Терма жамоамиз эндигина бир ўйинда майдонга тушган бўлса-да, унинг атрофидаги муҳокамалар, баҳслар жуда кўп, авж палласида деб айтсак ҳам бўлади. Турли ўлчовларда турли хулосалар чиқарилиши мумкин бўлган масалаларда доим шундай бўлади. Зеро, Уммон билан кўрсатилган ўйин ва якуний натижа бир-бирига мутлақо зид кўриняпти. Ғалаба қозонган бўлсак-да, биз ғалабага лойиқ ўйин кўрсатмадик, устунлик рақиб томонида бўлди. Бундай фикрларда доим мураббийнинг қўллаган услуби, ғояси танқид остига олинади, ахир таркиб жиҳатидан кучли бўлмаган терма жамоага қарши бемалол, позицион ўйин кўрсатиш мумкин эди-ку, дейилади.
Биласизми, «яхши ўйнаш» тушунчаси ҳар хил ва айниқса, томошабин ва мураббий томонидан қаралганда. Гарчи ўша томошабин ҳам кучли мутахассис саналса-да. Чунки у ўйинни четдан кузатади, мураббий эса, вазиятга ўйиндан олдинги режа ва кўрсатмалар қанчалик бажарилганига қараб баҳо беради. Мураббий учун чиройли ўйнаш эмас, ўйинни назорат қилиш муҳим.
Хўш, ўйин қандай назорат қилинади?
Биринчи йўл. Тўпни назорат қилиш орқали
Испан мактаби. Тики-така. Ҳозир бутун дунёда урф бўлган бу услуб орқали ўйинни назорат қилиш мумкин. «Тўп сенда экан, рақиб гол ура олмайди». Жамоа бутун ўйин давомида тўпга эгалик қилишга ҳаракат қилади. Шу тариқа, бутун ўйин жамоанинг назорати остида кечади, рақибга жуда кам имконият тақдим этилади. Мисол учун, «Барселона», «Манчестер Сити» каби жамоалар бу услубни чўққига олиб чиққан ҳозир. Бундай футболни намойиш этиш учун жамоа таркибида маҳоратли ижрочилар етарли бўлиши шарт. Осиё Кубогида масалан, Япония терма жамоаси мана шундай футбол намойиш қилишга интилади.
Иккинчи йўл. Рақибни назорат қилиш орқали
Рақибнинг энг устун жиҳатларини ўрганиш ва уни қуролсизлантириш орқали ўйинни бузиш. Ана шундан кейин ўз имкониятларидан фойдаланиш. Ҳатто ҳужумда ҳам рақиб ҳимоясига урғу берилади, рақибнинг ожиз нуқталари қидирилади. Бу услубда тўпга эгалик қилиш ҳам шарт эмас. «Тўп сенда бўлмаса, хато ҳам кам бўлади» – бу мана шу ўйин фалсафасининг илғорларидан бири Жозе Моуриньодан иқтибос. Бундай ўйнаш асосан, жуда кучли ўйинга ва таркибга эга бўлган рақибларга қарши қўл келади.
Учинчи йўл. Майдонни назорат қилиш
Бу алоҳида бир ғоя эмас, қайсидир маънода тўпни ва рақибни назорат қилиш учун қўлланадиган восита ҳамдир. Майдоннинг ҳар бурчагида фаоллик, очиқ зоналар умуман қолдирмаслик ва шу орқали рақибнинг енгил нафас олишига йўл қўймаслик. Замонавий футболда Симеоненинг «Атлетико»си ва Аллегрининг «Ювентуси», қайсидир маънода «Тоттенҳэм» ҳам мана шундай йўналишга кенгроқ эътибор беради. Интизомли ва тактик кўникмага эга бўлган футболчилар билан бемалол майдонни назорат қилиш ва ҳар қандай рақибга қарши кучли ўйин кўрсатиш мумкин.
