Автога «чиройли» рақам: 5 та муаммоли вазиятда ундан айрилиб қолмаслик усуллари

Авто бошқа ҳудудга сотилган тақдирда, агар унинг олдинги эгаси рақамни ўзида сақлаб қолиш тўғрисида ариза топширмаган бўлса, рақам янги рўйхатдан ўтказиш жойи бўйича шунчаки йўқ қилинади. Ушбу рақам янги савдолар учун қайтадан тайёрланиши мумкин.

Рақам эгаси уни бошқа шахсга сотиш (ҳадя қилиш)ни хоҳлаган тақдирда

«Чиройли» ёки «ўзингга тузиб ол» туридаги рақамни автомобилдан алоҳида сотиш мумкин эмас, чунки у ҳар доим давлат мулкида қолади. Бироқ техник жиҳатдан рақамнинг ўзини яқин қариндошларга алоҳида бериш мумкин. Бунинг учун:

1) автомобилни сотиш (ҳадя қилиш, алмаштириш);
2) ДЙҲХХга рақамни олдинги эгасида сақлаб қолиш тўғрисида ариза билан мурожаат этиш;
3) рақамни яқин қариндошга (ота-она, туғишган ва тутинган ака-ука, опа-сингил, эр-хотин, фарзандлар, шу жумладан, асраб олинган, бува, буви, набира, шунингдек эр-хотиннинг ота-онаси, туғишган ва тутинган ака-ука ва опа-сингиллари) ёки биргаликдаги мулк ҳуқуқига эга шахсга (одатда, эр ёки хотин) бериш илтимоси билан ДЙҲХХга ариза билан мурожаат этиш зарур. Бунда мазкур рақам қайси автомобилга ўрнатилишини кўрсатиб ўтиш талаб этилади.

Изоҳ: юридик шахсдан «чиройли» ёки «ўзингга тузиб ол» рақамлари фақат қуйидагиларга рўйхатдан ўтказиладиган (ўтказилган) автотранспорт воситасига берилиши мумкин:

• ўша юридик шахснинг номига – автотранспорт воситасининг олдинги эгаси томонидан;
• унинг ҳуқуқий вориси номига (номини ўзгартириш, бирлаштириш, қўшиб юбориш, бўлиш, ажратиб чиқариш ёки юридик шахсни қайта тузиш);
• бошқа юридик шахс номига – автонинг олдинги эгасининг иштирокчиси (муассиси, аъзоси) томонидан;
• машинанинг олдинги эгаси иштирокчи (муассис, аъзо) бўлган бошқа юридик шахс номига.

Авто билан бирга «сотиш» варианти: Рақам сотувчиси арзонроқ нархдаги автомобилни сотиб олади, ДЙҲХХга тегишли аризани топшириш йўли билан унга «чиройли» ёки «ўзингга тузиб ол» рақамини ўрнатади. Шундан кейин арзон автомобиль қимматбаҳо рақам билан бирга сотилади (ҳадя қилинади ва ҳ.к). Автомобилни ДЙҲХХда расмийлаштирганда транспорт воситасининг янги эгаси рақамни ўзида сақлаб қолиш тўғрисида ариза топширади. Сўнгра, расмийлаштирилгандан кейин рақамни бошқа автога қайта ўрнатиш тўғрисида навбатдаги ариза топширилади. Югур-югур ва сарф-харажатлар кўп, аммо бу йўл мақсадга элтади.

Рақамни бериш машина билан боғлиқ расмий битимлардан «тушириб қолдирилиши» боис, тарафлар ўртасида олдинги эгаси муайян сумма эвазига рақамга бўлган ҳуқуқдан воз кечиши тўғрисида алоҳида келишув (ёки тилхат) тузишни тавсия қиламиз. Бу ернинг ўзида пул автонинг олдинги эгасига топширилганлиги ва у қабул қилиб олганини кўрсатиш мақсадга мувофиқ бўлади. Бу ҳар иккала тарафни мажбуриятлар бузилиши хавфидан сақлайди.

Рақамга зиён етганда

«Чиройли» ёки «ўзингга тузиб ол» рақамига зарар етган тақдирда ДЙҲХХ ҳудудий органлари автотранспорт воситасининг рўйхатга олиш маълумотлари асосида унинг дубликати берилишини таъминлайди. Дубликатлар ДЙҲХХ ҳудудий органи буюртмасига биноан тайёрланади. Дубликатлар олингунга қадар даврда илгари фойдаланилган яроқли рақамлар тегишли ҳақ ундирилмасдан берилиши мумкин.

Дубликат берилганлиги учун «содда» рақам учун тўловнинг ярим ставкасини тўлашга тўғри келади. Қонунчиликдаги сўнгги ўзгартиришларга биноан ушбу таомил 8 кунгача бўлган муддатни ўз ичига олади. 

Рақам ўғирланганда ёки йўқотиб қўйилганда

Йўқотилган ёки ўғирланган ҳар қандай, шу жумладан, «чиройли» ва «ўзингга тузиб ол» рақамлари учун уларнинг дубликатларини беришга йўл қўйилмайди. Фақатгина уларни топиб олишларига умид қилиш мумкин. Топилганида – унинг эгаси аризасига кўра қайтаришади.

Машина ўғирланганда ёки олиб қочилганда ҳам шундай тартиб қўлланилади.

Эгаси вафот этганда

Автомобиль эгасининг ворислари меросга бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатларни (қонун бўйича меросга бўлган ҳуқуқ тўғрисидаги гувоҳнома, васиятнома) тақдим этган тақдирда мерос қолдирувчининг «чиройли» ёки «ўзингга тузиб ол» рақамини олишга ҳақли бўладилар.