бузиб кўрсатиш» эканлигини қайд этиб, Америка томонини хато ҳаракатларни тўғирлаш учун реал қадамлар босишга чорлаган.
АҚШ Хитойда маҳсулотлари бўйича доимо антидемпинг суриштирувлар ўтказади ва бозор иқтисодиётига эга бўлмаган мамлакатларга нисбатан қўлланилувчи қоидаларга таянади.
Масалан, 13 ноябрь куни АҚШ савдо вазирлиги хитойлик фанера ишлаб чиқарувчилар демпингга йўл қўйишган ва дотациялар олишган, деган қарорга келган.
ХХР тижорат вазирлиги савдо ҳимояси ва суриштирувлар департаменти директори Ван Ҳэжюннинг «Синҳуа» агентлиги томонидан эълон қилинган сўзларига кўра, антидемпинг суриштирув мобайнида ЖСТ олдидаги мажбуриятлар рад этилиб, у дискриминацион характерга эга бўлган аллақандай «мамлакатлар мисоли»га ҳавола қилиниб ўтказилган.
Унинг сўзларига кўра, америкаликлар «Хитой компаниялари томонидан улкан миқдорда тақдим этилган далилий материаллар»ни кўриб чиқишдан бош тортишган ва Хитой корхоналаридаги ишлаб чиқариш жараёнлари ҳақида нотўғри хулосаларга эга бўлгани ҳолда демпинг маржасини адолатсиз равишда кўтаришган».
