Болалар боғчасидаги ҳолат: ғаллаороллик мутасаддилар бунга нега кўз юмишмоқда?

Жиззах вилояти Ғаллаорол тумани Лалмикор маҳалласи фуқаролари номидан қуйидагича мурожаат келиб тушгач, шу ҳудуддаги 6-сонли мактабгача таълим муассасасида бўлиб, мавжуд вазият билан яқиндан танишдик.

«Ҳурматли Kun.uz таҳририяти ижодкорлари. Ғаллаорол тумани «Лалмикор» МФЙдаги 6-болалар боғчасида кўз кўриб, қулоқ эшитмаган ҳолатлар бўляптики, уни ошкор этмасак ноҳақликлар давом этаверади. Боғчадаги пала-партишликлар, гўдаклар ҳақига хиёнат, ишчи ходимларнинг инсоний манфаатлари топталиши олди олинишида бизга ёрдам беринг. Ишчи ходимлар рағбат пулларни олмаса, ҳатто билмаса, бунинг ҳузурини мудира кўрса, ҳақимизни сўрасак «мен текширишга келган комиссиянинг оғзини ёпганман», деса? Таҳририят ходимлари! Сизлардан илтимос, келиб вазиятни ўрганиб, бизга ҳақиқатни юзага чиқишида ёрдам беринг».

Ушбу мурожаатни ўрганиш мақсадида боғча ҳудудига кириб бордик. Соат кундузги 12:00, тўғри ошхонага ўтамиз.

У ерда пахта даласидаги шийпонларда таом пиширишда ишлатиладиган дошқозонга кўзимиз тушди.

Дала ошхонасидаги қозонда бир бўлак ҳам гўшти бўлмаган карамли шўрва тайёрланаётганди. Кўп ўтмасдан қўлида бир челакка солинган, гўшти шилиниб олинган суякларни кўтариб ошпаз кириб келди. Чақирилмаган меҳмонларни кутмаган ошпаз қозонда бир бўлак ҳам гўшт йўқлиги сабабини изоҳлаб бера олмади. Сезишимизча, ошпаз гўшти шилиб олинган товуқ суякларини қайнаб турган қозонга солмоқчи эди.

Ошхонада болалар учун муассаса мудираси томонидан тасдиқланган бугунги таомномани сўрадик. Бош ошпаз жавоб бера олмагач, текширувчиларни кўравериб, кўзи пишиб қолган ёрдамчи ошпаз таомнома боғча ҳамширасидалигини, ҳамшира эса туман марказига кетганини айтди. Қизиқ, аслида болалар кунлик таомномаси ошхонада бўлиши керак эмасми? Аниқланишича, шу куни 210 нафар бола учун тушлик тайёрланган. Меъёр бўйича ҳар бир болага 100 граммдан гўшт ишлатилиши лозим. Шундай экан, таомга ўртача 22 кг гўшт маҳсулоти солиниши керак эмасми? Афсуски, сиз суратда кўриб турган гўшт маҳсулотлари узоғи билан 4 килограмм чиқади. Бунинг устига, овқат пишай деб қолган, гўшт эса ҳали ҳам қозонга солинмаган.

Мактабгача таълим муасасаси 150 ўринга мўлжалланган бўлиб 1969 йили қуриб фойдаланишга топширилган. Шу ерлик аҳоли вакилларининг маълум қилишича, ўтган давр давомида бор-йўғи икки марта таъмирланган. Кўринишидан, тарбия маскани чиндан ҳам капитал таъмирга муҳтож. Гуруҳ хоналаридаги антисанитария ҳолатларини ҳеч қандай баҳона билан оқлаб бўлмайди. Болалар сони кўплигидан кичик омборхонадан ҳам фойдаланилади.

Ушбу хоналар болалар учун ҳам ётоқхона, ҳам машғулот хонаси ҳамда овқатланиш хонаси вазифасини ўтайди. Ҳар бир гурухда 30–35 нафардан зиёд бола бўлса, ётоқ каравотчалари нари борса 28тани ташкил этади. Натижада, айрим ётоқ каравотларида 2 нафардан бола ётишга мажбур бўлмоқда.

Овқатланиш учун мўлжалланган стол-стуллар камлигидан айрим тарбияланувчилар тик оёқда ёки полда ўтирганча овқатланишади. Бу ҳолат ҳеч кимни ажаблантирмай қўйганига қараганда, нафақат тарбиячи-ю тарбияланувчилар, ҳатто ота-оналар ҳам бу ҳолатга кўникиб кетишган.

Тахта ёғоч ва эски мебель синиқларидан ясалган стол ва курсиларни гапирмаса ҳам бўлаверади.

«Мен боғчага келганимда бор-йўғи биттагина гуруҳ фаолият юритарди. Саккиз йилда мен шу боғчани намунали ҳолатга келтирдим. Бу ерга меҳнатим сингган. Болалар сони кўплигига келсак, тарбияланувчиларимизнинг ота-оналари ишчи ходимлар, давлат ишида фаолият юритишади. Олишга мажбурмиз. Боғчамизда рус ва инглиз тиллари мукаммал ўргатиляпти. Ота-оналар болажонлари тил ўрганишини исташади. Бошқа барча айбловларни туҳмат деб биламан. Мен ишчи ходимларимнинг ойлик маошига ҳам, рағбат пулларига ҳам хиёнат қилмаганман. Ҳамма ходимлар ўз штатида турибди, иш кетяпти», дейди биз билан суҳбатда боғча мудираси.

Вазиятга Ғаллаорол тумани Мактабгача таълим бўлими мудираси Гулчеҳра Ҳожиқулова шундай изоҳ берди: «Мактабгача таълим бўлими мудири вазифасига ўтганимга кўп вақт бўлгани йўқ. Шу қисқа давр мобайнида тумандаги 6-МТМ тарбияланувчиларининг ота-оналари ёки ходимларидан шикоят келиб тушмаган. Ҳозир қувватга нисбатан бола кўп – жами 210 нафар тарбияланувчининг барчаси белгиланган тартибда давлат хизматлари маркази орқали қабул қилинган. Ҳар бир бола учун бадал пули тўланяпти. Ноқонуний ҳолат аниқланмаган. 210 нафар бола белгиланган тартибда овқатланяпти. Барча озиқ-овқатларни етказиб беряпмиз. Тўхтовсиз назорат остига оляпмиз. Шахсан ўзим бир неча марта борган бўлсам, ҳаммаси назорат остида бўлган».

«Мен шу 6-сонли болалар боғчасининг кузатув кенгаши раисиман, бундан бир неча йиллар олдин бу боғча жудаям хароб эди. Ҳозир ҳавас қилса арзийди. Боғча мудираси жуда яхши меҳнат қиляпти. Биз ота-оналар ҳаммамиз розимиз. Бу ерда ҳеч қандай камчилик сезганимиз йўқ, мудира боғча учун кўп меҳнат қилган», – дейди Дилмурод Бердиёров.

Бугунги кунда болалар ўртасида камқонлик, кўриш қобилияти пастлиги, ясситовонлик каби турли даражадаги касалликлар аниқланмоқда. Мутахассисларнинг фикрича, бу каби касалликларнинг пайдо бўлишига она саломатлиги ва оиладаги муҳит билан бир қаторда кун давомида бола тарбияланадиган муассасадаги шароит ва у истеъмол қилаётган озиқ-овқатлар сифати ҳам сабаб бўлиши мумкин экан. Шунга қарамай, жойларда ҳанузгача давлат томонидан етказиб берилаётган маҳсулотлар болаларга тўлиқ етиб келмаслиги ҳолатлари учраб туриши ачинарли ҳолдир.

Қачонгача жажжигина болакайлар «анъанавий» гўштсиз карам шўрва-ю макарон димлама, шавла каби таомларни истеъмол қилишга мажбур? Мактабгача таълим муассасалари фаолиятини бевосита назорат қилувчи масъул шахсларнинг муаммоларга панжа ортидан қарашини қандай баҳолаш мумкин?

Умид қиламизки, Ғаллаорол тумани Лалмикор маҳалласида жойлашган 6-сонли мактабгача таълим муассасасидаги вазият тегишли идоралар томонидан назоратга олинади ва мавжуд муаммолар тез кунлар ичида ижобий ҳал этилади.

Гулчеҳра Шарипова,

Kun.uz мухбири