Тадбиркорлар можароси: Ангор тумани ҳокимлиги нега ўзи тузган ғолиблик баённомасини ҳақиқий эмас деб топмоқда?

Kun.uz сайтига Сурхондарё вилояти Ангор туманида фаолият юритаётган тадбиркорлар мурожаат қилишди. Мурожаатда опа-сингил тадбиркорлар Халима ва Муҳаббат Нурқобилова туман ва ўзлари фаолият юритаётган бозор ҳудуди мутасаддиларидан норозиликларини ифода этишган.

Видео: Mover (tas-ix)

Видео: Youtube

Уларга қарашли ЯТТ (якка тартибдаги тадбиркор) Эргашев Бахтиёр, ЯТТ Сулаймонов Элмурод туман марказида қурилаётган дўконлардан узоқ йиллик ижарага дўкон сотиб олишни режалаштиришган. «BEST RIELTOR» МЧЖ Сурхондарё минтақавий филиалида очиқ аукцион савдоси ташкил қилинади ва улар бу аукционда қатнашишади.

Ўтказилган аукционда ЯТТ Эргашев Бахтиёр, ЯТТ Сулаймонов Элмурод ғолиб чиқишади. 2017 йилнинг 5 декабрь санасида томонлар иштирокида ғолиблик баённомаси имзоланади.

Баённоманинг харидор мажбуриятларига диққат қаратадиган бўлсак, у ерда «аукцион савдоси ғолиби савдо ўтказилган кундан бошлаб 5 (беш) иш кун муддат ичида сотувчи «Ангор келажаги» савдо комплекси МЧЖ ва Ангор тумани ҳокимлиги ҳузуридаги савдо комплекси қурилиши дирекцияси билан олди-сотди шартномасини имзолаш, имзолагандан сўнг 30 кун муддат ичида пул тўловларини қурилиш ташкилоти Ангор туман ҳокимлиги ҳузуридаги савдо комплекси қурилиши дирекциясининг ҳисоб рақамига тўлиқ тўлаш шартлари юклатилади» дейилган.

Баённомага кўра, аввал 5 (беш) иш кун муддат ичида сотувчи «Ангор келажаги» савдо комплекси МЧЖ ва Ангор тумани ҳокимлиги ҳузуридаги савдо комплекси қурилиши дирекцияси билан олди-сотди шартномаси имзоланиши назарда тутилган. Шартнома имзоланганидан кейин 30 кун ичида дўконни ижарага олиш ҳуқуқи нархини «тийин-тийинигача тўлаб қўйиш» белгиланган.

Харидорлар шартнома имзоланмагач, пулга куйиб қолишдан қўрқиб уни ўтказишмаган. Шундан сўнг, маълум вақт ўтиб дўконлар бошқа тадбиркорларга бериб юборилади. Ҳозирда бу катта муаммога айланган. Орада бу ишлар бир неча марта иқтисодий судларда кўрилган. Тузилган баённомани бекор қилишни сўраб қилинган даъволарда ЯТТ Эргашев Бахтиёр, ЯТТ Сулаймонов Элмурод ғолиб чиқишган.

Изоҳ олиш мақсадида, «Ангор келажаги» савдо комплекси МЧЖ вакиллари ва туман ҳокимлигига мурожаат қилдик. Жамият вакили Ўктам Жўраевнинг сўзларига кўра, ростдан ҳам ЯТТ Эргашев Бахтиёр, ЯТТ Сулаймонов Элмурод аукционда ғолиб чиқишган. 18-павильондаги 31-сонли ва 19-павильондаги 10-сонли дўконлар уларга берилган. 2017 йил 5 декабрь санасида тадбиркорлар, «Ангор келажаги» савдо комплекси МЧЖ ва «BEST RIELTOR» МЧЖ Сурхондарё минтақавий филиали вакиллари иштирокида очиқ аукцион натижаси бўйича ғолиблик баённомалари имзолашган. Беш кун ичида уч томонлама шартнома нусхалари тайёрланиб, тадбиркорлар имзолаши учун уларга мурожаат қилинган. Икки марта огоҳлантириш хатлари юборилган. Бу орада шартномага имзо чекилмаган ва тўлов ҳам қилинмаган.

«2018 йил 31 январь куни аукционда ғолиб бўлган, лекин дўконларнинг ижара нархларини тўламай юрган тадбиркорларга бағишлаб туман ҳокимлигида йиғилиш бўлиб ўтди. Тадбиркорларга суммани тезроқ тўлаш, бўлмаса, дўконлар бошқа талабгорларга танлов асосида бериб юборилиши мумкинлиги масаласида тушунтириш берилди. Бу ҳақида йиғилиш баённомаси тузилди. Бу йиғилишга мазкур тадбиркорлар шахсан қатнашишди. Бизда расмлари бор. Лекин шунда ҳам улар дўкон пулини тўлашмади.

Бу воқеалардан кейин тадбиркорлар бизни судга берди. Узрли сабабимизни келтириб, Сурхондарё вилоят Шеробод туманлараро иқтисодий судига суд жараёнини кечиктириш бўйича илтимоснома тақдим этдик. Лекин суд илтимосномамизни рад этди ва биз судда ютқаздик.

Бизнинг фикримизча, суд холис бўлмади. Кейин апелляция судига бердик. Унда ҳам важларимиз инобатга олинмади. Олий судда иш назорат тартибида кўрилганда аризамизнинг бир қисми қаноатлантирилди. Баённома ҳақиқий, лекин савдо нотўғри бўлган деган асос келтиришди.

Энг қизиғи, қарорга қарасангиз савдо комлексимизга бирорта мажбурият юклатилмаган. «Кўчмас мулк савдо» МЧЖ Сурхондарё вилоят филиали ва Ангор туман ҳокимлиги ҳузуридаги савдо комплекси қурилиши дирекциясига олди-сотди шартномаси тузиш мажбурияти юклатилган. Қарорда дирекция юридик шахс эмас, дейилмоқда. Лекин у юридик шахс бўлган. Дирекция ишни якунлагач, ҳоким қарори билан тугатилган.

Ҳозирги кунда иккала тадбиркор билан суд қарори ижроси бўйича шартнома туздик. Биз мажбуриятимизни бажардик. Лекин энг асосийси якка тартибдаги тадбиркор гувоҳномасига кўра, тадбиркор савдо комплексларида фақат битта турғун савдо фаолияти билан шуғулланиши мумкин. Уларнинг ҳисобида бошқа бир дўкон ҳам мавжуд. Келишиш мақсадида бир дўкондан воз кечинг десак, унашмаяпти. Менимча кейинроқ, 49 йилга бериладиган дўкон ижараси ҳуқуқини сотишни кўзлаган бўлиши мумкин», - деди «Ангор келажаги» савдо комплекси МЧЖ вакили.

Биздаги маълумотларга кўра, туман ҳокимлиги ва бозор судларда ютқазгач, Cурхондарё вилоят Шеробод туманлараро иқтисодий судига туман ҳокимлиги «BEST RIELTOR» МЧЖ Сурхондарё минтақавий филиали 2017 йил 19 декабрь куни ўтказилган очиқ аукцион натижасида ЯТТ Сулаймонов Элмурод билан тузилган 304-сонли ғолиблик баённомасини (шартнома) ҳақиқий эмас, деб топишни сўраб яна даъво киритган. Лекин судда адолат қарор топиб даъво рад этилган. Натижада давлат бюджетидан йўқ жойдан 2 миллион сўмдан ортиқ маблағ кўкка совурилган.

«Ангор келажаги» савдо комплекси МЧЖ вакили якка тартибдаги тадбиркор гувоҳномасига кўра, тадбиркор савдо комплексларида фақат битта турғун савдо фаолияти билан шуғулланиши мумкин деб айтмоқда. Лекин биз бу масалада «Тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатлари тўғрисида»ги қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда бундай жумлага дуч келмадик.

Яна вакил беш кун ичида уч томонлама шартнома нусхалари тайёрланиб, тадбиркорлар имзолаши учун уларга мурожаат қилинган. Икки марта огоҳлантириш хатлари юборилган деб айтмоқда. Аслида фуқаролик қонунчилиги бўйича жамият тадбиркорга оферта (бир ёки бир неча муайян шахсга юборилган, етарли даражада аниқ бўлган ва таклифни киритган шахснинг ўзини таклиф йўлланган ва уни қабул қиладиган шахс билан шартнома тузган деб ҳисоблаш ниятини ифода этадиган таклиф) юбориши керак эмасми? Нега улар қонунда кўрсатилганидек ҳаракат қилмади?

Шу ўринда бир нечта саволлар пайдо бўлади. Нега туман ҳокимлиги ва бозор мутасаддилари бир неча юзлаб тадбиркорлар турганда тегишли суддан айнан уларнинг баённомасини ҳақиқий эмас деб топишни сўрамоқда? Ўша куни ўтказилган барча баённомаларни ҳақиқий эмас деб сўраса бўлмайдими? Нега тадбиркор бир нечта судда ютган бўлса ҳам, тумандаги ижро органлари ҳали ҳануз сукутда? Нега айрим кимсаларни деб тўлов қилиб қўйган тадбиркорлар бу вазиятда куйиб қолишлари керак? Тўлов қилиб қўйган тадбиркор муаммоси нима бўлади? Нега туман ҳокимлиги ҳуқуқий томонларини ўйламай давлат пулини сарфлаб, судга даъво киритишда давом этмоқда? Бу тадбиркорларга «осилиш» қачонгача давом этади?

Саволлар кўп, жавоб эса йўқ. Давлат раҳбари «тадбиркор йўлига тўсиқ бўлиш давлат сиёсатига хиёнат қилиш» эканини таъкидлаб, бир неча бор мутасаддиларни огоҳлантиришига қарамай мана шундай тадбиркор йўлига ғов бўлишлар ҳозиргача давом этмоқда. Ўйлаймизки, тегишли ташкилотлар бунга ўз диққат-эътиборини қаратади ва муаммо ижобий ҳал этилишида ташаббус кўрсатади.

Ҳозирча Kun.uz воқеалар ривожини кузатишда давом этади.

Зафарбек Солижонов Kun.uz журналисти,
Шерзод Эгамбердиев оператор